آب سردی بر سر امبکی

"جاکوب زوما" بالاخره به قدرت بازگشت و مبارزه سر سختانهای را که بدنبال متهم شدن در فساد مالی و اخلاقی آغاز کرده بود، به شکست سنگینی برای رقیبش، "تابو امبکی" رییس حزب و دولت تبدیل کرد.

کد خبر: ۱۵۶۹۳۲

او که از ابتدای آغاز کنگره سراسری حزب "کنگره ملی آفریقا"، نگاهی امیدوار و مصمم بر چهره داشت، سه روز پر تنش را با حوصله پشت سر گذاشت تا شاهد شکست تلخ کسی باشد که برخی او را مسوول مصائبی میدانند که منجر به برکناریش از معاونت دولت در سال میلادی شد.
طرفداران زوما که سالن چند هزار نفری دانشگاه "لیمپوپو" در "پولوکوانی" را پر کرده بودند، با شنیدن خبر پیروزی قاطع زوما در انتخابات رهبری حزب، سر از پا نشناختند و با سرود "سلاحم را به من بده" و " زمان برای تغییر فرا رسیده است"، خاطره دیگری را بر پرونده خاطرات زوما افزودند.
زوما نه تنها رقیب را در پست رهبری حزب شکست داد، بلکه نامزدهای جناح وی پنج موقعیت حساس حزب شامل، "معاون رییس"، "دبیرکل"، "رییس شورای ملی"، "معاون دبیرکل" و "خزانهدار" را از آن خود کردند.
به این ترتیب، تابو امبکی با دست خالی کنگرهای را که به اعتقاد بسیاری باید از آن فاصله میگرفت، ترک کرد.
از هنگامیکه زوما با موفقیت بیگناهیاش را در دو مورد از اتهامات سنگیناش یعنی دست داشتن در فساد مالی دستیارش "شبیر شیخ" و روابط نامشروعش با زن سالهای که دست بر قضاء عضو خانواده یکی از دوستانش بود، به اثبات رساند، به رقیبی برگشت ناپذیر برای امبکی تبدیل گردید.
پیروزی زوما در دادگاه به شایعاتی که اتهامات زوما را بخشی از یک توطئه سیاسی برای کنار راندن وی از قدرت میدانستند، دامن زد و افکار عمومی آفریقایجنوبی به ویژه سیاهپوستان را که "دفاع از بیدفاع" را افتخار خود میدانند، به پیاده نظامی قوی برای زوما تبدیل کرد.
در کشوری که بیشتر از درصد از جمعیت آن زیر خط فقر زندگی میکنند و برغم گذشت سال از استقلال، هنوز بیکاری، جنایت، ایدز و بیخانمانی بیداد میکند، برای زوما که خود زاییده فقر و سختی است، تبدیل شدن به اسطوره مبارزه بر علیه قدرت، دور از انتظار نبود.
او همچنین پشتیبانی هم نژادیهای "زولو" که بیشترین جمعیت نژادی کشور را تشکیل میدهند و به انسانهایی سخت کوش، مبارز و متحد شهرت دارند، به همراه داشت.
وقتی این پشتوانه با حمایت آندسته از رهبران تبعیدی که با پیروزی انقلاب به کناری رانده شده بودند، عجین شد، نیروی فشار سهمگینی را بر علیه مخالفان زوما بوجود آورد.
سوابق فعالیتهای حزبی زوما به ویژه تاثیر وی در شکلگیری شاخه نظامی و هدایت سازمان اطلاعاتی آن در دوران مبارزه با رژیم آپارتاید، به او امکان داد، تبلیغات سهمگین رسانهها و جناح مخالف را در سایه دفع کند و حریف را در نقطه آخر غافلگیر کند.
بسیاری از کسانی که با سیاست آفریقا و ساختارهای تصمیمگیری در حزب کنگره ملی آفریقا آشنا هستند، از ماهها پیش به تابو امبکی توصیه کردند، آینده سیاسی خود را با نامزد شدن در انتخابات دیروز کنگره به مخاطره نیاندازد.
امبکی میتوانست دو دوره ریاستش را بر حزب و دولت، بدون آنکه لطمه چندانی به حیثیت سیاسیاش وارد شود، با حضور نیافتن در این مبارزه نجات دهد، ولی او ترجیح داد بر خلاف این عمل کند.
هر چند شکست آقای امبکی چیزی از تواناییها و موفقیتهایی که در برخی از حوزهها، به ویژه در عرصه سیاست خارجی و ارتقای موقعیت بینالمللی آفریقای جنوبی بدست آورده است، نمیکاهد. اما چیز چندانی هم برای آینده سیاسیاش باقی نمیگذارد.
