انتخابات الکترونیک

1- کارآمد بودن سیستم های سخت افزاری رای گیری الکترونیکی : کارآمد بودن سیستم های رای گیری هم به عواملی بستگی دارد، مثلا اگر انتخابات در سطح کشوری باشد، آن گاه فشار زیادی روی سرورهای مرکزی می آید.

2- محفوظ ماندن رای هر شخص : محفوظ ماندن رای هر شخص نیز یکی دیگر از مسائل بسیار مهم و حائز اهمیت است. در این سیستم ها اگر ظاهرا اکثریت مردم خواستار رای آوردن یک نامزد باشند اما نامزد دیگری ناباورانه پیروز شود آن گاه ممکن است اعتماد مردم را نسبت به خود سلب کنند. چنان که برخی از مردم ایالات متحده ، ادعا داشتند وقتی ما رای خود را به جان کری می دادیم (توسط سیستم های رای گیری الکترونیکی ایستگاهی) ، رای ما به رای های جورج بورش اضافه می شده است که البته اینها ثابت شده نیست ، ولی شبهاتی را میان عام ایجاد می کند. یکی از راههایی که از طریق آن می توان اعتماد مردم را به این سیستم های رای گیری زیاد کرد، Open Source بودن نرم افزارهای آن است.

دلایل تردید مسوولان در فاصله حدود 5 ماه مانده به انتخابات 24 اسفند مجلس شورای اسلامی می توان از نگاهی تکنولوژیکی به برگزاری نسل جدید انتخابات یعنی انتخابات الکترونیکی پرداخت و محاسن و وجود برخی نگرانی ها درباره آن را بررسی کرد. افزایش مشارکت عمومی ، کاهش هزینه ها، تسریع در شمارش آرا و از همه مهمتر امکان اعلام نتایج در دقایقی پس از رای گیری ، مشخصه های بارز وجهی گره خورده از فناوری نوین در زندگی روزمره است ، اما این سیستم ها معایب و مشکلات خاص خود را دارند. یکی از مهمترین اهداف دولت الکترونیکی ، صرفه جویی در وقت مردم و همچنین کاهش هزینه های اجرایی سازمان های دولتی است که سیستم رای گیری الکترونیکی به عنوان زیر سیستم دولت الکترونیکی چنین اهدافی را دنبال می کند. روشهای اتخاذ رای به صورت سنتی علاوه بر مزایای خاص خود ، دارای معایب زیادی هستند. صرف وقت زیاد برای شمارش آرا ، هزینه های کلان تشکیل ایستگاه های رای گیری و همچنین هدر رفتن منابع انسانی مستقر در این ایستگاه ها به عنوان معایب این سیستم ها محسوب می شوند. از طرفی امنیت بالای این سیستم ها و مستند بودن هر رای اخذ شده از مزایای این روشها به شمار می رود بنابراین وجود چنین معایب و محاسنی ، مسوولان را در جایگزین کردن این سیستم ها مردد کرده است.

در واقع OS بودن نرم افزارهای سیستم های رای گیری الکترونیکی یکی از لازمه های پیاده سازی آن در دولت الکترونیکی است.

3- مشخص نشدن هویت شخص رای دهنده در سیستم های رای گیری الکترونیکی از نوع اینترنتی و SMS هویت شخص رای دهنده مشخص می شود؛ زیرا برای ورود به این سیستم ها یا از پین کدها استفاده می شود یا از ثبت نام آنلاین که در هر دو حالت ، هویت شخص مشخص می شود. در واقع سازمان برگزارکننده انتخابات الکترونیکی باید کاملا مورد اعتماد مردم باشد و هویت اشخاص رای دهنده تحت هیچ شرایطی به بیرون درج نکند.

Open Source - 4 بودن نرم افزارهای رای گیری الکترونیکی : هر کس که با یک نرم افزار کار می کند در واقع از درون آن کاملا خبر ندارد ، یعنی ممکن است این نرم افزار طوری نوشته شده باشد که از یک نامزد به نفع نامزد دیگری سوئاستفاده شود. به این معنی که ممکن است در لابه لای کدهای نرم افزار، کدهای خصمانه هم گنجانده شود. پس اگر این نرم افزار به صورت Open Source باشد در آن صورت متخصصان نرم افزار می توانند بدانند که نرم افزار صادقانه کار می کند البته Open Sourceبودن منهای مجوز تغییر است ، زیرا برخی از مجوزهای Open Source که بر قانون Copyleft مشهور است ، اجازه می دهد پس از بازبینی سورس برنامه ، آن را بهینه و توزیع کرد. به عقیده طرفداران جنبش نرم افزار آزاد و Open Source ، این حق مردم است که بدانند نرم افزار چطور کار می کند. در واقع اگر نرم افزارهای سیستم های رای گیری الکترونیکی OS باشند توانسته اند اعتماد مردم را تا حد زیادی به خود جذب کنند.

