سراب از دیدگاه علم

اصل و ریشه این پدیده را باید در شیوه حرکت نور در محیطهای مختلف و به تبع آن پدیده شکست و انکسار نور بررسی کرد.

کد خبر: ۱۵۳۹۹۵

به طور کلی در بیشتر انواع این پدیده ، شی ئ چنان بازتاب می کند که گویی برکه ای از آب در آن مکان و زیر این شی ئ وجود دارد. در واقع ، اگر در جستجوی سرابی واقعی و طبیعی هستید، باید سری به مناطق گرمسیری بزنید. البته نمونه های معمولی سراب را در بزرگراه ها و در سطح جاده های آسفالت می توانید ببینید، اما سراب از دیدگاه علمی چگونه توجیه می شود؛ همان طور که می دانید، پرتوهای نور در عبور از محیطهایی با غلظت های متفاوت تغییر جهت می دهند و به عبارتی می شکنند، مثل عبور نور از هوا به آب یا از هوای گرم تر به هوای سردتر و علت آن هم به تغییر سرعت نور در محیطهای متفاوت برمی گردد. سراب دقیقا زمانی رخ می دهد که جابه جایی و تغییر بسیار سریع در چگالی هوا و اتمسفر جو رخ دهد، یعنی زمانی که لایه ای از هوا به مقدار نسبتا زیادی گرمتر از سطح مجاورش باشد. این اتفاق معمولا در روزهای گرم تابستان روی می دهد، به طوری که سطح داغ جاده ای آسفالت (که زیر تابش مستقیم خورشید بشدت داغ شده است) لایه هوایی را که در بالای آن قرار دارد کاملا گرم می کند و در نتیجه ، سبب ایجاد تفاوتی فاحش میان چگالی هوای این لایه و لایه های بالایی آن می شود. به این ترتیب با عبور نور از این سطوح متفاوت جهت آن به سمت بالا تغییر می یابد و سراب ایجاد می شود. برای روشن تر شدن موضوع ، به این نکته توجه کنید که به طور معمول پرتوهای بازتابی از شی ئ مثلا خودرو در جهت های متعددی در فضا حرکت می کنند و جسم تنها در زمانی دیده می شود که گوشه ای از این پرتوها با مردمک چشم برخورد کنند. مغز انسان تنها قادر به درک حرکت نور در مسیر مستقیم است ، بنابراین چنین به نظر می آید که در سطح جاده چاله ای پر از آب وجود دارد که تصویر دوم حاصل انعکاس تصویر اول در داخل این آب است. این نوع سراب را «سراب پایینی» یا «سراب فرعی» می نامند زیرا شکل گیری آن در زیر خط افق است . سراب های بالاتر و اصلی انواعی است که در بالای خط افق ظاهر می شود. این نوع سراب در چشم اندازهای پوشیده از یخ یا آب های بسیار سرد روی می دهد، جایی که لایه ای بسیار سردتر از هوا زیر لایه به نسبت گرم تر قرار گرفته است و همین باعث می شود که سراب ، خیلی بالاتر از سطح معمول آن ظاهر شود. مشاهده قایق هایی که در هوا شناورند بر اثر همین شکل سراب است . در این نوع سراب ، معمولا شی ئ بازتابی ، از اندازه های ابتدایی خود خارج می شود و تصویری غیرواقعی و بسیار بزرگ تر را به نمایش می گذارد.