۱۰ سردار آسمانی

حالا که یک‌سال از آن روز‌ها می‌گذرد، هنوز صدای پای‌شان در کوچه‌های خاطره می‌پیچد و چشمان منتظرشان، ما را به ادامه راهی فرا می‌خواند که خود، جان بر سر آن نهادند. در این فرصت، مروری داریم بر نام و یاد هشت فرمانده شهید جنگ تحمیلی دوم. 

از بین چهره‌های نظامی جمهوری اسلامی ایران نام غلامعلی رشید به عنوان یکی از استراتژیست‌های برجسته نظامی جایگاه بسیار ویژه‌ای دارد.

غلامعلی رشید علی نور در سال ۱۳۳۲ در شهر دزفول، در خانواده‌ای انقلابی و با گرایش مذهبی، چشم به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خود، دزفول، تا اخذ دیپلم ادامه داد. پس از آن، برای گذراندن دوره خدمت وظیفه عمومی به اهواز عزیمت کرد و دوره سربازی خود را در لشکر ۹۲ زرهی ارتش در اهواز سپری نمود. غلامعلی رشید، به‌عنوان یکی از اعضای برجسته و پرانرژی گروه منصورون، نقشی کلیدی در فعالیت‌های انقلابی این گروه ایفا کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، منصورون با شش گروه مبارز دیگر ادغام شد و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی را شکل داد. با تأسیس سپاه‌پاسداران انقلاب اسلامی، او از پیشگامان ورود به این نهاد بود و با پذیرش مسئولیت معاونت اطلاعات و عملیات سپاه دزفول، گامی استوار در مسیر دفاع از آرمان‌های انقلاب برداشت. نقش او در دوران دفاع‌مقدس و پس از آن بی‌بدیل بود.

سردار غلامعلی رشید در سحرگاه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، درپی حمله جنایتکارانه رژیم صهیونیستی به خاک ایران، به درجه رفیع شهادت نائل آمد.

سردار سپهبد شهید علی شادمانی در سال ۱۳۵۸ به سپاه‌پاسداران پیوست و در خلال دفاع‌مقدس فرماندهی محور سرپل ذهاب، فرماندهی سپاه پاوه و از ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷ فرماندهی لشکر ۳۲ انصارالحسین را برعهده داشت.

 شهید شادمانی از ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۵ معاون عملیات نیروی زمینی سپاه‌پاسداران بود و در فاصله سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۸ به‌عنوان فرمانده لشکر ۳ نیروی مخصوص حمزه انتخاب شد.

این فرمانده شهید از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ فرماندهی قرارگاه نجف اشرف و لشکر ۴ بعثت را برعهده داشت و بعد از آن به فرماندهی دانشگاه پیاده نزسا انتخاب شد.

 سردار سپهبد شهید علی شادمانی در فاصله سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۱ به‌عنوان رئیس اداره عملیات ستاد‌کل نیرو‌های مسلح فعالیت می‌کرد و از سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۵ همزمان معاون عملیات ستادکل نیرو‌های مسلح و قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء (ص) را بر عهده داشت.

 سردار سپهبد شهید شادمانی از ابتدای سال ۱۳۹۵ تا خرداد ۱۴۰۴ با حکم فرمانده معظم کل قوا به عنوان معاون هماهنگ‌کننده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء (ص) خدمت کرد و پس از ترور ناجوانمردانه سردار سپهبد شهید غلامعلی رشید توسط رژیم صهیونیستی به فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا (ص) منصوب و در خلال جنگ ۱۲ روزه به فیض رفیع شهادت نائل آمد.

محمدحسین افشردی، معروف به محمد باقری، سال ۱۳۳۹ در تهران متولد شد و در سال ۱۳۵۹ به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست و در طول جنگ تحمیلی به ستیز با جبهه کفر پرداخت. شهید سپهبد باقری در زمان پیروزی انقلاب اسلامی، دانش‌آموز سال آخر دبیرستان بود و پس از پیروزی انقلاب در رشته مهندسی مکانیک دانشگاه پلی‌تکنیک پذیرفته شد. شهید محمد باقری دارای مدرک دکتری جغرافیای سیاسی بود و از سال ۱۳۹۵ تا لحظه شهادت به‌عنوان رئیس ستادکل نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران به مردم ایران اسلامی خدمت کرد. کینه دشمنان در بامداد جمعه ۲۳ خرداد به ثمر نشست و به‌دنبال حمله ددمنشانه رژیم غاصب صهیونیستی سرلشکر محمد باقری همراه همسرش اشرف باقری و دخترش فرشته باقری به فیض شهادت نایل آمدند. دختر او از خبرنگاران برجسته کشور در خبرگزاری دفاع‌مقدس بود.

