هپاتیت آخر دنیا نیست

بر اساس آخرین برآورد جهانی 170 تا 200 میلیون نفر به ویروس هپاتیت C و 300 تا 400 میلیون نفر به ویروس هپاتیت B آلوده اند و در 102 کشور از دنیا واکسیناسیون هپاتیت B انجام می شود

کد خبر: ۱۵۰۳۱۳

که در بیش از 75 درصد موارد مانع از بروز ابتلای جدید در کشور می شود.
هر چند با توجه به این که رفتارهای خطرساز و اعتیاد تزریقی در دنیا روند رو به رشدی دارد ، تعداد مبتلایان به هپاتیت C نیز در حال افزایش است.

کبد یکی از مهمترین اعضای بدن است که نقش حیاتی در زندگی ایفا می کند. هپاتیت که در میان مردم به یرقان و زردی مشهور است در واقع التهاب و تورم کبد است . هپاتیت ویروسی در اثر ویروس های مختلفی ایجاد می شود که منجر به تورم کبد می شوند. مهمترین انواع هپاتیت ویروسی هپاتیت های C ، B ، A هستند. هپاتیت C و B می توانند آسیب کبدی مزمن ایجاد کنند.بیشتر افرادی که به هپاتیت مبتلا می شوند علامت و شکایت مشخصی ندارند. اما بعضی افراد علایمی شبیه آنفلوآنزا دارند که عبارتند از: بی اشتهایی ، تهوع و استفراغ ، تب ، ضعف ، خستگی و درد خفیف شکم. علایمی که کمتر دیده می شوند شامل ادرار پررنگ و زردی چشمها و پوست است. تنها راه کشف موارد مثبت از طریق آزمایش خون است.

معضل جهانی

امروزه هپاتیت یکی از مشکلات بهداشتی عمده جهان است و 300میلیون نفر در سراسر جهان حامل ویروس هپاتیت B هستند. هپاتیت B پس از بیماری های سل و مالاریا شایع ترین بیماری عفونی و مسری است . سالانه حدود 50میلیون نفر به تعداد افراد آلوده در دنیا افزوده می شود. بیشتر مبتلایان در کشور پهناور چین و تایوان به سر می برند. شیوع این بیماری در برخی از نواحی آسیا و آفریقا بسیار بالاست و حتی به 20درصد نیز می رسد. در ایران طبق آمارهای موجود حدود 3درصد افراد جامعه یا قریب به 2میلیون نفر ناقل هپاتیت B هستند و سالانه بیش از 5هزار نفر بر اثر این بیماری فوت می کنند.

هپاتیت B

هپاتیت B در مردان شایع تر از زنان است. بیماری هپاتیت B در افرادی مانند بیماران تالاسمی و هموفیلی ها که به صورت مداوم خون و فرآورده های خونی دریافت می کنند، شایع تر است که البته با کارهای صورت پذیرفته در زمینه سالم سازی خون در سازمان انتقال خون تعداد این بیماران نیز کاهش یافته است .در سالهای اخیر در کشور تشخیص در مراحل اولیه ، انجام بررسی های آزمایشگاهی ، غربالگری و چکاپ افراد مثبت همگی به تشخیص زود هنگام هپاتیت B منجر شده است . بر این اساس تصور می شود شیوع هپاتیت در کشور رو به افزایش باشد در حالی که آمارهای کشوری حاکی از روند رو به کاهش هپاتیت B است البته بر اساس گزارش های وزارت بهداشت الگوی انتقال بیماری هپاتیت B از مادر به کودک به انتقال در بین جوانان در حال تغییر است که این به علت افزایش رفتارهای پرخطری مثل خالکوبی ، رفتارهای جنسی نامطمئن در بین جوانان و... است.

