چالش های جدید طبیعت

قطره های باران یکی یکی به هم پیوستند و جاری شدند. انگار دیگر بدن تنومند درختی نبود تا از جریان سیل آسای قطره های باران جلوگیری کند.

کد خبر: ۱۴۹۳۷۷

فاجعه باران می رفت تا حادثه تلخ یک بلای طبیعی را به بار آورد، بلای طبیعی که به دست نامهربان انسان به تصویر کشیده شد، اگر چه در بروز بسیاری از بلایای طبیعی شاید انسان دخالتی نداشته باشد، اما اثرات آن بر زندگی اش باقی خواهد ماند.
ایران به لحاظ حوادث غیرمترقبه جزو 10کشور بلاخیز جهان است که از 40حادثه طبیعی غیرمترقبه بیش از 30مورد آن در ایران رخ می دهد.
ایران تنها یک درصد جمعیت جهان را دارد و حال آن که 6درصد تلفات بلایای طبیعی جهان به ایران تعلق دارد، این مساله پرسش اساسی را ایجاد می کند که برای جلوگیری و کاهش اثرات بلایای طبیعی چه کرده ایم؛

مهمترین بلایای طبیعی دو دهه اخیر ایران که بالاترین آمار تلفات جانی و خسارات مالی را داشته زلزله ، سیل ، خشکسالی ، سرمازدگی و آتش سوزی بوده است .زلزله بم با قدرت کمتر از 6.5 ریشتر، بم و بروات را ویران و بیش از 40هزار کشته بر جا گذاشت و همزمان با این حادثه ، زلزله 8ریشتری ژاپن تنها یک کشته برجا گذاشت و این در حالی است که شهرهای ژاپن پرجمعیت تر از شهرهای ایران است .این در حالی است که به گفته مسوولان سالانه بالغ بر یکهزار میلیارد ریال خسارت ناشی از حوادث غیرمترقبه و فرسایش تنها به زیرساخت های استان تهران وارد می شود. نزدیک شدن به هفته بلایای طبیعی تنها بهانه ای برای پرداختن به حوادثی است که هر لحظه جامعه را تهدید می کند. چرا که بسیاری از کشورهای جهان با شناسایی مهمترین تهدیدات طبیعی خود با برنامه ریزی به سمت کاهش اثرات حوادث رفته اند. به طوری که بارها در اخبار شنیده شده است کشور ژاپن که با شدیدترین زلزله ها روبه روست بخوبی خود را با این پدیده وفق داده است ولی آیا ما نیز به همان اندازه برای مقابله با این پدیده آماده ایم؛تنوع آب و هوایی کشور باعث شده تا ایران در معرض حوادث طبیعی متفاوتی از سیل تا خشکسالی قرار گرفته باشد، در حالی که 10 استان کشور با پیامدهای ناشی از خشکسالی دست به گریبان هستند، تعدادی از استان های کشور هر سال با سیلهای خانه برانداز مواجه می شوند.از طرف دیگر هیچ نقطه ای از ایران نیست که از خطر وقوع زلزله در امان باشد، تقریبا در تمامی مناطق ایران زلزله رخ داده است که برخی از این زلزله ها مانند زلزله بم ، رودبار و منجیل ، بوئین زهرا، طبس و دورود و بروجرد هزاران کشته بر جا گذاشته است.

خسارات بلایای طبیعی
به محصولات کشاورزی

براساس بررسی های انجام شده از مجموع 40بلایای طبیعی شناخته شده در تولیدات کشاورزی 31مورد آن در ایران وجود دارد. به دنبال خسارات وارد شده بر محصولات کشاورزی بر اثر بلایای طبیعی ، مسوولان برای کاهش این بلایا و جبران آن از طریق توسعه صنعت بیمه کشاورزی تلاش کرده اند.از آنجا که بخش کشاورزی ، 25درصد صادرات ، 24درصد اشتغال و 85درصد مواد غذایی کشور را تشکیل می دهد در قانون چهارم توسعه تاکید بر پوشش 50درصدی بیمه محصولات کشاورزی شده است . این در حالی است که کارشناسان معتقدند، تحقق توسعه صنعت بیمه نیازمند فرهنگ سازی و نظام مند کردن امور بیمه ای است .دستگاه های بیمه گر باید اعتماد مردم را فراهم و با شفاف سازی و کیفی کردن بیمه ، راه را برای امنیت اقتصادی ، اجتماعی و روانی تولیدکنندگان هموار کنند.چرا که صنعت بیمه کشاورزی باید پشتوانه ای محکم برای زارعین ، دامداران و باغداران باشد و این صنعت باید بیشتر از جبران در جهت جلوگیری از آن تلاش کند. از این رو رعایت عدالت در امور بیمه گری ، تنوع خدمات بیمه ای و تعرفه ای و فراهم کردن زمینه رقابتی سالم در صنعت بیمه برای جلب اعتماد بیشتر مردم ضروری است .کارشناسان می گویند لازم است دستگاه های بیمه گر به لحاظ کارشناسی آمار دقیقی از وضعیت جغرافیایی ، آب و هوایی ، بلاخیز بودن و حاصلخیزی هر منطقه داشته باشند و کشاورزان را به تولید محصولی راغب کنند که خسارت و زیان برای کشاورز و بیمه ایجاد نشود.این در حالی است که برای ایجاد تعادل باید مناطق پرخطر، متوسط و کم خطر شناسایی و تعرفه ها بر همین اساس ارائه شود و صنعت بیمه محصولات کشاورزی فراگیر و تمام محصولات هم به زیر پوشش برده شوند. بررسی ها نشان می دهد ضریب خطر محصولات کشاورزی در کشور 5درصد است که این مقدار در استان یزد 6برابر متوسط کشوری است که نشان می دهد باغها و مزارع این استان در کانون خسارت قرار دارند.بیمه محصولات کشاورزی در 7سال گذشته 9هزار میلیارد ریال خسارت به کشاورزان پرداخت کرد که از این بابت دولت 4470میلیارد ریال به بانک کشاورزی بدهکار است .مسوولان صندوق بیمه کشاورزی اجرای طرح بیمه درآمد را در دستور کار دارند و بیمه درآمد به صورت آزمایشی در بخشی از مزارع استان کرمانشاه در حال اجراست و در سال زراعی جاری نیز بیمه درآمد طیور اجرا خواهد شد.براساس برنامه چهارم مقرر شد 50درصد از سطح اراضی و باغها، تحت پوشش بیمه ای قرار گیرد که اراضی مربوط به محصولات گندم ، پسته ، بادام ، زردآلو، کلزا، ذرت و گردو به طور کامل بیمه شده است .خوشبختانه گسترش بیمه محصولات کشاورزی و ورود به عرصه های جدید مانند بیمه درختان ، ماشین آلات و سایر عوامل کشاورزی ، در مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است.