قابل استناد نبودن رای : قابل استناد نبودن هر رای در سیستم های رای گیری الکترونیکی هم یکی از معایبی است که از طرف نامزدهای انتخابات مطرح می شود زیرا اگر نامزدی به نتایج انتخابات اعتراض کند، در آن صورت رای های اخذ شده قابل استناد نیستند، در صورتی که در روش سنتی تمامی رای ها قابل استناد هستند با شمارش مجدد آرا، شکها برطرف می شود اما در حالت الکترونیکی ، اگر سیستم های رای گیری سالم نباشند ، دیگر نمی توان مردم را به رای دادن مجدد واداشت.

ایران و انتخابات الکترونیکی

به رغم توسعه زیر ساختارهای کلی فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران اما هنوز استانداردهای مورد نیاز برای برگزاری انتخابات الکترونیکی در کشور فراهم نشده است . ایران از جمله کشورهای پهناور جهان است که در 2 دهه گذشته خیز جدی به سوی همراهی با کاروان در حال حرکت سریع فناوری اطلاعات و ارتباطات جهان برداشته است اما به دلیل وجود مسائلی همچون عدم برنامه ریزی برای بسترسازی تحقق دولت الکترونیک ، به نظر می رسد زمان برگزاری نخستین انتخابات الکترونیکی در ایران هنوز فرا نرسیده باشد.

موانع و زیرساخت های لازم
برای انتخابات الکترونیکی

کشورهای توسعه یافته با داشتن سهم قابل توجهی از کاربران اینترنت و به دلیل داشتن امکانات و زیرساخت های مناسب ، انتخابات الکترونیکی را بخوبی تجربه کرده اند اما در کشورهای در حال توسعه همچون ایران ، این مساله با مشکلات خاصی روبه روست .دکتر علی اکبر جلالی ، محقق فناوری اطلاعات در این باره می گوید: مشکلات در این راه چند دسته است : نخست ، بی اطلاعی بسیاری از برگزارکنندگان انتخابات که موجب تاخیر و نگرانی مردم از آن می شود. دوم ، نبود زیرساخت های ارتباطی و شبکه های مناسب برای انتقال اطلاعات از یک سو و کمبود رایانه از سوی دیگر، سوم ، مشکلات مربوط به بودجه و هزینه های مرتبط با تهیه امکانات و تجهیزات لازم برای برگزاری انتخابات الکترونیکی که شامل ابزار فیزیکی چون رایانه ، شبکه اینترانت یا اینترنت و نرم افزارهای مورد نیاز است .چهارمین ، نیاز به پشتیبانی و حمایت همه جانبه دولت به عنوان رکن اصلی برای برقراری نظم و ارتباط میان دستگاه ها و سازمان ها در این خصوص است و بالاخره پنجمین و بزرگترین مشکل ، نبود سیاست واحد و قوانین قوی در این باره است . امکاناتی از قبیل شبکه های ارتباطی بی سیم یا باسیم ، اینترنت یا اینترانت از یک سو و نرم افزار مناسب با امنیت بالا از سوی دیگر و همچنین تعدادی رایانه به همراه افراد متخصص و کارت شناسایی الکترونیکی ملی از جمله زیرساخت های مورد نیاز برای انتخابات الکترونیکی به شمار می رود.دکتر جلالی می گوید: فرض کنید شبکه ، رایانه و بقیه زیرساخت های لازم مهیاست ، بنابر این فرد رای دهنده به شعبه اخذ رای مراجعه می کند. اگر تعداد نامزدهای انتخاباتی محدود باشد، صفحه کلیدی که روی دکمه های آن عکس و مشخصات هر یک از آنها قرار داده شده ، آماده گرفتن فرمان از دست رای دهنده است و فرد با انتخاب عدد معینی ، رای خود را اعمال می کند. اطلاعات از سوی رایانه دریافت و در مرکز بانک نگهداری می شود و در پایان انتخابات ، شمارش با نرم افزار به صورت الکترونیکی صورت می گیرد.

انتخابات مکانیزه مورد نظر وزارت کشور

انتخابات رایانه ای مورد نظر وزیر کشور، نوعی انتخابات الکترونیکی است که مستقل از اینترنت صورت می گیرد. اشخاص به مراکز مورد نظر مراجعه می کنند، کد ملی ، شماره ملی یا به گفته وزیر کشور در صورت نداشتن اینها شماره سریال شناسنامه شان را وارد می کنند که برای شناسایی و تشخیص هویت واقعی رای دهنده می توان اثر انگشت آنها را اسکن کرد و از هویت واقعی آنها مطلع شد. پس از طی این مرحله فرد به نامزد مورد نظر رای می دهد، ولی باید توجه داشت که نتیجه باید روی یک حافظه جانبی غیرقابل پاک شدن و ویرایش و غیرقابل تغییر ذخیره شود.داشتن کد یا شماره ملی باعث حذف یک رشته مشکلات در انتخابات می شود؛ به عنوان مثال تقلب یا امکان رای دادن مجدد بشدت کاهش پیدا می کند و اگر به صورت صحیح و با سیستمی مناسب برگزار شود، میزان تقلب به صفر می رسد.

ابراهیم برین