افراد آسیب دیده و انتقام

 انسان‌های بزهکار افرادی هستند که خود را قانون‌نویس و مجری قانون تلقی می‌کنند و در موارد حساس از روی احساسات تصمیم می‌گیرند. این عمل باعث به وجود آمدن لطمات جبران‌ناپذیر در افراد می‌شود. بزهکاران افرادی هستند که رشد شخصیتی سالم ندارند و آموزش‌های غلط ،آنها را به سمت واکنش‌های تند و خشن سوق داده است. البته در بررسی علل انتقام‌گیری از سوی افراد باید به مساله مسیر پیچیده احقاق حق در قوه قضاییه هم اشاره کرد، چرا که وقت‌گیر بودن روند رسیدگی و طولانی شدن آن باعث زیاد شدن فشار روانی روی افراد می‌‌شود و فرد برای تخلیه روانی دست به انتقام‌گیری می‌زند، مثلا زن و مردی که به هر دلیلی دیگر توان ادامه زندگی مشترک را ندارند یا این‌که زن بنا به دلایلی اقدام به جدایی از شوهر می‌کند به دلیل طولانی شدن روند رسیدگی به پرونده که گاه سال‌ها طول می‌کشد، آنچنان دچار فشارهای روانی می‌شود که در واقع می‌توان گفت به لحاظ روانی متلاشی می‌شود، در این شرایط امکان این که فرد برای کاهش فشار روانی دست به هر کاری بزند وجود دارد.
سومین عاملی که باید مورد بررسی قرار داد فرهنگ عمومی حاکم بر جامعه است. متاسفانه مردم جامعه ما در بسیاری موارد قانون گریز هستند و بیشتر آنها خطاهای کوچکی مثل رد کردن چراغ قرمز تا کارهای خلاف دیگر انجام می‌دهند. این رفتار وقتی از سوی پدر یا مادر انجام می‌شود به صورت طبیعی به فرزند نیز آموزش داده می‌شود و ما در واقع با این کار قانون گریزی را به فرزندانمان آموزش می‌دهیم  مردم  باید بدانند که قانون قصد کمک به آنها را دارد نه محدود کردن آزادی و امنیتشان. بنابراین در جامعه ما هم باید به مردم آموخت که قانون‌ حامی آنهاست.

از سوی دیگر بررسی‌ها نشان داده به دلیل جامعه پدر سالار که در ایران وجود دارد، بیشتر انتقام‌گیری‌ها و بزهکاری‌ها از طرف مردان صورت می‌گیرد، چرا که آنان خود را در تصمیم‌گیری و حق تسلط بر زنان محق می‌دانند. البته در دهه اخیر آمار بزهکاران زن نیز به نسبت بالا رفته است که نوع بزه‌هایی که از سوی آنها انجام می‌گیرد از قصد آنها برای فرار از تفکرات مرد سالارانه حاکم بر خانواده نشان دارد. بزه‌هایی چون، اعتیاد، فرار از خانه و شوهرکشی از جمله این موارد است که از سوی زنان اتفاق می‌افتد. بزهکاران زن افرادی هستند که دچار محدودیت‌های اجتماعی هستند و از این محدودیت‌ها سرپیچی می‌کنند و روحیه‌ای ستیزه‌گر و لجباز دارند و البته این روحیه با آموزش غلط توام شده است. به طور کلی انتقام‌گیری معمولا از سوی افرادی صورت می‌گیرد که خود آسیب دیده‌اند و به دلیل ناتوانی در حل مشکل به دیگران آسیب می‌رسانند.

ناصر قاسم‌زاد
روان‌شناس و مدرس دانشگاه