حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
شنیدن هم شود مانند دیدن
نام سفر و جهانگردی که میآید، موتور جستجوی خدادادی ما، با گشتن در میان نامها و تصویرهای ذخیره شده در حافظهمان، نتیجههایی مثل سعدی شیرازی و مارکوپولو را میدهد. اگر عمرمان کفاف رفاقت و همنشینی با چنین دنیادیدگانی را میداد، باید ساعتها مینشستیم و از دیدهها و شنیدههاشان میپرسیدیم و میشنیدیم. حالا امروز هزینههای سفر از یکسو و اشتیاق گشت و گذار از سوی دیگر، علاقهمندان دنیاگردی را پای صفحههای اینترنت مینشاند تا به عنوان توریست مجازی سیر آفاق کنند. در کنار این، نگاهی به تعداد آگهیهای آژانسهای مسافرتی در روزنامهها، شاهدی است بر وجود عرضه و تقاضاهای زیاد سفر به نقاط دیدنی داخل و خارج از کشورمان. این یعنی هنوز «شنیدن کی بود مانند دیدن» را پاسداری کردن.
پیش از آن که به سراغ اصل ماجرای این ستون برویم و پیشبینی و پیشگویی از آینده داشته باشیم و روند تکامل در مقوله توریسم را دنبال کنیم، بیایید به اجمال فرایند کار یک توریست را دنبال کنیم: تعیین مقصد، بررسی تاریخ سفر، محل اقامت، وسیله سفر تا مقصد، نقاط دیدنی و جاذبههای گردشگری، وسیله سفرهای داخلی در مقصد، تجربههایی که میتوان در آنجا داشت، زبان و واحد پول، اسناد و مدارک مورد نیاز برای سفر، مجوزهای خروج از کشور و ورود به مقصد و ... و با جمعبندی همه اینها: تنظیم برنامه اجرایی سفر.
با این مقدمه باید ببینیم که با اتکا به محتوای علمیTRIZ کدامیک از «روندهای تکامل» مطرح در دانش نوآوری نظامیافته به کمک ما میآید، تا پس از معرفی آن به پیشبینیهایی از آینده بپردازیم. با این وصف به توریسم فکر میکنیم و با این اندیشه به مرور روندهای تکامل میپردازیم. از میان 31 روند مرتبط، «افزایش حواس» و «انتظار مشتری» مناسبتر و جالبتر هستند. «افزایش حواس» را پیشتر هم در این ستون معرفی کردهایم: «تک حسی دو حسی سه حسی چهار حسی و پنج حسی» شدن، چیزی است که این روند برای نوآوری به ما پیشنهاد میکند. روند «انتظار مشتری» میگوید در ابتدا مشتری با عرضه «کالا» یا ارایه ماده اولیه راضی میشود، اما در ادامه «محصول» میخواهد که کاملتر از کالا باشد (مثل گوشت خواستن به مفهوم کالا و بعد همبرگر شدن آن در قالب یک محصول). در ادامه مسیر تکامل، مشتری میخواهد که یک «خدمت» هم به محصول اضافه شود. بعد نوبت «هیجان» فرا میرسد و در ادامه هم «انتقال» وارد گردونه جلب رضایت مشتری میشود. هیجان و انتقال را در این مثال میتوان با فست فود و هدیههایی مثل کلاه یا قرعهکشی روزانه بین مشتریان و ... بیانکرد.
«توریسم مجازی» بهانه نوشتن این هفته ما است. با نگاهی به فرایند ذکر شده در اول این نوشتار و نگاه به دو روند تکامل معرفی شده، میتوانیم چنین مواردی را از آینده توریسم ذکر کنیم:
1. راهنماهای تور، با تسلط به چند زبان و کاملا آشنا به فضای سفر روباتهایی خواهند بود آماده معرفی جاذبههای گردشگری و آگه به پاسخ پرسشهای ما. ایشان حتی میتوانند برای درک بهتر و جذابتر موضوع معرفیشان، نمونههای مشابهی را از فرهنگ و تمدن و تاریخ من و شمای توریست مثال آورند تا با این مقایسه، ما از سفر خود راضیتر باشیم.
2. راهنمایی بازدیدکننده، فراتر از اطلاعات چندرسانهای موجود در وبسایتها، با تحویل گوشی و عینک یا نصب نمایشگر و بلندگو در کنار آثار باستانی و ... شرایطی را فراهم میکنند که خود اثر یا عوامل پدیدآورنده یا کاشف آن، به معرفیاش بپردازند.