 

حسین سلامی سال ۱۳۳۹ در روستای وانشان، از توابع شهرستان گلپایگان در استان اصفهان، به دنیا آمد. با توجه به پیوستن زودهنگام ایشان به سپاه سال ۱۳۵۹ (در ۲۰ سالگی)، خانواده او از حامیان انقلاب اسلامی بودند و همین فضا روحیه جهادی و میهن‌پرستی را در وی تقویت کرد. دوران کودکی سردار سلامی در روستای وانشان سپری شد، جایی که زندگی ساده و صمیمی روستایی، همراه با طبیعت بکر و فرهنگ غنی، بر شخصیت او اثر گذاشت. 

حسین سلامی سال ۱۳۵۷ در ۱۸ سالگی با موفقیت در کنکور سراسری، در رشته مهندسی مکانیک دانشگاه علم و صنعت ایران پذیرفته شد. او در کنار تحصیل، در تظاهرات و جلسات سیاسی شرکت می‌کرد و به یکی از فعالان دانشجویی تبدیل شد. رهبر شهید انقلاب پس از شهادت او در پیامی فرمودند: «رژیم صهیونیستی باید منتظر مجازاتی سخت باشد. دست قدرتمند نیروی مسلح جمهوری اسلامی او را رها نخواهد کرد باذن‌الله.»

امیرعلی حاجی‌زاده ۹ اسفند سال ۱۳۴۰ در تهران متولد شد. پدر و مادر او اصالتا اهل خرمدشت قزوین بودند. وی از سال ۱۳۵۹ به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست و در دوران جنگ تحمیلی، نقش پر رنگی در عملیات‌های مختلف داشت. شهید حاجی زاده در عملیات‌های مهمی در دوران جنگ تحمیلی از‌جمله عملیات‌های کربلای ۴ و ۵، والفجر مقدماتی و والفجر ۸ حضور داشت. 

سردار حاجی‌زاده پس از پایان جنگ تحمیلی، وارد حوزه موشکی شد و از شاگردان نزدیک شهید حسن طهرانی‌مقدم به شمار می‌رفت. حاجی زاده در حوزه‌ای مرتبط با مدیریت نظامی یا هوافضا تحصیل کرده است. این دانش، پایه‌ای برای درک عمیق‌تر مسائل تاکتیکی و استراتژیک در نیروی هوافضا فراهم کرده و او را به یک فرمانده توانمند تبدیل کرد. از شهیدسرلشکر پاسدار امیر علی حاجی‌زاده نیز به‌عنوان یکی از معماران قدرت موشکی ایران یاد می‌شود. 

شهید سرلشکر حاجی‌زاده، صبح روز یکشنبه هشتم تیر در میان خیل عظیم جمعیت در قطعه ۵۰ بهشت زهرای تهران در آرامگاه ابدی خود، به خاک سپرده شد. 

شهید محمود باقری رکن‌آبادی، فرمانده موشکی نیروی هوافضای سپاه از گمنام‌ترین سرداران و فرماندهانی بود که در تجاوز تحمیلی ۱۲‌روزه رژیم‌صهیونیستی و آمریکا به کشورمان، در بامداد ۲۳ خرداد به شهادت رسید. شهید باقری از رزمندگان دوران دفاع‌مقدس بود که از همان زمان با شهید طهرانی‌مقدم همراه شد و بعد‌ها به فرماندهی موشکی نیروی هوافضای سپاه رسید و در این جایگاه، چند عملیات مهم، چون حمله به پایگاه عین‌الاسد آمریکا در عراق و عملیات وعده صادق ۱ و ۲ را انجام داد. جرقه‌های حضور شهید باقری در هوافضای سپاه از دوران دفاع‌مقدس شکل گرفت. یک روز پس از بمباران یکی از شهر‌های جنوبی کشورمان، برای بررسی لاشه موشک دشمن به منطقه رفتیم. سردار باقری که رزمنده‌ای جوانی بود، کنار ویرانه خانه یکی از اهالی ایستاده بود، یک دختر بچه با چشم‌های گریان نزدیک شد و به ایشان گفت: شما می‌توانید خانه ما را بسازید؟ اشک در چشم‌هایش جمع شد و از آن محل رفتیم. همان شب ایشان ما را جمع کرد و گفت: ما نمی‌توانیم خانه‌های ویران شده را بسازیم، ولی می‌توانیم کاری کنیم که دیگر هیچ خانه‌ای در ایران ویران نشود.

 

سردار شهید مهدی ربانی سال ۱۳۴۱ در اصفهان به دنیا آمد. او در دوران جنگ تحمیلی وارد میدان شد و پس از آن مسئولیت‌های متعددی در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بر عهده گرفت. از جمله این مسئولیت‌ها می‌توان به فرماندهی قرارگاه نجف‌اشرف از اواسط دهه ۷۰ تا حدود سال ۱۳۸۰، فرماندهی قرارگاه ثامن‌الائمه از حدود سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۳، فرماندهی لشکر ۵ نصر و نیز مسئولیت ارشد سپاه در استان خراسان اشاره کرد. وی همچنین از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۱ به‌عنوان جانشین در قرارگاه ثارالله فعالیت داشت و سپس از حدود سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ معاون عملیات سپاه پاسداران بود. از شهریور ۱۳۹۵ نیز به‌عنوان معاون عملیات ستادکل نیرو‌های مسلح منصوب شد و تا زمان شهادت این مسئولیت را بر عهده داشت. شهید ربانی در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ به همراه همسر و فرزندش به شهادت رسید. از ویژگی‌های برجسته اخلاقی، عملی و عبادی شهید ربانی می‌توان به اخلاص و گمنامی اشاره کرد؛ او کمتر علاقه‌مند بود در رسانه‌ها مطرح شود و خدمت در سکوت و دوری از هیاهو را ترجیح می‌داد.

