فریب جاده‌های زیبای ایران را نخورید

داداش‌سیا ضایع نشی‌

اینجانب، نویسنده این گزارش هر سال که موسم عید از راه می‌رسد - شاید هم از یکی دو ماه قبل‌تر آن - معمولا به انواع و اقسام ترفندها متوسل می‌شوم تا اصولا هر نوع گزارش و گفتگو و مطلبی را که در آن کلمات قصاری مانند تصادف، جاده، تلفات و مانند آن وجود دارد، ننویسم و مثل بقیه و در واقع مثل بچه آدم بروم سراغ موضوعاتی که گل و بلبلی است، حتی حاضرم در نقش یک کدبانوی ماهر برای لحظه لحظه تعطیلات نوروزی شما عزیزان طرز پخت، خوردن و آشامیدن انواع خوراکی‌ها را ارائه کنم، اما، اما، هر سال باید از جاده‌ها بنویسم و از این مساله بنویسم که «عزیزان من، دلبندان من، عید شما مبارک، تعطیلات به کام، خوش بگذرد، اما جان شریف هر کسی که دوست دارید، مثل بچه آدم، یا در واقع مثل یک شهروند درجه یک و باشعور رانندگی کنید.»

کد خبر: ۱۶۵۶۰۴

هر سال همین موقع در ویژه‌نامه عید جام‌جم از رانندگی درست و اصولی و از توصیه‌های ایمنی آقای «باشخصیت در رانندگی» می‌نویسم. ولی متاسفانه بعضی از شماها گوشتان بدهکار این حرف‌ها نیست، چون مطمئنم آنقدر در رانندگی آقا و خانم هستید که نیازی به گفتن این حرف‌ها و نوشتن آن یکی حرف‌ها نیست.

و البته این را هم مطمئنم که این قسمت گزارش خیلی لوس و بی‌نمک از آب درآمد. تقصیر من نیست. تقصیر دوستانی است که هی می‌گن (هی می‌گن نگین میگن، بگین می‌گویند) گزارش جاده‌ای بنویس. آن هم از جاده‌های ایران و نقاط حادثه‌خیز آن و بعد هم می‌گویند یک وقت گزارش تلخ از آب درنیاد که عید ملت خراب شود. نه... این حرف‌ها چیه؟ گوش شیطون کر... به هر حال عیدتان مبارک.

آن شب وقتی دوباره نمک به زخم جاده زدند، فریادش دوباره تا عمق زمین فرو رفت. رودخانه، پرغرور و مست صدایش را شنید، اما رو کج کرد که نشنیده است، صدای شب بود. دانه‌های برف سبک و بی‌خیال از دل آسمان می‌باریدند.

آنقدر بی‌خیال بودند که برایشان فرقی نمی‌کرد روی جاده پایین بیایند، زیر چرخ ماشین‌ها له شوند و در جان جاده فرو بروند یا در آب رودخانه بیفتند و در دم جان بسپارند یا به وصال کوهستان نایل شوند و در بستر سرد کوه بخوابند تا در صبح دولت بهار پیش پای سبزه‌ها آب شوند. برف می‌بارید. رودخانه در دل سیاه شب جاری بود و قربانیان آسمانی‌اش را می‌بلعید.

کوهستان در هم‌آغوشی با برف به خواب رفته بود؛ اما جاده بیدار بود و انگار نفس‌های آخرش را می‌کشید. مهمانان همیشگی‌اش، آدمیزاد با آن ماشین‌های لکنته زهوار در رفته هم گویا می‌ترسید پا روی جاده‌ای بگذارد که حتی رمق نداشت برف‌ها را از خود دور کند. هر چقدر شب رو به صبح می‌رفت، جاده می‌ماند و برف و تن فرسوده جاده‌ای که دلش می‌خواست هر چه زودتر بمیرد تا این روزها و شب‌ها را نبیند؛ روزها و شب‌هایی که مدام نمک به زخمش می‌پاشیدند تا یخ وبرف از او دور شود، تا آدمیزاد به او نزدیک شود، تا جاده پر از رفت و آمد باشد.

صبح که شد رودخانه خمیازه بلندی کشید، سر از خواب که برداشت قطرات سرد آب به سر و روی جاده خورد. جاده پیچی خورد، غلتی زد و به بالا نگاه کرد. آسمان هنوز به روی او اخم کرده بود. دل آسمان هم گویا از او پر بود و باز می‌خواست بر سر او ببارد.

صبح که شد جاده سرد و عبوس پا به پای رودخانه‌ای که سال‌های اوج و فرود او را دیده بود، می‌رفت تا میزبانان خود را که در روزهای سرد زمستان کمتر شده بودند به شهرهایشان برساند. چقدر دلش می‌خواست تنی به آب بزند تا زخم‌هایش را مرهمی باشد، اما خسته بود.

