این صنعت در سالهای اخیر علاوه بر داروهای عمومی، در تولید داروهای پیچیده، زیستفناورانه و تخصصی نیز توسعه یافته است. بااینحال، تداوم این ظرفیت تولید با چالشهایی مانند کمبود نقدینگی، مطالبات معوق، محدودیتهای ارزی و افزایش هزینههای تولید روبهروست. در آستانه روز داروساز، حفظ این سهم ۹۷ درصدی و تبدیل آن به زمینهای برای توسعه و جهش صنعت دارو، به یکی از مهمترین مطالبات این حوزه تبدیل شدهاست.
صنعت داروسازی ایران امروز با گذشتهای که چند دهه قبل داشته، فاصله قابل توجهی پیدا کرده است. براساس آمارهای اعلامشده از سوی سازمان غذا و دارو، پیش از انقلاب بخش قابلتوجهی از نیاز دارویی کشور از طریق واردات تامین میشد و تولید داخلی تنها حدود یکچهارم نیاز بازار را پوشش میداد. اما امروز، این معادله تغییر کرده است. مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو اعلام کرده که بیش از ۹۷درصد اقلام دارویی مورد نیاز کشور از نظر تعداد در داخل تولید میشود. به گفته او، صنعت دارویی ایران دیگر تنها در مرحله «خودکفایی کمی» قرار ندارد و باید به سمت رقابت کیفی و توسعه بازارهای صادراتی حرکت کند. این تغییر فقط به تولید قرصها و داروهای عمومی محدود نیست. فعالان صنعت دارو میگویند امروز بخش بزرگی از داروهای مورد نیاز بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن و همچنین بسیاری از داروهای تخصصی در داخل کشور تولید میشود؛ مسیری که به گفته مسئولان، وابستگی کشور به واردات را به شکل محسوسی کاهش داده است.
صنعت دارو؛ نقطه قوت کشور
داستان صنعت داروی ایران، بدون اشاره به تحریمها کامل نمیشود. تحریمهای بانکی، محدودیت در نقلوانتقال پول، دشواری واردات مواد اولیه و تجهیزات، افزایش هزینه حملونقل و محدودیت در ارتباط با شرکتهای بینالمللی مسائلی است که طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین موانع پیشروی تولیدکنندگان تبدیل شده. محمد جمالیان، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، در گفتوگو با جامجم معتقد است تحریمها تنها به مبادلات مالی محدود نبوده و در بسیاری از موارد مانع ورود تجهیزات و فناوریهای جدید و همچنین تبادل علمی شده است. بااینحال، دانشمندان و متخصصان ایرانی با تکیه بر ظرفیتهای بومی توانستند تجهیزات مورد نیاز را طراحی و تولید کنند، داروهای جدید بسازند و فرمولاسیونهای تازهای را توسعه دهند. به گفته وی، هدف قرار گرفتن زیرساختها و مراکز دارویی در شرایط جنگی، نشان میدهد این صنعت به یکی از نقاط قوت کشور تبدیل شده است.
وی همچنین میگوید: پس از انقلاب اسلامی این حوزه پیشرفتهای چشمگیری داشته و امروز میبینیم با وجود همه فشارها، تحریمها و محدودیتهایی که دشمنان برای کشور ایجاد کردهاند، نظام سلامت کشور همچنان به فعالیت خود ادامه میدهد و بخش مهمی از نیازهای دارویی مردم در داخل تامین میشود. اما موفقیت صنعت دارو فقط به مرزهای ایران خلاصه نمیشود. آنطور که جمالیان توضیح میدهد، در دیدارها و جلسات بینالمللی بارها بر ظرفیت بالای ایران در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی تاکید شده است چون صنعت دارویی ایران این توانایی را دارد که علاوه بر تامین نیاز داخلی، بخش قابل توجهی از نیاز کشورهای منطقه و خاورمیانه را نیز پوشش دهد و از نظر کیفیت و اثربخشی در جایگاه قابل توجهی قرار دارد.
یک دستاورد که نیاز به مراقبت دارد
صنعت دارویی ایران امروز بدون تردید یکی از مهمترین ظرفیتهای صنعتی و علمی کشور محسوب میشود. تولید حدود ۹۷درصد نیاز دارویی کشور، فعالیت دهها کارخانه، توسعه شرکتهای دانشبنیان و حرکت به سمت تولید داروهای پیچیده، دستاوردی نیست که بتوان بهسادگی از کنار آن گذشت. به گفته جمالیان، تمام این موفقیتها در شرایطی به دست آمده که دشمنان تلاش زیادی کردند مانع پیشرفت کشور شوند، اما دانشمندان و نخبگان ایرانی با تکیه بر دانش و توان داخلی این مسیر را ادامه دادند. وظیفه مسئولان این است که صدای نخبگان و فعالان علمی و صنعتی کشور را بشنوند، مطالبات و دغدغههای آنان را جدی بگیرند و برای رفع مشکلاتشان تلاش کنند چراکه این افراد کار بزرگی برای کشور انجام دادهاند و باید بیش از گذشته مورد حمایت قرار گیرند.
