فرمانداری در تراز مردم؛ توسعه شهرستان‌های سیستان و بلوچستان از پشت میزها عبور نمی‌کند
توسعه سیستان و بلوچستان پیش از هر چیز از شهرستان‌ها آغاز می‌شود؛ از روستاهایی که همچنان چشم‌انتظار خدمات زیرساختی‌اند، از شهرهایی که با کمبود امکانات و فرصت‌های شغلی روبه‌رو هستند و از مردمی که حل مسائل روزمره‌شان را در عملکرد مدیران محلی جست‌وجو می‌کنند. در چنین شرایطی، فرمانداری تنها یک جایگاه اداری نیست؛ بلکه نقطه اتصال مطالبات مردم با تصمیم‌گیری و اجرای برنامه‌های توسعه‌ای است.
به گزارش خبرنگار جام جم آنلاین سیستان و بلوچستان
تأکید استاندار سیستان و بلوچستان بر ارزیابی فرمانداران بر مبنای رضایت مردم، حضور میدانی و میزان حل مشکلات، بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که مدیریت شهرستان‌ها تا چه اندازه توانسته است از ساختار مکاتبه‌محور فاصله بگیرد و به مدیریت مسئله‌محور و نتیجه‌گرا نزدیک شود؟
منصور بیجار، استاندار سیستان و بلوچستان، در نشست با فرمانداران استان بر ضرورت تحول در شیوه اداره شهرستان‌ها تأکید کرد و حضور در میان مردم، پیگیری مسائل تا حصول نتیجه، استفاده از اختیارات قانونی و پیشبرد برنامه‌های توسعه‌ای را از معیارهای سنجش عملکرد مدیران دانست.
فرماندار؛ مدیر میدان، نه مدیر مکاتبات
در استانی با گستردگی جغرافیایی سیستان و بلوچستان، فاصله برخی روستاها و مناطق از مراکز شهرستان و تنوع مسائل اقتصادی و اجتماعی، مدیریت از پشت میز نمی‌تواند پاسخگوی همه نیازها باشد. فرماندار باید از نزدیک با مشکلات مردم آشنا شود؛ در روستاها، بخش‌ها و شهرها حضور پیدا کند و میان دستگاه‌های اجرایی برای حل مسائل هماهنگی ایجاد کند.
مشکلاتی مانند کمبود آب، راه‌های نامناسب، دسترسی محدود به خدمات درمانی و آموزشی، بیکاری، موانع تولید و ضعف زیرساخت‌های اقتصادی، مسائلی نیستند که صرفاً با نامه‌نگاری حل شوند. مردم نتیجه عملکرد مدیر را در تغییر شرایط زندگی خود می‌بینند، نه در تعداد جلسات و مکاتبات اداری.
از این منظر، حضور میدانی زمانی ارزشمند است که به تصمیم، اقدام و نتیجه مشخص منتهی شود. بازدید از یک منطقه بدون تعیین مسئول پیگیری، زمان‌بندی و گزارش نتیجه، نمی‌تواند معیار کافی برای سنجش کارآمدی مدیریت شهرستان باشد.
هر شهرستان؛ برنامه‌ای متناسب با ظرفیت‌ها و نیازهای خود
سیستان و بلوچستان مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها و نیازهای متفاوت را در خود جای داده است. مسائل سیستان با شهرستان‌های ساحلی مکران یکسان نیست؛ همان‌گونه که نیازهای مناطق مرزی، روستایی، کشاورزی و صنعتی تفاوت‌های جدی دارند.
در شمال استان، مدیریت منابع آب، کشاورزی، معیشت روستایی و پیامدهای خشکسالی اهمیت ویژه‌ای دارد. در جنوب، ظرفیت‌های دریایی، شیلات، کشاورزی گرمسیری، تجارت و گردشگری می‌توانند محور برنامه‌های توسعه باشند. در شهرستان‌های مرزی نیز ساماندهی مبادلات قانونی، ایجاد اشتغال پایدار و تقویت زیرساخت‌های خدماتی و اقتصادی اهمیت دارد.
بنابراین تدوین برنامه‌های اجرایی شهرستان‌ها باید بر پایه شناخت دقیق مزیت‌ها، محدودیت‌ها و مطالبات مردم انجام شود. نسخه واحد برای همه شهرستان‌ها، نه‌تنها پاسخگوی تفاوت‌های منطقه‌ای نیست، بلکه ممکن است فرصت‌های بومی را نیز نادیده بگیرد.
اختیارات محلی؛ فرصتی برای گره‌گشایی از مشکلات
یکی از نکات مهم مطرح‌شده در نشست استاندار، ضرورت استفاده فرمانداران از اختیارات قانونی و پرهیز از انتظار صرف برای تخصیص اعتبار یا تصمیم دستگاه‌های استانی است.
بسیاری از مسائل شهرستان‌ها با هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، پیگیری مصوبات، تسهیل فعالیت سرمایه‌گذاران و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و نهادهای محلی قابل پیگیری است. فرمانداری می‌تواند با شناسایی موانع تولید، معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و ایجاد ارتباط میان فعالان اقتصادی و دستگاه‌های مسئول، نقش مؤثری در فعال‌سازی ظرفیت‌های مغفول داشته باشد.
البته ابتکار عمل مدیران محلی باید با تفویض اختیار واقعی، تأمین منابع و پاسخگویی دستگاه‌های اجرایی همراه شود. نمی‌توان از فرماندار انتظار نتیجه داشت، اما ابزار و اختیارات لازم برای حل مسئله را در اختیار او قرار نداد.