از آخرین بار که جوانک تازه داماد و عروس زیبایش در بستر سرد و زمخت جاده راه خود را گم کردند و او نتوانست بار آنها را به مقصد برساند و جسم آن دو روی جاده ماند، دیگر دل و دماغی نداشت. نمی‌دانست او مقصر است که پیر و فرسوده شده یا آنها که بی‌محابا به جاده زدند. نمی‌دانست.

جاده، پیر و تنها هر روز و هر شب به این مساله فکر می‌کرد که چرا؟ کاش می‌توانست به چرایی آن اتفاق، آن تصادف وحشتناک که در آن پیچ لعنتی رخ داد، فکر نکند. اما نمی‌توانست، کاش جاده نبود!

براساس آمارهای موجود در ایران تقریبا 90 درصد سفرهای مردم ایران از طریق جاده و به صورت زمینی است. حجم بالای سفرهای زمینی، تصادفات متعدد در کشور که آمار آن را به دفعات برابر با کشته‌های یک زلزله مهیب مانند زلزله بم دانسته‌اند، موضوعی تکراری است که بارها و بارها اعلام شده است.

برخی کارشناسان و متخصصان ترافیک و حمل و نقل معتقدند اعلام همیشگی و مستمر میزان تصادفات رانندگی بدون توجه به ظرافت‌ها و ظرفیت‌های تاثیرگذار اطلاع‌رسانی و تاثیرات تبلیغی آن، بازدارندگی این آمار را از میان می‌برد و موجب می‌شود مردم ندانند و نتوانند به درک واقعی از اتفاق تلخی که هر ساله در جاده‌های کشور رخ می‌دهد دست یابند؛ اما چه مردم، کارشناسان و مسوولان به درک واقعی از تلفات تصادفات رانندگی دست یابند و چه دست نیابند، رانندگی در کشور ادامه دارد و با توجه به افزایش گرایش به استفاده از وسایط نقلیه و افزایش سفر و افزایش تولید وسیله نقلیه، در کنار رشد ناموزون محورهای مواصلاتی و نبود امکان رقابت دیگر راه‌های مسافرت از جمله مسافرت ریلی و هوایی با مسافرت زمینی، امکان تصادف نیز همواره وجود دارد.

گرچه مقامات پلیس راه نیروی انتظامی و راهنمایی و رانندگی ناجا معتقدند که در چند سال اخیر میزان گرایش مردم به استفاده از وسایل ایمنی در سفر و گرایش آنان به تبعیت از قوانین راهنمایی و رانندگی افزایش یافته و کاهش میزان تصادفات و کاهش تلفات را در پی داشته است، اما با این حال میزان تصادفات در جاده‌های ایران همچنان از استانداردهای جهانی بالاتر است و به قول سرهنگ اسماعیلی، فرمانده پلیس راه کشور هنوز راه زیادی تا رسیدن به نقطه مطلوب وجود دارد.

به گفته این مقام پلیس که احتمالا این روزها در اوج کارهای هماهنگی و نظارتی برای کاهش حجم وقایع ناگوار در جاده است؛ همکاری و هماهنگی مردم اصلی‌ترین و بهترین گزینه برای دستیابی به موفقیت در برنامه‌های مربوط به کاهش تصادفات است. از این‌رو باید از مردم تشکر کرد که در چند سال اخیر روزها و شب‌هایی که حجم سفرهای مردم افزایش چشمگیری می‌یابد، مانند عید نوروز آنان با رعایت قوانین و تبعیت از دستورات پلیس و رانندگی خوب و مناسب و به دور از سرعت زیاد خود را به عنوان عامل اصلی رسیدن به دروازه‌های موفقیت در کاهش تصادفات مطرح کرده‌اند.

به گفته او مردم ایران شایسته‌اند که با بهره‌مندی از وسایل نقلیه و جاده‌های ایمن و رانندگی اصولی و متناسب با شأن و فرهنگ عمیق خود، مسافرت‌هایی با آسودگی خیال داشته باشند و در این مسیر، پلیس وظیفه‌شناس را نیز در کنار خود ببینند که از احترام مردم به مقررات لذت می‌برد و انگیزه می‌گیرد که بیشتر و بیشتر در جاده‌ها به مسافران خدمت کند و حتی در روزهای سرد زمستان و در ایام تعطیلات نوروز هم راهنمای مردم در جاده‌ها و معابر مختلف باشد.

سرهنگ اسماعیلی امیدوار است که امسال نیز مسافرت‌های نوروزی کم تصادف باشد. این مساله آرزوی اوست.

