حدیث تلخ زندگی در همسایگی «مین»

زهرا نوپرست، مدیرکل دفتر پیشگیری از معلولیت‌های سازمان بهزیستی با اشاره به این که ایران از نظر وسعت آلودگی به مین در جهان دومین کشور جهان پس از مصر است، می‌گوید: در استان‌های غربی کشور، خوزستان، کرمانشاه، ایلام، کردستان و آذربایجان غربی مین‌های عمل نکرده از دوران 8 سال دفاع مقدس باقی مانده است که هر ساله باعث مرگ و معلولیت گروه‌های مختلف سنی بویژه دانش‌آموزان، دامداران و کشاورزان می‌شود که این معلولان، نیازمند درمان‌های طولانی‌مدت با هزینه‌های بسیار بالا هستند.

وی البته درباره اقدامات انجام شده درخصوص پیشگیری، به ایسنا می‌گوید: طرح آگاه‌سازی پیشگیری از معلولیت‌های ناشی از انفجار مین از نیمه دوم بهمن سال گذشته در استان‌های خوزستان، کرمانشاه، ایلام، کردستان و آذربایجان غربی که میزان آلودگی بالایی به این ماده منفجره دارند، آغاز شده است.

وی می‌افزاید: این طرح با همکاری سازمان بهزیستی، آموزش و پرورش، نهضت سوادآموزی، مدیریت مرکز مین‌زدایی، نیروهای داوطلب مردمی، استانداری، فرمانداری و در بعضی استان‌ها نیروی مقاومت بسیج اجرایی شده است.

به گفته وی، نخستین برنامه آموزش این طرح، تدوین کتاب «زندگی در کنار مین» برای دانش‌آموزان مقطع دبستان، راهنمایی و دبیرستان است، همچنین مجموعه‌ای با همین عنوان برای آموزشگران مدارس نیز گردآوری شده که این کتاب قرار است بزودی چاپ شود.

نوپرست ادامه می‌دهد: علاوه بر این کتاب‌ها، بازی‌های مختلفی نیز برای آموزش زندگی در کنار مین طراحی شده است که در مدرسه‌های مربوط، به دانش‌آموزان ارائه می‌شود.

پوسترهای اطلاع‌رسانی در کنار تهیه کتاب‌های آموزشی برای والدین این دانش‌آموزان از دیگر برنامه‌های معاونت پیشگیری بهزیستی است.

وی می‌گوید: فیلم مستندی نیز از سوی بهزیستی ایلام و با همکاری مرکز مین‌زدایی در این زمینه تهیه شده که از نظر کیفی و کمی قابلیت پخش برای 5 استان کشور را دارد که در میان اجرای این برنامه‌ها، بازدید از اماکن آلوده به مین، طریقه مواجهه با اشیای ناشناخته و شیوه اطلاع‌رسانی به نیروی انتظامی در صورت مواجه شدن با مین از دیگر برنامه‌های طرح به شمار می‌رود.

مدیرکل دفتر پیشگیری از معلولیت‌های سازمان بهزیستی با اشاره به اجرای مرحله اول این طرح برای دانش‌آموزان استان کردستان، گفت: نتایج بررسی‌ها پس از اجرای این طرح در مدارس، نشان داد؛ افزایش آگاهی همزمان با اجرای عملیات پاکسازی، کاهش 80 درصدی معلولیت در این استان را به دنبال داشته است.

ضرورت پاکسازی‌

اما غیر از آموزش بویژه به دانش‌آموزان و کودکان که اولین قربانیان مین هستند، کشف و پاکسازی مناطق آلوده از اقدامات ضروری است که باید در اولویت باشد.

براساس اطلاعات موجود، در سال‌های جنگ تحمیلی 6 میلیون و 500 هزار هکتار از اراضی ایران به مین ضدنفر آلوده شده است که پس از اتمام جنگ حدود 3 میلیون و 200 هزار هکتار از اراضی کشور همچنان به گلوله‌های عمل نشده و مین آلوده بودند.

به خاطر گستردگی مناطق مین‌گذاری شده، طبق اطلاعات موجود سالانه حدود 1000 نفر در ایران کشته یا زخمی می‌شوند و این در حالی است که به گفته برخی کارشناسان، بعضی از مین‌های موجود حدود 23 سال قبل از سوی نیروهای عراقی کار گذاشته شده و به مرور زمان بر اثر عوامل جوی حساس شده و خطرناک‌تر از اول عمل می‌کنند و پاکسازی آنها بسیار سخت‌تر است.

از سوی دیگر، نگاه به وضعیت خنثی‌سازی می‌تواند مشکل را در ایران به صورت جدی‌تر نشان دهد، در حالی که وزارت دفاع تمام تلاش خود را معطوف به خنثی‌سازی مین کرده است، اما مساله مهم این است که برای خنثی کردن‌ 16 میلیون مین و مواد منفجره باقیمانده از جنگ، رقمی حدود 300 میلیارد دلار هزینه لازم است و این در حالی است که بودجه‌ای معادل سالانه یک میلیارد دلار برای پاکسازی مناطق آلوده در نظر گرفته شده است.

به عقیده کارشناسان، تولید هر مین 4 دلار هزینه داشته، اما پاکسازی آن نزدیک به یکهزار دلار هزینه دارد که این مساله عمق فاجعه را نشان می‌دهد و این که برای پاکسازی مناطق آلوده، باید تلاش بسیاری به کار گرفته شود.

6000 قربانی مین‌

دبیرکل سازمان ملل در پیامی از تمامی کشورهای جهان خواست تمامی اسناد خلع‌سلاح، انساندوستانه و حقوق بشر مرتبط با مین‌های زمینی و مواد منفجره باقیمانده از جنگ را تصویب کنند.

دبیرکل سازمان ملل در پیامی به مناسبت روز بین‌المللی آگاهی درباره مین و کمک در اقدام علیه آن، 4 آوریل 2008 برابر با 16 فروردین 1387 ضمن اعلام این حقیقت تلخ که 6000 نفر قربانی مین‌های زمینی در سال 2007  شدند، از تمامی کشورهای جهان خواست تمامی اسناد خلع‌سلاح، انساندوستانه و حقوق بشر مرتبط با مین‌های زمینی و مواد منفجره باقیمانده از جنگ را تصویب کنند.

در پیام بان کی‌مون آمده است: وجود مین‌های زمینی در حداقل 68 کشور جهان موجب شده میلیون‌ها زن، مرد، پسر و دختر از ترس از دست دادن جان یا اندام‌های خود در وحشت به سر ببرند، در حالی‌که وجود مین‌های زمینی، آزادی عمل و حرکت آنان را برای رفتن به محل کار، مدرسه، بازار، سفر و چرای احشام سلب کرده است.

وی گفت: هر ساله برنامه‌های اقدام علیه مین درجهان بیش از 100 مایل مربع زمین را از وجود مین پاکسازی می‌کند و 7 میلیون نفر را برای پرهیز از خطر مین آموزش می‌دهد.

وی گفت: این تلاش‌ها موجب کاهش میزان تلفات شده، ولی هنوز این میزان تلفات باید به رقم ایده آل صفر برسد.