مردم؛ معیار واقعی سنجش عملکرد
استاندار سیستان و بلوچستان اعلام کرده است که ارزیابی فرمانداران، بخشداران، مدیران ستادی و دستگاه‌های اجرایی به‌صورت مستمر و در دوره‌های سه‌ماهه انجام خواهد شد و رضایت مردم در این ارزیابی جایگاه مهمی دارد.
این رویکرد زمانی می‌تواند به بهبود مدیریت استان منجر شود که رضایت مردم به شاخص‌هایی قابل سنجش تبدیل شود؛ از جمله میزان رسیدگی به درخواست‌ها، زمان حل مشکلات، پیشرفت پروژه‌های عمرانی، بهبود دسترسی به خدمات عمومی، کاهش موانع سرمایه‌گذاری و میزان تحقق وعده‌های اعلام‌شده.
همچنین لازم است مردم شهرستان‌ها امکان ارائه نظر و ارزیابی درباره عملکرد مدیران را داشته باشند. سنجش عملکرد صرفاً بر اساس گزارش‌های اداری، تصویر کاملی از واقعیت‌های میدانی ارائه نمی‌دهد؛ زیرا گاهی فاصله میان آمارهای اعلامی و تجربه روزمره مردم قابل توجه است.
تاب‌آوری شهرستان‌ها؛ ضرورت مدیریت مستقل و آماده
تأکید استاندار بر تداوم خدمات‌رسانی حتی در شرایط قطع ارتباط با مرکز استان، موضوع مهم دیگری در مدیریت شهرستان‌هاست. گستردگی استان و شرایط خاص مناطق مرزی ایجاب می‌کند که فرمانداری‌ها برای مواجهه با بحران‌ها، اختلال در ارتباطات و حوادث احتمالی آمادگی لازم را داشته باشند.
تدوین برنامه‌های مدیریت بحران، مشخص بودن مسئولیت دستگاه‌ها، پیش‌بینی امکانات ضروری و تقویت هماهنگی میان بخشداران، دهیاران و نهادهای خدمات‌رسان می‌تواند از توقف خدمات عمومی در شرایط اضطراری جلوگیری کند.
در این زمینه، تقویت ساختار اداری شهرستان‌ها و جلوگیری از انتقال نیروهای موردنیاز مناطق به مرکز استان نیز اهمیت دارد. توسعه متوازن زمانی محقق می‌شود که نیروی انسانی متخصص و امکانات اداری متناسب با نیاز هر شهرستان در همان منطقه مستقر باشند.
اطلاع‌رسانی؛ حلقه ارتباط مدیریت و جامعه
استاندار همچنین ضعف اطلاع‌رسانی درباره اقدامات و برنامه‌های توسعه‌ای را از کاستی‌های موجود دانسته و بر استفاده از ظرفیت بانوان، جوانان، علما، معتمدان، دهیاران و فعالان اجتماعی برای ارتباط با مردم تأکید کرده است.
در کنار اطلاع‌رسانی درباره دستاوردها، باید زمینه بیان آزادانه مطالبات و نقدهای مردم نیز فراهم باشد. ارتباط مؤثر با جامعه زمانی شکل می‌گیرد که رسانه‌ها و فعالان اجتماعی بتوانند هم اقدامات انجام‌شده را منعکس کنند و هم مشکلات باقی‌مانده را بدون نگرانی مطرح سازند.
یک روز برای شهرستان‌ها؛ فرصتی برای پاسخگویی مستمر
اختصاص یک روز در هفته برای پیگیری مسائل هر شهرستان با حضور مدیران دستگاه‌های اجرایی استان، می‌تواند فرصتی برای کاهش فاصله میان مرکز استان و مناطق مختلف باشد. با این حال، اثربخشی این برنامه به آن بستگی دارد که خروجی هر نشست به‌صورت مصوبه مشخص، مسئول اجرا، مهلت انجام و گزارش پیشرفت منتشر شود.
در نهایت، ارزیابی فرمانداران با معیار رضایت مردم، زمانی از یک شعار مدیریتی به یک سازوکار مؤثر تبدیل می‌شود که مردم آثار آن را در زندگی خود احساس کنند؛ در راهی که ساخته می‌شود، آبی که به روستا می‌رسد، خدمتی که در دسترس قرار می‌گیرد، سرمایه‌گذاری‌ای که به اشتغال منجر می‌شود و مشکلی که پس از سال‌ها پیگیری سرانجام حل می‌شود.
سیستان و بلوچستان برای عبور از محرومیت‌های انباشته و استفاده از ظرفیت‌های گسترده خود، بیش از هر چیز به مدیریت میدانی، برنامه‌محور و پاسخگو نیاز دارد. فرماندار موفق کسی نیست که گزارش بیشتری ارائه کند؛ کسی است که بتواند میان ظرفیت‌های شهرستان، اختیارات قانونی و مطالبات مردم پیوند برقرار کند و نتیجه این پیوند را در زندگی شهروندان نشان دهد.
گفت و گو
رئیس مرکز آمار ایران در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه «جام‌جم» تشریح کرد
سرشماری بدون مراجعه عمومی
همراه با رضا فیاضی، بازیگر خاطرهساز تلویزیون
رضا فیاضی: هنوز برای کودکان فیلمنامه دارم
