محیطزیست چه آسان قربانی می شود

دکتر اسماعیل کهرم ، کارشناس محیطزیست در گفتگو با «جام جم » با اشاره به وظایف حیاتی و فراوان سازمان حفاظت محیطزیست برای نگهداری محیط طبیعی و سپردن آن به نسل های آینده می گوید: متاسفانه در این سال ها تمام عرصه های طبیعی دستخوش تغییر شده و این سازمان در صیانت از این عرصه ها موفق نبوده است.
وی برای اثبات نظر خود، این دلایل را تشریح می کند: تالاب ها روی خط انقراض یا خط قرمز قرار دارند که بر اثر برداشت بی رویه آب های زیرزمینی برای مصارف کشاورزی به این وضعیت رسیده اند. هر روز میزان آلاینده ها و زباله هایی که به رودخانه ها سرریز می شود، افزایش می یابد و از طرف دیگر بر آمار صید ماهیان و پرندگان و برداشت «نی» افزوده می شود. وی به احداث سد روی رودخانه های سیوند، طشک ، نیریز و بختگان اشاره کرده و می افزاید: این سدها موجب نابودی 300 هزار هکتار تالاب پایین دست این رودخانه ها شده است که خود نشانگر عملکرد ضعیف این سازمان است.
کهرم در خصوص مناطق حفاظت شده و تحت کنترل نیز می گوید: از این مناطق نیز بخوبی مراقبت نشده است و خلع ید شدن این سازمان در سرخه حصار و خجیر، این مساله را نشان می دهد.
وی اضافه می کند: سازمان محیطزیست هیچ مقاومتی در مقابله با احداث جاده از میان پارک ملی گلستان نکرده و همچنین می توان به این سیاهه ، احداث جاده کنارگذر انزلی و اصرار به اتمام جاده روی دریاچه ارومیه را هم افزود. وی درخصوص پارک ملی خجیر خاطرنشان می کند: این پارک بالاترین درجه حفاظت را دارد؛ اما شرکت گاز 21 بلدوزر را برای کارگذاری لوله گاز 48 اینچی وارد این پارک کرده و سازمان هیچ مقابله ای انجام نداده است.
وی می افزاید: ما به 11 هزار محیطبان نیاز داریم و آن طور که مشخص است ، هیچ تلاشی برای جبران کسری 9هزار نیروی محیطبان وجود ندارد.
کهرم با اشاره به این که محیطبانان ماهانه 600 ساعت کار می کنند که دو برابر سایر نیروهای دولت است ، خاطرنشان می کند: این در حالی است که سالانه تعداد زیادی از محیط بانان در مبارزه با قاچاقچیان و... شهید می شوند.
وی می گوید: محیطبانان در حالی برای 150 هزار تومان خود را به کشتن می دهند که به عنوان مثال قاچاقچیان یک باز شکاری را در جنوب خلیج فارس 20 میلیون تومان به فروش می رسانند.
وی با اشاره به این که دولت عزمی برای افزایش حفظ محیط زیست ندارد، تاکید می کند: ورود شرکت نفت به پارک ملی کویر برای استخراج نفت ، آلودگی شدید تالاب شادگان ، هفت تپه ، آلودگی نفتی چاه های آب و باغات ورامین و... نشان می دهد دولت نیز عزمی برای نگهداری و حفاظت محیط زیست ندارد و به همین دلیل سازمان حفاظت محیطزیست به سازمانی خنثی تبدیل شده است.
وی با تاکید بر این که محیطزیست به مرغ عروسی و عزا تبدیل شده است ، می گوید: این که خصوصی سازی را از محیطزیست شروع کرده اند و قرار است تا پارک های ملی و... به شرکت خصوصی تحویل داده شود تا درآمدزایی داشته باشد، خود نشان دقیقی است که محیط زیست نقش قربانی را بازی می کند.

محیط زیست دریایی و تهدیدها

کارشناسان محیط دریایی وضعیت این حوزه را همچون وضعیت خشکی بی برنامه می دانند.احداث میان گذر روی دریاچه ارومیه ، سفید شدن مرجان های خلیج فارس ، کاهش ماهی های خاویاری و شیلاتی ، ساخت وسازها در حاشیه رودخانه ها، عدم کنترل روی پساب صنایع که وارد رودخانه ها و دریاها می شود مثل عسلویه ، ورود فاضلاب شهرهای حاشیه دریای خزر به این دریا و... از نمونه های تهدید وضعیت محیطزیست دریایی است.
یکی از کارشناسان معتقد است: ایجاد سدها روی رودخانه موجب شده است تا تالاب های باارزش نابود شده و هزاران نفر مردم بومی مشاغل خود را از دست بدهند.
این کارشناس تاکید می کند: در حالی که قرار بود شناور زیست محیطی برای حفاظت از خلیج فارس خریداری شود، اما این قرارداد لغو شد.فقدان ایستگاه های پایش و مراقبت از محیط زیست دریایی در طول کرانه ساحلی شمال و جنوب و عدم شناخت مدیریت از وضعیت دریایی کشور از مشکلات دیگر زیست محیط دریایی است .وی همچنین با اشاره به آگهی برای مطالعات دریایی اضافه می کند: پژوهش هایی امروز در دستور کار محیط زیست قرار گرفته است که هیچ اولویت و ضرورتی ندارد، در حالی که مطالعه بسیار مهم هنوز در دستور کار قرار نگرفته است.
مطالعات فراموش شده دکتر فرهنگ قصریانی عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل و مراتع کشور نیز به اهمیت مطالعه و برنامه ریزی برای حیات وحش تاکید کرده و می گوید: برای انجام هر کاری نیاز به شناخت و بررسی اولویت ها و نیازهاست.
وی با اشاره به این که براساس کنفرانس ریو که کشور ما نیز جزو متعهدین به آن است ، می گوید: قرار بود سطح مناطق حفاظت شده را از 7.7 درصد کل کشور به 10 درصد برسانیم ، اما هیچ اقدامی در این خصوص صورت نگرفته است.
قصریانی با اشاره به این که حیات وحش وابسته به گونه های گیاهی است ، می افزاید: آیا مطالعه ای صورت گرفته است تا ظرفیت ها، گونه های گیاهی و جانوری هر منطقه بررسی و براساس آن برنامه تدوین شود.
وی اضافه می کند: در حالی که پروانه چرا به دامداران کوچنده و بومی اعطاء می شود، ظرفیت مراتع و علوفه برای حیات وحش مورد مطالعه قرار گرفته است.
وی تاکید می کند: آیا برای مناطق اکولوژیکی ایران ، میزان مشارکت مردم مورد مطالعه قرار گرفته است؛
وی با اشاره به این که عدم مطالعه در محیطزیست موجب شده است تا شرایط به کلاف سردرگم تبدیل شود، می گوید: آموزش نیز در کنار مطالعه مغفول مانده است.
وی تاکید می کند: گروه های مشاوره غیرتخصصی تشکیل می شود و به طور جزیره ای مطالعات زیست محیطی را انجام می دهند، بدون آن که کمیته راهبردی با تخصص های مختلف روی این تحقیقات نظارتی داشته باشند.
اظهارنظر کارشناسان زیست محیطی بخشی از اتفاقاتی است که در این سال ها به گروه محیطزیست تحمیل می شود و متاسفانه هر مدیریت نقص ها را به دوش مدیریت قبلی می اندازد، بی آن که مساله اصلی گذشته نیست و مخصوصا در مدیریت محیطزیست باید اشتباه گذشته را جبران و تهدید شرایط بحرانی را به شرایط مطلوب تبدیل کرد.

حسین قره