در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
همزیستی ماهی و گیاه
تصور یک مزرعه سرسبز که لابه لای محصولات آن ماهی ها در حرکت و جست وخیز باشند ، جالب اما دور از ذهن به نظر می آید.
اما به کمک ابداع جدید پژوهشگران دانشگاه تبریز، تلفیق تولید ماهی وگیاه درکنار یکدیگر واقعیت پیدا کرده است . چرا که به کمک این ابداع که آکواپونیک نامیده شده کشاورزان می توانند به تولید محصول بیشتر در کنار افزایش درآمد امیدوار باشند ، ضمن این که این روش تولیدی به عنوان سیستمی پایدار مطرح است و می تواند زمینه ای جدید در جذب علاقه مندان به اشتغال در کشاورزی مطرح باشد.
تغذیه صحیح گیاه یکی از عوامل مهم در بهبود کمی و کیفی محصول به شمار می آید. در تغذیه گیاه نه تنها باید هر عنصر به اندازه کافی در دسترس گیاه قرار بگیرد، بلکه ایجاد تعادل و رعایت تعادل عناصر غذایی از اهمیت زیادی برخوردار است . در عدم تعادل تغذیه ای ، با اضافه کردن مقداری از یک عنصر غذایی ، نه تنها افزایش عملکردی رخ نمی دهد، بلکه اختلالاتی در رشد گیاه و در نهایت افت عملکرد مطرح می شود. در حالی که در سالهای اخیر رشد مصرف کودهای شیمیایی در ایران بسیار سریع بوده است و در بیست سال اخیر علاوه بر تولیدات داخلی ، بیش از دو میلیارد دلار برای تامین کودهای شیمیایی از کشور خارج شده ، معهذا متاسفانه در این مدت افزایش عملکرد متناسبی در محصولات کشاورزی رخ نداده است . در طول مدتی که از مصرف کودهای شیمیایی می گذرد، با افزایش نامتناسب این کودها اختلالات عمده ای در حاصلخیزی خاکهای کشور ظاهر شده است.با مصرف نامتعادل کودهای شیمیایی همراه با کاهش نسبت کربن به ازت ، حاصلخیزی خاکهای ایران عمدتا کاهش یافته است . از لحاظ تعادل شیمیایی خاک نیز مصرف بی رویه و نامتعادل کودهای فسفاته در بعضی از مزارع زیان آور بوده است. در حالی که با افزایش ازت و تسریع رشد گیاهان نیاز به سایر عناصر غذایی گیاه در خاک مانند پتاسیم ، آهن و روی افزایش می یابد. فقدان این عناصر در فرمول های کودی و عدم تامین کافی آنها از طریق هوادیدگی موجب تشدید کمبود آنها شده است .از طرفی نظر به این که اغلب خاکهای ایران آهکی بوده و تحت این شرایط اغلب ترکیبات معدنی عناصر غذایی گیاه در خاک نظیر روی و آهن به علت حلالیت کم به خوبی جذب گیاه نمی شوند، لذا با کاهش مواد آلی بتدریج فقر و کمبود آنها در خاک در رابطه با تامین این عناصر تشدید می شود.به طور کلی ایجاد این تعادل و رعایت نسبت متناسب بین عناصر غذایی در خاک و گیاه مساله مهمی است . چه در وضعیت عدم تعادل ، اضافه کردن کودهای شیمیایی مثلا کود فسفاته نه تنها موجب افزایش عملکردی نمی شود، بلکه مطابق قانون حداقل ، این عدم تعادل تشدید می شود. طبق علم تغذیه ، رشد گیاه بیشتر تابع عاملی از رشد است که نامساعدتر باشد. به عبارت دیگر، اگر گیاه در شرایطی کشت شود که از هفده عنصر مورد نیاز، همه بجز یکی به مقدار مناسب در دسترس باشد، رشد گیاه در اثر فقدان این یک عنصر غذایی متوقف می شود. در این شرایط افزایش سایر عناصر اثر عمده ای در رشد گیاه نداشته ، ولی با افزایش عنصر محدود کننده ، رشد گیاه به صورت قابل ملاحظه ای افزایش می یابد. در طی سالیان گذشته با مصرف بی رویه کودهای شیمیایی ، به خصوص ازته و فسفاته و با رعایت نکردن تعادل عناصرغذایی گیاه خسارت جبران ناپذیری به خاک و در نتیجه به کشاورزی کشور وارد شده است.