هپاتیت از نوع C

بیماری هپاتیت C اکنون یکی از معضلات جدی کشورهاست که در کشور ما نیز جزو مهمترین بیماری های اصلی کبد محسوب می شود. این بیماری واکسن ندارد و امکان پیشگیری از آن هنوز فراهم نیست. به همین علت بیشتر تلاشها در زمینه بیماریابی بموقع و درمان زودرس این بیماری متمرکز است . مهمترین عوامل انتقال این بیماری استفاده از خون آلوده ، تزریق مشترک با سرنگ آلوده و رابطه جنسی غیر ایمن است و از این نظر کاملا مانند بیماری ایدز است اما ویروس این بیماری به مراتب قویتر از ویروس بیماری ایدز است . هپاتیت C در بین گروههای خاص مانند هموفیلی ها ، تالاسمی ها و معتادان تزریقی شیوع بسیار بالاتری دارد. بر اساس آمار موجود 40 تا 50 درصد مبتلایان به هپاتیت C معتاد تزریقی هستند. 60 درصد بیماران هموفیلی که حدود 6هزار نفر هستند ، 20 تا 30 درصد بیماران تالاسمی که 14هزار نفر هستند و 4.5 درصد بیماران دیالیزی که حدود 17هزار نفر هستند و عده ای از افرادی که قبل از سال 75 خون گرفته اند نیز به این بیماری گرفتار هستند البته شیوع هپاتیت c در بیماران دیالیزی کشور نیز از 14.5 درصد در سال 78 به کمتر از 4.5 درصد رسیده است . بر اساس نتایج مطالعه ای در 3.1 درصد از کولی های شهرکرد هپاتیت C گزارش شده است . خالکوبی ، استفاده از سرنگ مشترک در جمعیت روستایی و محیطهای بسته نظیر سربازخانه ها و خوابگاه های دانشجویی از رفتارهای پرخطر در افزایش شیوع هپاتیت C محسوب می شوند. بیماری هپاتیت C بر خلاف هپاتیت B در اکثر موارد و بین 80 تا 100 درصد موارد به سمت مزمن شدن پیش می رود و تا زمانی که کبد را از بین ببرد ادامه می یابد و فرد بیمار لزوما باید پیوند کبد شود. یکی از دلایل اصلی پیوند کبد در جوامع غربی ابتلا به هپاتیت C است . این در حالی است که از 200 مورد پیوند کبدی صورت گرفته در ایران صرفا 20 مورد (10 درصد) به علت هپاتیت C بوده است.

واکسیناسیون هپاتیت B

واکسیناسیون هپاتیت نقش موثری در کاهش تعداد مبتلایان به هپاتیت B داشته است و از سال 72 به بعد تمام نوزادان در بدو تولد واکسن هپاتیت B را دریافت می کنند و متولدان 68 تا 72 نیز از سال گذشته این واکسن را دریافت کردند. با این حساب باید گفت خوشبختانه در مورد بیماری هپاتیت B اکنون تقریبا همه کودکان و نوجوانان زیر 12 سال علیه این بیماری واکسینه هستند و واکسیناسیون نوجوانان سنین بالاتر علیه این بیماری از سال گذشته آغاز شده است که قرار است ظرف 3 سال همه 14 تا 18 ساله های کشور علیه این بیماری واکسینه شوند.

انتقال خون و هپاتیت

ماجرای خونهای آلوده را به خاطر دارید؛ برخی بیماران تالاسمی و هموفیلی به علت دریافت خون آلوده به ایدز یا هپاتیت مبتلا شدند و یکی از جنجالی ترین پرونده های قضایی کشور در چند سال اخیر برای آنان تشکیل شد. یکی از دغدغه های اصلی دریافت کنندگان محصولات خونی ابتلا به هپاتیت در اثر خون آلوده است . معاون سلامت وزارت بهداشت با اشاره به کاهش 28درصدی شیوع هپاتیت c در بیماران تالاسمی کشور در این خصوص می گوید: طی 10سال گذشته شیوع هپاتیت c در بیماران تالاسمی از 30به کمتر از 2درصد کاهش داشته که حاکی از سلامت بیشتر خونهای مصرفی است . انتخاب اهدا کننده سالم ، ارائه آموزش های عمومی به جامعه و انجام آزمایش های لازم برای حفظ و تامین سلامت خون از برنامه های مشخص این سازمان برای شناسایی و کاهش احتمال انتقال آلودگی از طریق تزریق خون و فرآورده های خونی است . راه اندازی مراکز و ارائه خدمات مشاوره ای در خصوص هپاتیت B و C و HIV و ارائه مشاوره های لازم به افراد و خانواده های آنان که پس از اهدای خون ، آلودگی آنها محرز می شود از دیگر برنامه های سازمان انتقال خون است.

