همراه با نهمین جشنواره بینالمللی رادیو
صدای رادیو صدای فرهنگ
«رادیو، صدای فرهنگها»، شعاری است که اینبار بر بیرق جشنواره نهم صدای جمهوری اسلامی، خودنمایی میکند.
وقتی جشنواره هشتم با تمامی فراز و فرودهایش به پایان رسید، متولیان امر از یکسو و برنامهسازان از سویی دیگر، سودای جشنواره بعد را در سر داشتند. البته این حالتی است که به طور معمول بعد از هر دوره جشنواره، به سراغ هریک از دو گروه یاد شده میآید. پس از برگزاری تقریبا یکنواخت جشنواره، بویژه در دورههای اخیر، جشنواره نهم با تغییرات جدی، با سه بخش اصلی، ویژه و آگهیهای تجاری رادیویی، به استقبال برنامهسازان آمد.
در نهمین جشنواره بینالمللی برنامههای رادیویی ایران، صرفنظر از بخش داخلی که همچون جشنواره هشتم به رقابت برنامهسازان هر شبکه با یکدیگر اختصاص دارد، بخش مسابقه به عنوان اصلیترین بخش، رقابت برنامهسازان مراکز و شبکههای مختلف رادیویی را با رقبای خارجی، در خود جای داده است و این دور از انتظار نیست؛ چراکه پس از سالها برگزاری جشنواره و طبیعتا نزدیکتر شدن نگاه برنامهسازان رادیو به استانداردهای جهانی، عرصه رقابت باید گسترهای وسیعتر را در بر بگیرد و این فراگیری، شاید در کنار همه ویژگیهای مترتب بر جشنواره نهم، از اهمیت خاصی برخوردار باشد.
جشنوارهای که در جستجوی 3 هدف مهم است: 1 - تعاملنگری و فرهنگی و ایجاد زمینهای برای انتقال تجربیات بین مدیران، برنامهسازان و صاحبنظران رادیو در سطح بینالملل؛ 2 - ایجاد فرصت رقابت میان برنامهسازان برای بروز خلاقیتها و ارتقاء کیفی برنامههای رادیویی و 3 - تثبیت جایگاه رادیو در جهان متکثر امروز، به عنوان رسانهای فرهنگساز.
اگر بپذیریم رادیو رسانهای است اساسا جریانساز و نیز تعامل فکری و فرهنگی آنچه در دنیای سردرگم و نوگرای امروز بدان احتیاج دارد، میشود به نقش برنامهسازان و مسوولیت بسیار خطیری که در سطحی بینالمللی بر دوش دارند، پی برد و به طریق اولی، میتوان به روشنی دریافت که جشنواره از چه نقش و جایگاه چشمگیری در شکلگیری و نیز بازدهی این فرآیند برخوردار است. بخش اصلی نهمین جشنواره بینالمللی برنامههای رادیویی، 11 قالب دارد که مرور آنها در یک نگاه، حکایت از نوعی تکثر هدفمند میکند. در این مقال، اشارهای اجمالی به نام و محتوای هریک از این 11 قالب، خالی از لطف نخواهد بود. در قالب «صبحگاهی»، آن دسته از برنامهها در گود رقابت قرار میگیرند که برای لحظات صبحگاهی مخاطبان، هدف در نظر گرفته میشوند. همانگونه که از عنوان «برنامههای مستند،
مستند گزارشی و اطلاعرسانی» برمیآید، در این قالب برنامهسازانی که به شیوه مستند یا مستند گزارشی به انتقال پیام پرداختهاند و یا برنامههایی را با هدف اطلاعرسانی به مخاطب عرضه کردهاند به رقابت با یکدیگر خواهند پرداخت.
یکی از اهداف جشنواره نهم تثبیت جایگاه رادیو در جهان متکثر امروز، به عنوان رسانهای فرهنگساز است
«برنامههای گفتگو محور»، به آن دسته از برنامهها اطلاق میشود که در قالب مناظره، مصاحبه و یا میزگرد و غالبا با حضور کارشناسان و صاحبنظران در حوزههای مختلف، به صورت زنده و یا تولیدی پخش میشوند.
«نمایش رادیویی» دیگر قالبی است که با توجه به کنشهای ذاتی که دارد، برای انتقال پیام، مورد توجه برنامهسازان و نیز مخاطب قرار میگیرد.
گاهی حضور مخاطب در برنامه، به آن رنگ و جلای ویژهای میبخشد؛ و این اتفاقی است که در «برنامههای تعاملی» و به اقتضای شکل و محتوای برنامه روی میدهد اتفاقی که غالبا هم برای برنامهساز و هم برای مخاطب درخور توجه و خوشایند است.«مسابقه رادیویی» دیگر قالبی است که همواره مورد استقبال مخاطبان رادیو بوده و در بخش اصلی جشنواره هم رادیو نیز، به عنوان یکی از قالبها در نظر گرفته شده است.برنامهسازانی که در جهت پاسخگویی به نیازها و ضرورتهای مخاطب کودک، به خلق آثار رادیویی میپردازند، در قالب «برنامه کودک»، فرصت رقابت با یکدیگر را تجربه خواهند کرد.
در قالب «برنامههای مجلهای» نیز فرصتی فراهم شده است تا برنامهسازان فعال در این زمینه، کیفیت کار خویش را در رقابت با همکارانشان به نظاره بنشینند. برنامههای مجلهای و یا به تعبیری «جنگ»، گاهی از یک شاخه اصلی و زیرشاخههای آن برخوردارند؛ مانند آنچه ما در یک مجله ورزشی میخوانیم؛ و گاه به موضوعات متنوع و گوناگون اختصاص پیدا میکنند، مانند آنچه در یک مجله تفریحی سرگرمی، دیده میشود.
قالب «پادکست» فرصتی است برای برنامهسازان خلاق و مبتکر تا با بهرهگیری از فضای سایت و اینتنرت و وبلاگ، یک بسته چند ساعته از برنامه رادیویی را در اختیار مخاطب قرار دهند و مسلم آن که در شرایط کلی و فارغ از ویژگیهای جشنوارهای چنین قالبی، تازگی و به روز بودن مطالب ارائه شده در فضای «پادکست»، عامل بسیار موثری در توفیق آن در «نهمین جشنواره برنامههای رادیویی، قالب پادکست»، با موضوعات خبری، پزشکی، سلامت و علم و فناوری و تفریحی قابل ارائه است.
یکی دیگر از قالبهای بخش اصلی جشنواره نهم، قالب «آنونس» است که در حقیقت به شیوههای جذاب و موجز معرفی و اعلام مختصات برنامهها اختصاص دارد. میراث فرهنگی، صلح، محیط زیست، خدمات عامالمنفعه، عدالت و پیامهای سلامت، محورهای ساخت آنونس در جشنواره هم هستند و «آرم استیشن»، پانزدهمین قالب برنامهسازی در نهمین جشنواره بینالمللی برنامههای رادیویی است که غالبا برای معرفی ایستگاهها و یا به تعبیری شبکههای رادیویی از آن استفاده میشود.در حالی که هماکنون آثار برنامهسازان در بخش داخلی و بخش اصلی در بوته قضاوت داوران قرار گرفته است، شهر تاریخی اصفهان، اردیبهشت ماه سال 87، میزبان مراسم پایانی جشنواره نهم خواهد بود.
باز هم میشود از این جشنواره گفت.
نسترن داداشی
گفت و گو