سردار غلامرضا محرابی پیش از شهادتش، به‌عنوان معاون اطلاعات و امنیت ستادکل نیرو‌های مسلح فعالیت می‌کرد و نقش محوری در رصد تهدیدات، طراحی راهبرد‌های کلان امنیتی و تقویت توانمندی اطلاعاتی نیرو‌های مسلح داشت. او از تحلیلگران برجسته جنگ بود. وی همچنین با اشاره به طرح‌ریزی دقیق عملیات والفجر ۸ و محاسبه علمی جزر و مد اروندرود، تأکید کرد که در بسیاری از حوزه‌ها، دانش نظامی ایران از فناوری‌های رایج آن زمان پیشی گرفته بود. نگاه او به جنگ، صرفا میدان درگیری نبود، بلکه عرصه‌ای از ابتکارات علمی، فناوری‌های بومی و هماهنگی پیچیده میان نیرو‌ها و علوم مختلف به‌شمار می‌رفت. از دیگر فعالیت‌های سردار محرابی، همراهی با هیأت عالی‌رتبه نظامی جمهوری اسلامی ایران به سرپرستی سرلشکر محمد باقری در سفر سال ۱۳۹۸ به چین بود. این سفر با هدف توسعه همکاری‌های دفاعی با ارتش چین انجام شد و سردار محرابی به‌عنوان یکی از چهره‌های محوری اطلاعاتی کشور، در این نشست حضور داشت.

سردار محمد کاظمی برای افکار عمومی چهره شناخته‌شده‌ای نبود، اما در سطوح بالای نظام به‌عنوان فرمانده امنیتی مطمئن و باتجربه شناخته می‌شد. وی پیش از انتصاب به ریاست سازمان اطلاعات سپاه، سال‌ها ریاست سازمان حفاظت اطلاعات سپاه پاسداران را برعهده داشت؛ نهادی که به‌طور خاص مسئول صیانت درونی، مقابله با نفوذ، پاک‌سازی امنیتی درون سازمان، و تحلیل تهدیدات داخلی در سپاه است. این سازمان مستقیما تحت نظر فرمانده کل قوا فعالیت می‌کند و از لحاظ ساختاری و مسئولیتی، یکی از مراکز حساس و حیاتی سپاه به شمار می‌رود. در تیرماه ۱۴۰۱ و در پی تحولات امنیتی و منطقه‌ای، با حکم سردار حسین سلامی، فرمانده کل سپاه وقت، سردار کاظمی به‌عنوان رئیس سازمان اطلاعات سپاه منصوب و جایگزین حسین طائب، یکی از چهره‌های شناخته شده امنیتی، شد. این جابه‌جایی در آن زمان نیز به‌عنوان نشانه‌ای از بازتعریف اولویت‌های امنیتی در مقابله با تهدیدات نرم، نفوذ و فعالیت‌های سایبری تفسیر می‌شد. 

سردار شهید داوود شیخیان یکی از فرماندهان سپاه پاسداران بود که سال‌ها در بطن تحولات راهبردی نیروی هوافضای سپاه نقش‌آفرینی کرد.

وی که در زمان شهادت، فرمانده پدافند هوایی نیروی هوافضای سپاه بود، در جریان حملات هوایی رژیم‌صهیونیستی به ایران به شهادت رسید. سردار شیخیان در سال‌های اخیر به‌عنوان جانشین معاونت عملیات نیروی هوافضای سپاه، یکی از چهره‌های مؤثر در تبیین پیشرفت‌های موشکی و پدافندی ایران در رسانه‌های داخلی و بین‌المللی بود. وی در یکی از گفت‌وگوهایش که در عمق یکی از شهر‌های موشکی ایران انجام شد، از توان بازدارندگی ایران در برابر تهدیدات هوایی و موشکی دشمن سخن گفت؛ سخنانی که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشت. از مهم‌ترین مواضع فنی او می‌توان به تأکید بر خودکفایی ایران در حوزه رادار و سامانه‌های پدافندی اشاره کرد. وی در یکی از مصاحبه‌های خود تصریح کرده بود که در ۱۵ تا ۲۰ سال گذشته، هیچ راداری از خارج از کشور خریداری نشده است و همه تجهیزات به‌صورت بومی و با اتکا به دانش متخصصان داخلی تولید شده‌اند.