تهران روی ویبره
چند ثانیه لرزه به جان تهران کافی بود تا کابوس همیشگی زلزله بزرگ تهران دوباره به جان شهروندان بیفتد؛ زلزلهای که دادههای آماری گواهی میدهند همین حالا هم از زمان سررسیدش چندده سال گذشته و بهقولی اگر دیر و زود داشته باشد سوخت و سوز ندارد.
لرزههای متوالی شب گذشته در شرق استان تهران، بار دیگر زنگ خطر را برای کلانشهر ۱۵میلیون نفری پایتخت بهصدا درآورده است. به گزارش منابع محلی، ۹زمینلرزه پیاپی به قدرت حداکثر ۴.۶ریشتر منطقه پردیس را لرزاند. اگرچه این زمینلرزههای نسبتا خفیف تلفات و خسارتی نداشتند اما پرسش بزرگ این است: آیا این لرزهها خبر از رخدادی فاجعهبار در آینده نزدیک میدهند؟ تهران روی خط مقدم کمربند لرزهخیز آلپ_هیمالیا قرار دارد و در همجواری گسلهای فعال متعددی مثل گسل «مشا» و «شمال تهران» بنا شده است. شواهد تاریخی نشان میدهد این منطقه در گذشته شاهد زمینلرزههای ویرانگری بوده بهطوری که شهرری باستان حداقل شش بار بهطور کامل با زلزلههای بزرگ (با بزرگی بیش از ۷ریشتر) ویران شده است. نظرات کارشناسی امروز درباره سری لرزههای اخیر متفاوت است. یکی از نگرانکنندهترین یافتههای علمی درباره تهران، فقط به نزدیکی به گسل محدود نمیشود بلکه «اثر تشدید امواج» در بافت فرسوده شهری است. مطالعات لرزهشناسی نشان میدهد لایههای رسوبی ضخیم در جنوب و جنوب غرب تهران میتوانند امواج زمینلرزه را هفت تا هشت برابر بیشتر از مناطق شمالی تشدید کنند. این بدان معناست که حتی اگر کانون زلزله در شمال تهران (منطقه کوهپایهای) باشد، ارتعاشات مخرب در مناطق مرکزی و جنوبی که تراکم جمعیت و سازههای فرسوده در آنها بالاست، بهمراتب شدیدتر احساس خواهد شد. واقعیت تلخ آن است که با وجود هشدارهای مکرر کارشناسان در سالهای اخیر_ چه در مورد زلزله ملارد و چه دماوند_ هنوز بسیاری از ساختمانها در پایتخت در برابر یک زلزله بالای ۷ ریشتر شکننده هستند. سری لرزههای شب گذشته در پردیس، یادآور این حقیقت است که تهران روی باروت لرزهای نشسته. چه این پسلرزهها صرفا فعالیت عادی گسل باشند و چه مقدمهای برای یک رویداد بزرگ، تنها واقعیت ملموس برای ساکنان این کلانشهر، «آمادگی» است. بازنگری در آییننامههای ساختمانی براساس آخرین یافتههای علمی، مقاومسازی بافتهای فرسوده و آموزش همگانی، تنها راههای کاهش فاجعه انسانی پیش روست.