3. به کمک فناوری اطلاعات، به گذشته جاذبههای گردشگری مثل تخت جمشید یا اهرام مصر و بناهای به یادگار مانده از روم باستان میرویم و همزمان با تماشای امروز آن روزگار کهن را هم پیشروی ما تصویر میشود. شبیهسازی گذشته در فضای واقعی و امروزی آن، مثل یک نمایش روِیایی خواهد شد. شما به جایی میروید و چند دقیقه بعد، همه گذشته به کمک فناوری اطلاعات برایتان بازسازی میشود. صدای خسرو پرویز میآید و سپاه و دربارش را همانجا میبینیم. انگار وسط یک فیلم سینمایی هستیم.
4. منابع اطلاعاتی و وبسایتها، با ذکر چند کلید واژه مثل خنکی، سرسبزی و 1500 ساله، به ما پیشنهاد سفر و جاهای دیدنی میدهند. یا با ذکر این که چه جاهایی را پیشتر دیدهام و به کجاها رفتهام و از کدام خوشم آمده و کدام نه، سیستم پیشنهاد سفرهای جدید را بر اساس روند سفرهای گذشتهام به من میدهد. هریک از ما یک پرونده سفر خواهیم داشت و سفرهای واقعی و مجازیمان آنجا مستند میشود.
5. در سفر با هواپیما، کشورها و شهرهای مسیر پرواز طی همکاری با شرکت هوایی، جاذبههای توریستی خود را آنلاین به تصویر میکشند و ما از سفرمان لذت میبریم. هم فال است و هم تماشا ... و بعید هم نیست که تا فرارسیدن چنین روزی، قالیچههای پرنده ساخته شوند و ما با سرعت و با انعطاف کامل به سفر برویم.
6. تورهای مجازی که امروز وجود دارند، شکل نوتری به خود میگیرند و با تکامل یافتن، این اجازه را میدهند که به جای تماشا از طریق دوربینهای نصب شده در محل بازدید، خود ما به طور مجازی در آنجا باشیم و سختافزارها و نرمافزارها، اجازه دیدن و گشتن را به ما بدهد و مطابق میل خودمان بازدید کنیم. شاید همتای ما یک روبات در محل باشد که ما بتوانیم در جلدش فرو رویم و از اینجا آنجا را بگردیم.
7. گونههای جدیدی از توریست رونق مییابند. مثل توریست پزشکی که بهتازگی در کشور خودمان هم مطرح است و بدینترتیب از دیگر کشورها برای مقاصد درمانی و پزشکی توریست میپذیریم. اکوتوریسم هم با سوق دادن مردم به پاسداشت محیطزیست و علماندوزی بیشتر در مدرسه طبیعت آینده پرفروغی خواهد داشت. در هر یک از اینها، فناوری اطلاعات نقش پررنگی را در جذب توریست ایفا میکند و به ثبت خاطرههای توریست و انتقال همزمانش به خانواده وی میپردازد.
8. توریستهایی که عادت دارند پا را از مرزها فراتر گذارند و به دیگر کشورها بروند، دورترها را هم مدنظر خواهند داشت و حالا سفر از زمین به مریخ، یا از مریخ به ماه و ... دغدغهشان خواهد بود. اینجا وسیله سفر و برنامه و تدارک سفر کردن به کل متفاوت است با همه آنچه تاکنون تجربه کردهایم. دستکم باید آموزشهای جدیدی ببینیم و برای چنین سفرهایی هر کسی نمیتواند فقط با پول داشتن و علاقهمند بودن به سفر برود. در اینگونه سفرها، فناوری اطلاعات حرف اصلی را میزند. آیا کسی فکر میکرد که روزی برای سفر کردن، تا این حد وابسته به فناوری باشیم و از دنیای دیجیتال کمک بخواهیم؟
روزهای نوروز با سفر همراه است. در این چند روز که زندگی جریانی متفاوت دارد و همه مجالی برای فکر کردن و «خلاق اندیشیدن» داریم، طبیعت هم با نوگرایی خود آماده تلنگر زدن به فکر ما و راهنمایی برای دیگراندیشی است. در هر سفر و هر دیداری ببینید که چه چیزهایی را میتوان تغییر داد تا اوضاع بهتر شود؟ فناوری اطلاعات چه نقشی در شکلگیری ایده شما میتواند داشته باشد؟ ایدههای جالبی که به فکرتان میرسد را با یک ایمیل به پرونده کلیک، با ما شریک شوید. یادمان باشد که همه واقعیتهای امروز، ریشه در رویاهای دیروز دارند.
clickparvandeh@jamejamonline.ir
گفت و گو