اعتیاد و هپاتیت اعتیاد

یکی از دلایل اصلی ابتلا به هپاتیت است. ویروس بیماری از طریق تزریق مشترک با سرنگ آلوده به راحتی منتقل می شود. ایران به لحاظ موقعیت جغرافیایی در معرض اعتیاد تزریقی در رفتارهای پر خطر است . با توجه به این که ما در مجاورت کشورهایی با آمار بالای هپاتیت C قرار داریم ، ایران در این خصوص در وضعیت مناسبی قرار دارد. میزان ابتلا در ایران در مقایسه با سایر کشورهای منطقه و با وجود همسایگانی نظیر افغانستان ، پاکستان ، عراق و ترکیه کم است . در سال 1379 در زندان های کشور اپیدمی هپاتیت C در حدود 20درصد بود که با توزیع سرنگ یک بار مصرف در بین زندانیان و تغییر اعتیاد آنها از تزریقی به خوراکی ، این بیماری کاهش یافت به گونه ای که در سال 84 حدود 5درصد از معتادان تزریقی به هپاتیت C مبتلا بوده اند. معاون سلامت وزارت بهداشت در خصوص برنامه های این وزارتخانه برای کنترل هپاتیت در میان معتادان از پوشش حداقل 50درصدی معتادان تزریقی در برنامه کشوری کاهش آسیب خبر داده و می گوید: هم اکنون با پوشش 20درصدی ، از 200هزار معتاد تزریقی فقط 3هزار نفر تحت پوشش این برنامه قرار دارند که تا پایان سال این رقم به 100هزار نفر می رسد.

آرایشگاه و هپاتیت

هپاتیت براحتی منتقل می شود. گاهی یک سوزن خالکوبی هم برای انتقال بیماری کافی است ؛ کاری که امروز جوانان برای زیبایی انجام می دهند.علت این امر ضد عفونی کردن نامناسب و نادرست وسایل تاتو است . تاتوکارها برای این کار یا کم تعلیم دیده اند یا اصلا تعلیم ندیده اند و اغلب نمی دانند چطور وسایل خود را بهداشتی نگه دارند تا از انتقال بیماری های خونی مانند هپاتیت جلوگیری کنند. خالکوبی شاهراهی برای ابتلا به هپاتیت B و C محسوب می شود. تحقیقات نشان داده مردمی که در سالنهای تبلیغاتی ، خالکوبی کرده اند 9بار بیشتر از مردمی که خالکوبی نکرده اند در معرض خطر ابتلا به هپاتیت Cه ستند. هپاتیت می تواند از طریق خالکوبی کردن به وسیله سوزن های استفاده شده از سوی مشتریان قبلی یا رنگهای استفاده شده ، نقص در تکنیک ضدعفونی کردن ، مانند امتحان تیزی سوزن با دست و بعد تماس دست با پوست کسی که خالکوبی روی او انجام می شود منتقل شود.

زندگی با مبتلایان

یکی از اصلی ترین دغدغه های خانواده هایی که بیمار هپاتیتی دارند زندگی با اوست . زندگی با یک فرد هپاتیتی ، مثل زندگی با یک فرد عادی است با این تفاوت که در صورت رعایت نکردن بعضی موارد، شانس انتقال بیماری وجود دارد اما ما راههای انتقال هپاتیت ها را می شناسیم و اگر این راهها را سد کنیم ، می توانیم با خیال راحت در کنار افراد بیمار زندگی کنیم . مثلا وسایلی را که احتمال آلوده شدن شان به خون و فرآورده های خونی وجود دارد جدا کنیم مثل حوله ، تیغ ، ناخن گیر ، شانه ، مسواک و از این قبیل . از طرف دیگر اگر بیمار مبتلا به هپاتیت B باشد ، افراد خانواده می توانند با واکسیناسیون نسبت به این نوع هپاتیت مصونیت پیدا کنند.

امید به زندگی

هپاتیت تبدیل به بیماری ترسناکی شده که بسیاری آن را برابر با مخارج بسیار زیاد و سرانجام هم نابودی کبد می دانند ولی هپاتیت ، آخر دنیا نیست. وقتی کسی به این بیماری مبتلا می شود باید قبل از هرچیز باور داشته باشد که بیماری او قابل کنترل است و باید به توصیه های متخصص عمل کند. راههای مقابله و جلوگیری از پیشرفت بیماری را بشناسد و تلاش کند در کنار رعایت نکات درمانی و بهداشتی ، زندگی روزمره اش را هم داشته باشد. برای این کار حمایت خانواده و دوستان شخص مبتلا ضروری است تا بیمار احساس تنهایی و طرد شدن از جامعه نکند. به هر حال کسی که به هپاتیت مبتلا می شود در معرض یک فشار روانی سخت قرار می گیرد و وظیفه جامعه و خانواده اش این است که در مقابل این استرس از او حمایت کنند.