انتخابات داخلی حزب کنگره ملی آفریقا از آن جهت که لبههای تیز و خشن دموکراسیهای حزبی را به نمایش گذاشت، (به خصوص آنکه حداقل در سال گذشته هرگز چنین رقابتی برای احراز کرسی ریاست حزب بوجود نیامده بود) شگفت آور بود.
حزب کنگره ملی آفریقا نشان داد که قادر است بعنوان یکی از بزرگترین و کهنترین احزاب سیاسی جهان، شدیدترین نزاع قدرت را با ساختارهایی که ایجاد کرده است، تحمل کند.
نخبگان حزبی، پیروزی زوما را نشانه بیداری وجدان سیاسی نیم میلیون عضو آن میدانند که هنوز از روحیه انقلابیاش خیلی کاسته نشده است، چرا که قادر است، چرخشهای شدیدی را در عین خطرپذیری ایجاد کند.
گرچه میزان درستی این ادعا هنوز باید در عمل به اثبات برسد، ولی اینطور به نظر میآید که رهبران حزب کنگره ملی آفریقا در ایجاد نظم و انظباط حزبی و ایجاد مصونیت در برابر طوفانهای قدرت موفق عمل کردهاند.
"کالما موتلانته" دبیرکل پیشین حزب که با پیروزی بر رقیبش در انتخابات روز سهشنبه کنگره، اکنون به دومین مرد قدرتمند حزب تبدیل شده است، پیش از اعلام نتایج انتخابات با ظرافت و دقت جالب توجهی این ویژهگی حزب را توصیف کرد.
موتلانته در یک گفت وگوی تلویزیونی گفت: مردم آفریقایجنوبی پیش از پیروزی انقلاب ،تنها با هدف رسیدن به آزادی بود که حزب کنگره ملی آفریقا را انتخاب کردند.
او سپس تاکید کرد: نزاع بین این دو (امبکی و زوما) هیچ تاثیری بر سیاست حزب نگذاشته است و حزب اجازه نخواهد داد، با رهبران محبوبش "عامیانه" و "از سر بیعقلی" رفتار شود.
شاید بیشترین خطا را "نلسون ماندلا" در پیامش به کنگره مرتکب شد که به طور تلویحی زوما و جناح طرفدار وی را به "نژادپرستی" و "تعصبات قومی" متهم کرد، چرا که انتخاب زوما با رای درصدی نشان داد، اعضای حزب با ماندلا در این مورد موافق نیستند.
آندسته از مبارزان حزب که در دوران مبارزه با آپارتاید به تبعید رانده شدند، همواره این احساس را داشتهاند که مورد بیمهری ماندلا قرار گرفته اند و قربانی کودتایی شدهاند که قدرت را از طریق مذاکره با آپارتاید، خرید.
گرچه این عده نمیتوانند فداکاریهای امثال ماندلا را که بیشتر عمرش را در زندان آپارتاید سپری کرده است منکر شوند، ولی این عقده بالاخره در کنگره "پولوکوانی" سر باز کرد و زوما را در زمانی و مکانی مناسب، در بالاترین نقطه قدرت نشاند.
زوما از یک جهت دیگر نیز برنده خوششانس این مبارزه شد، برای اینکه هنوز ماه دیگر به انتخابات ریاست جمهوری در سال میلادی باقی ماندهاست.
دورهای که بیشترین سختیهایش، برای تابو امبکی خواهد بود.
زوما اکنون فرصت خواهد داشت تا در فرصت باقی مانده بدون دغدغههای رسمی به تحکیم پایگاه مردمیاش و ترسیم سیاستهای راهبردیاش، برای قرار گرفتن در راس دولت بپردازد.
گرچه در همین مدت رقیبانش او را راحت نخواهند گذاشت و اتهامات تازهاش برای مدتی وبال گردنش خواهد شد، ولی وقتی همین سووال را از یکی از دوستارانش در حزب پرسیدم، گفت: "درافتادن با زوما، از این پس فقط به معنی ورافتادن خواهد بود." روز یکشنبه وقتی که کنگره حزب در پولوکوانی آغاز شد، به ناگهان باران شدیدی باریدن گرفت.
زولوها باران را نشانه رحمت میدانند و طرفدارانش خیلی زود آن را به تحولی مثبت در سیاست آفریقایجنوبی تعبیر کردند.
فقط آینده نشان خواهد داد که این تغییر تا چه اندازه در بهبود زندگی مردم آفریقای جنوبی تاثیر خواهد گذاشت و زوما نیز بزودی خواهد فهمید که وظیفه سختی را برای پاسخ دادن به انتظارات مردمش به عهده گرفته است.