سیل و زلزله

باید توجه کرد که در زمینه پیشگیری از بلایای طبیعی علاوه بر خسارات مادی ، جان هزاران نفر در کشور تهدید می شود، از این رو باید برنامه ریزی اصولی و پیشگیرانه اتخاذ شود.به گفته کارشناسان خسارات ناشی از بلایای طبیعی در ایران برابر با 30 تا 70درصد بودجه عمرانی کشور است .ایران به دلیل شرایط خاص جغرافیایی سالانه شاهد وقوع 33 مورد از 41 حادثه ای که جزو بلایای طبیعی است ، می باشد که این مساله حادثه خیز بودن کشور را نشان می دهد. براساس آمار ستاد حوادث غیرمترقبه به طور متوسط همه ساله 150 مورد سیل و یکهزار مورد زمین لرزه در ایران رخ می دهد که 240 مورد از این لرزه ها بیش از 4درجه ریشتر قدرت دارند.
مدیرکل حوادث غیرمترقبه وزارت کشور با بیان این که امسال این نهاد بیشترین تاکید خود را بر پیشگیری محوری نهاده است ، تصویب لایحه تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور را از جمله این اقدامات برشمرد.وی اظهار کرد: ریاست شورای عالی مدیریت بحران به عهده رئیس جمهور بوده و 10 وزیر ، معاونان اول روسای 3 قوه ، هلال احمر ، بسیج ، ارتش و ستاد کل نیروهای مسلح در آن عضویت دارند.باقری افزود: با تشکیل ادارات کل مدیریت بحران در استان ها نیز این نهاد کارگروههای 12 گانه ای را تعریف و فعالیت خواهد کرد.رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی و دبیر کارگروه تخصصی زلزله و رانش زمین کشور در ادامه به اجرای نخستین طرح پژوهشی تحقیقاتی «سیستم هشداردهنده زلزله» در کشور خبر داد.فاطمی افزود: در مرحله آزمایشی اجرای این طرح پژوهشی ، تشخیص وقوع زمین لرزه ، شدت ، زمان و مکان زلزله به طور دقیق نشان داده شد.او گفت : با اجرای کامل این طرح پژوهشی می توان وقوع زمین لرزه ها، مکان و شدت آن را 4 تا 5 روز قبل از وقوع زمین لرزه محاسبه کرد.وی با تاکید بر این که «سیستم هشداردهنده زلزله» در مرحله پژوهش و انجام مطالعات دقیق تر علمی است ، اضافه کرد: این طرح هنوز به مجامع بین المللی ارائه نشده است .این در حالی است که کارشناسان معتقدند باید این باور غلط برای سازندگان بناها که رعایت کردن اصول مقاومت در برابر زلزله منجر به گران شدن قیمت تمام شده بنا و سخت شدن مراحل ساخت می شود ، از بین برود. مقاوم سازی از اجزای مدیریت بحران است و این بخش زیرمجموعه ای از مدیریت بحران تلقی می شود ، چرا که به نوعی ساماندهی اثرات ناشی از بلایای طبیعی و به حداقل رساندن خطرات آن است ، زیرا حوادث را نمی توان پیش بینی کرد ولی با اعمال مدیریت بحران می توان در کاهش خطرات آن موثر بود.در این زمینه باید وضعیت شبکه های شریان حیاتی کشور همچون جاده ها، راه آهن و پلها که برقرارکننده ارتباط مراکز مختلف کشور است ، با دقت بررسی شود.