جاده‌های زیبا، اما خطرناک‌

هنگام تهیه مقدمات و اطلاعات این گزارش به گزارشی برخوردم که با عنوان جاده‌ای زیبا، اما پرخطر به معرفی جاده‌های زیبای نقاط مختلف دنیا پرداخته بود. در این گزارش، از جاده چالوس ایران نیز نام برده شده بود.

جاده‌ای زیبا اما ترسناک که از بی‌بدیل‌ترین مناظر و چشم‌اندازهای بکر و طبیعی برخوردار است و این مناظر زیبا جاده چالوس را در شمار 10 جاده زیبای دنیا قرار داده است. این جاده به طول 159کیلومتر دارای 140 نقطه حادثه‌خیز است؛ با این حال جذابیت‌های آن و شوق رسیدن به دریا بسیاری را مجاب می‌کند که با وجود تمام خطرات موجود در بیش از 140 نقطه حادثه‌خیز به این جاده قدم بگذارند.

جاده‌های پیر و فرسوده، جاده‌های غیر ایمن و غیر استاندارد و جاده‌هایی که مانند جاده ابتدای گزارش آن‌قدر نمک به زخمش پاشیده‌اند که دل و دماغی ندارند، در کشور کم نیستند. جاده‌هایی که گرچه نمی‌توان نام آن را غیر ایمن و خطرناک دانست، اما نقاطی و مسیرهایی از آنها را می‌توان از حیث حوادث و تلفاتی که داده‌اند و گرفته‌اند، بحرانی توصیف کرد و بر آن نام حادثه‌خیز گذاشت. آمارهای نقاط حادثه‌خیز جاده‌ای کشور متناقض و البته زیاد است.

این آمارها براساس اعلام مراکزی مانند پلیس راه و نیروی انتظامی یا راهداری از 3 هزار تا 7 هزار نقطه را شامل می‌شود. قصد ما در این گزارش شناساندن تمام این نقاط نیست، که امری غیرممکن در محدوده این گزارش است، اما می‌توانیم از شما بخواهیم که پیش از ورود به هر جاده‌ای نقاط حادثه‌خیز آن را شناسایی کنید.

نیروهای پلیس و دیگر نهادهایی ‌که در طول روزها و شب‌های تعطیلات نوروز در جاده‌ها هستند هم می‌توانند در قالب تهیه بروشورهایی نقاط حادثه‌خیز هر مسیر مواصلاتی را با ذکر نام محل و کیلومتر آن معرفی کنند و از مردم بخواهند در این نقاط دقت بیشتری به خرج دهند.

سرهنگ علیرضا اسماعیلی، فرمانده پلیس راه کشور اعتقاد جالبی دارد.

او می‌گوید: اگر رانندگی ما با سرعت مطمئنه با توجه به اصول و مقررات نباشد و شتاب و عجله برای رسیدن و رعایت‌نکردن حقوق دیگران همراه رانندگی ما باشد، آن وقت تمام جاده‌ها حتی استانداردترین آنها برای ما خطرناک و نقطه نقطه آن حادثه‌خیز خواهد بود. البته نه برای ما بلکه برای دیگرانی هم که شاید چوب بی‌مبالاتی ما را در رانندگی بخورند.

با این حال، او ضمن توجه و تذکر به رانندگان درباره رعایت تمام اصول رانندگی درست و صحیح از جمله اطمینان از سلامت وسیله نقلیه و همچنین رعایت تمام نکات لازم در رانندگی از مردم می‌خواهد پیش از سفر راجع به جاده‌هایی که می‌خواهند در آن رانندگی کنند، اطلاعاتی به دست بیاورند و نقاط حادثه‌خیز آن را بشناسند.

او می‌گوید: اصولا در تمام جاده‌ها نقاطی که به دلایل مختلف از جمله پیچ‌های تند و خطرناک، عمر زیاد جاده و خطر ریزش کوه یا خطر سقوط در آب یا نظایر آن به عنوان نقاط حادثه‌خیز مطرح و معروف شده‌اند، تابلوهای لازم برای هشدار‌دادن به رانندگان وجود دارد و تمام رانندگان باید دقت لازم را در تمام طول سفر به این تابلوها و البته تمام تابلوهای راهنمایی و رانندگی داشته باشند و مطابق با دستورات و هشدارهای این تابلو‌ها رانندگی کنند و بدانند که با رعایت نکات این تابلوها و رعایت سرعت مجاز و فاصله مجاز از وسیله نقلیه جلویی خود همواره در بدترین جاده‌ها نیز می‌توانند سالم رانندگی کنند.

به گفته فرمانده پلیس راه کشور، علت عمده و اصلی تمام تصادفات خطای انسانی است. با این حال دانستن نقاط حادثه‌خیز می‌تواند بر دقت رانندگان بیفزاید و موجب کاهش خطاهای انسانی در رانندگی بویژه در این نقاط شود.