|
استفاده بهینه از آب گلخانه داران بایستی توجه داشته باشند که آب یا پساب حاصل از ماهی ها به عنوان یک منبع کودی آلی است. محصولات حاصل از چنین سیستمی به عنوان محصول سالم شناخته می شود و در فروش آنها نقش مهی دارد. درضمن از یک واحد تولید دو نوع محصول تولید می شود و در مناطق خشک و نیمه خشک که کمبود آب وجود دارد آکواپونیک نقش مهمی ایفا می کند. از همه مهمتر آن که آکوپاپونیک مدلی برای کشاورزی پایدار است. به گفته طباطبائی اگرچه تکنولوژی آکواپونیک یک مقدار پیچیده به نظر می رسد، ولی در مناطق خشک و نیمه خشک مثل ایران ، استفاده بهینه از آب در کشاورزی و سایر مصارف صنعتی و آشامیدنی از مهمترین موارد برای صرفه جویی در آب است. به طور کلی کشت گیاهان در تلفیق با پرورش ماهی ، یکی از این روشها است که محاسن متعددی همچون بهبود کیفیت آب استخرهای پرورش ماهی ، کاهش آلودگی محیط زیست ، کاهش هزینه تامین آب و صرفه جویی در مصرف کودهای شیمیایی اشاره کرد. |
علم تلفیق تولید ماهی و گیاه
آکواپونیک علم تلفیق تولید ماهی و گیاه دریک رابطه همزیستی است که پساب ماهی به عنوان کود برای گیاه مورد استفاده قرار می گیرد و آب نیز توسط گیاه تصفیه شده و به استخر ماهی انتقال می یابد. همچنین اکواپونیک به عنوان سیستم تلفیقی هایدروپونیک و پرورش ماهی نیز شناخته می شود. این علم برای تولید محصولات کشاورزی و نهایتا برای کشاورزی پایدار استفاده می شود. در این سیستم مدیریت تولید و بازاریابی در محصول در یک زمان لازم است .به گفته دکتر سیدجلال طباطبائی ، متخصص تغذیه گیاهی و دانشیار دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، از جمله اهداف اصلی آکواپونیک این است که مواد اضافی یک سیستم به عنوان غذا یا سوخت برای سیستم دیگر عمل می کند. ضمن آن که تلفیق پرورش ماهی و گیاه به عنوان یک نوع چند کشتی است که تنوع سیستم را افزایش داده و سبب پایداری آن سیستم می شود. تصفیه زیستی آب نیز عناصر را از آن حذف می کند. این موضوع هم از لحاظ زیست محیطی و هم از لحاظ صرفه جویی اقتصادی مهم است . همچنین فروش محصولات گلخانه ای درآمدزا هم جزئ اهداف اصلی استفاده از این نوع کشت است و به اقتصاد محلی کمک زیادی می کند.طباطبائی می افزاید: در آکواپونیک عناصر غذایی موجود در آب ماهی به عنوان کود در هایدروپونیک به بستر گیاهان مصرف می شود. این عمل برای ماهی نیز سود دارد، چون بقایای گیاهان و میکروارگانیسمهای در بستر استخر تجمع یافته و در اثر تجزیه آنها ممکن است مواد سمی تولید شود. درحالی که اگر این پساب برای گیاه مصرف شود می تواند به عنوان کود مورد استفاده گیاه قرار گیرد. بعبارت دیگر، بستر کشت مثل یک بیوفیلتر عمل می کند. در این میان باکتریهای موجود در بستر کشت نقش مهم را در چرخه عناصر دارند که بدون وجود این میکروب ها سیستم خوب عمل نمی کنند.
بهاره صفوی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
