این کوچولو زیادی بزرگ است

یکی از انگیزه هایی که کودک را به داشتن رفتار مناسب ترغیب می کند، به دست آوردن پاداش در ازای رفتار نیکوست ، انگیزه دیگر در ترغیب آنان به رفتار مناسب تمایل به دوری جستن از تنبیه است . کودکانی که به جرم غیرمسوول بودن همیشه تنبیه می شوند و در ازای مسوول بودن به ندرت پاداش می بینند، نگرشی نامتوازن درباره وظایف و تکالیف به دست می آورند. آنان برای پرهیز از تنبیه به رفتارهای موذیانه ، انکار حقایق ، دروغگویی یا عدم ابراز کفایت متوسل می شوند و به این نتیجه خواهند رسید که مسوول بودن فضیلت چندانی محسوب نمی شود. والدین و بزرگسالانی که در آموزش مسوولیت به کودکان جدی هستند، باید بدانند چگونه از پاداش ها برای رفتار مثبت و از کارهای عادی روزانه برای پرورش احساس مسوولیت استفاده کنند.پیش از آن که کودک شما بتواند متناسب با سن و سال خود از عهده منظم کارهای روزانه خود برآید، می توانید به او اجازه دهید هرگاه که خودش بخواهد نیز به شما کمک کند و از این راه به او القا کنید که وجودش سودمند است . می توانید از او بخواهید ظرفهایی را که کف اتاق قرار دارند، جمع کند یا لباسی را از روی صندلی بردارد و برایتان بیاورد و حتما برای کمکی که می کند، تشویقش کنید حتی زمانی که سرگرم کاری نسبتا پیچیده هستید، معمولا می توانید او را به نحوی وارد کار کنید. اگر به کار بافتنی مشغول هستید، کودک می تواند کلاف نخی را به دست شما بدهد و از این که در چنین کار سرگرم کننده ای نقش دارد، احساس خوشحالی خواهد کرد. وقتی احساس می کنید کودک برای به عهده گرفتن کاری که به خودش مربوط است آمادگی دارد، وظیفه ای را که به او محول می کنید، هرچند ساده بنماید، باید کاری واقعی باشد و صرفا جنبه سرگرمی نداشته باشد. کودک خردسالی که هر روز در چیدن سفره غذا یا در جمع کردن لباسهای شسته کمک می کند، از این که می فهمد آنچه را که انجام می دهد در اداره امور خانه اهمیت دارد احساس غرور می کند.

کودکان مسوولیت پذیر خواهند شد اگر :

1- بدانند چگونه باید تصمیم بگیرند و تصمیمات درستشان به آنان خاطرنشان و با پاداش های مناسب تقویت شود.
2- والدین و معلمان از تصمیم گیری های کودکان آگاه و مطمئن باشند برای آنان فرصتهای لازم برای تصمیم گیری وجود دارد.
3- بزرگترها باید جوی را ایجاد کنند که در آن بر مسوولیت فردی تاکید شود و مقصر شمردن دیگران ، بی تصمیمی و نداشتن مسوولیت پذیری ، کاهش یابد.
4- والدین و مربیان درمواردی که کودکان قادر به تصمیم گیری هستند ، باید از تصمیم گیری به جای آنان پرهیز کنند. تصمیم گیری برای کودکان باعث تضعیف قدرت مسوولیت پذیری آنان می شود.

بگذارید فرزندانتان مسوول باشند بعضی کودکان تکالیف درسی خود را خود به خود و بدون هیچ دردسری انجام می دهند. آنها کارشان را براساس برنامه ریزی و بدون قیل و قال انجام می دهند. بعضی دیگر ممکن است برای این که انجام تکالیف درسی عادتشان بشود ، کمک لازم داشته باشند. به فرزندانتان این حق را بدهید که وقت و انجام تکالیفش را خودش انتخاب کند. اطمینان حاصل کنید فرزندتان جای معینی برای انجام تکالیف درسی دارد. پس از انجام هر تکلیف نزد فرزندتان بروید و به پرسشهای او پاسخ بدهید و مواد خوانده شده را با او مرور کنید. اگر فرزندتان از پذیرش مسوولیت شانه خالی می کند ، پیامدهای آن در مدرسه بروز خواهد کرد. بگذارید فرزندتان این پیامدها را تجربه کند. اگر شما و معلمش احساس کردید باید کمکش کنید، از مهارت هایی مانند اطمینان خاطر و دلگرمی دادن و شیوه های ایجاد ارتباط استفاده کنید. اگر موثر واقع نشد، حق انتخاب بدهید. مثلا : بعد از مدرسه یا پس از شام باید تکالیف را انجام بدهی. کدام را انتخاب می کنی؛ اگر تکالیف را آن طور که قرار گذاشتیم انجام بدهی ، پنجشنبه می توانی به سینما بروی. اگر حق انتخاب با کمک شما موثر واقع نشد، ممکن است فرزندتان در جستجوی قدرت نمایی یا قدرت جویی باشد. به آرامی به او بگویید: «نمی توانم تو را مجبور به درس خواندن بکنم بنابراین آن را به عهده خودت می گذارم. هر وقت خواستی می توانی از من کمک بگیری». وارد مبارزه نشوید. هنگامی که متوجه شدید نمی توانید فرزندتان را به انجام کاری مجبور کنید ، چه راههای دیگری می ماند؛ اگر واقعا بخواهید کار را به فرزندتان واگذار نمایید ، سرانجام مسوولیت پذیر می شود.

صابر محمدی