نگاه واشنگتن به آفریقا

ریچارد کورنول ، از کارشناسان ارشد انستیتو امنیت انرژی در تشوانا نامی که این اواخر برای پایتخت آفریقای جنوبی برگزیده شده می گوید: دیگر نیجریه تنها صادرکننده نفت از آفریقا نیست . غنا هم نفت خود را که اتفاقا نفت سبک و مرغوبی است را صادر می کند. می افزاید: این مساله به یکی از مشغولیت های ذهنی سیاستگذاران امریکایی تبدیل شده است .به اعتقاد کورنول علاقه مندی ایالات متحده به تامین منافع خود در آفریقا به یکی از برجسته ترین عناصر سیاست خارجی واشنگتن در سالهای اخیر تبدیل شده بود. وقتی ایالات متحده نیروهایش را به کنگو می فرستد تا نمادی از عزم این کشور برای جلوگیری از تشدید ناآرامی ها در آفریقا باشد باید این اقدام را معادل تعیین نگاه واشنگتن بر قاره سیاه دانست . تا پیش از این توجه امریکا به تحولات قاره سیاه از ارسال کمکهای بشردوستانه فراتر نمی رفت اما امروز آفریقا دیگر از نظر واشنگتن ، قاره مطرود نیست .طراحان نظامی ایالات متحده اصرار دارند ایجاد ستاد فرماندهی آفریقا را نباید چیزی فراتر از تغییر سازماندهی نیروهای ایالات متحده در آفریقا تلقی کرد. تا پیش از این فعالیت های ارتش در آفریقا چون ارسال محمولات بشردوستانه یا عملیات تخلیه اتباع امریکا از نقاط بحران زده با هماهنگی 3 ستاد فرماندهی مختلف اجرا می شد.با شکل گیری آفریکوم که دفاتر مرکزی آن در اشتوتگارت آلمان است همه فعالیت های ارتش ایالات متحده در آفریقا تحت فرماندهی واحدی قرار می گیرد. در حالی که ارتش امریکا در گذشته به آفریقا به دیده جای پایی برای انجام عملیات نظامی در خاورمیانه می نگریست با وقوع حملات یازدهم سپتامبر 2006 آفریقا روز به روز اهمیتی بیشتر برای واشنگتن یافت . به رغم همه مخالفت ها تعدادی از کشورهای آفریقایی از تشکیل آفریکوم استقبال کردند. الز جانسون سریفر، رئیس جمهور لیبریا برای میزبانی افریکوم در کشورش اعلام آمادگی کرده اما نگاه غالب در پایتخت های آفریقایی به این تحول در ارتش ایالات متحده بر مخالفت با ایجاد آفریکوم و افزایش حضور نظامی امریکا در قاره سیاه استواراست . جامعه توسعه جنوب آفریقا (SADC) که متشکل از 14 کشور جنوب آفریقا است مدتی قبل با صراحت تمام با ایده تشکیل آفریکوم مخالفت کرد. ماسوا لکوتا ، وزیر امور خارجه آفریقای جنوبی ماه گذشته میلادی تاکید کرد: اعضای جامعه توسعه جنوب آفریقا مخالف حضور نظامی خارجی ها در این قاره هستند. او در نشست وزرای امور خارجه کشورهای عضو SADC یادآور شد موضوع حضور نیروهای بیگانه در آفریقا می تواند دوستی و همگرایی بین کشورهای قاره سیاه را به رقابت منفی و خصومت تبدیل کند.عبدالله الزبیدی ، سفیر لیبی در سازمان ملل متحد پا را از این نیز فراتر نهاد و گفت : چطور ایالات متحده به خود اجازه می دهد دنیا را در سلسله هدایت فرماندهی ارتش خود تقسیم کند؛ آیا این تنها سازمان ملل متحد نیست که حق دارد به دنیا به عنوان مجموعه ای واحد بنگرد و برای سازمان دادن امور آن تصمیم گیری کند؛ وی افزود: مثلا اگر چین هم تصمیم بگیرد فرماندهی آفریقا برای ارتش خود تعریف کند آیا ایالات متحده آن را برخواهد تابید؛

فرماندهی بدون نیرو؛

با وجود آن که فرماندهان ارشد ارتش امریکا می گویند هیچ طرحی برای ایجاد پایگاه های نظامی جدید در قاره سیاه در دست نیست و قرار است تنها 1500نیروی امریکایی حاضر در پایگاه نظامی ارتش فرانسه در جیبوتی نیروهای ثبات ارتش امریکا در آفریقا باشند اما بعید است جاه طلبی های واشنگتن در قاره سیاه و در غیاب نیروهایی بیشتر و پایگاه های جدید امکان پذیر باشد.اولان می گوید: ارتش امریکا امیدوار است در قالب برنامه های همکاری نظامی و ظرفیت سازی منطقه ای نیازی به استقرار نیروهای بیشتر در آفریقا نباشد. برنامه کنونی مبارزه با تروریسم که در قالب آن کارشناسان ارتش امریکا در حال آموزش دادن سربازان کشورهای جنوب صحرای آفریقا از موریتانی گرفته تا نیجریه و چاد هستند یکی از محروهای کلیدی استراتژی جدید امریکا در آفریقا است.

شیما خیری