پایان روزگار جوانی

امروز جدایی سالمند از خانواده و جامعه و نگهداری آن در آسایشگاه ، نگرشی مردود شده است و در مقابل راهکار مشارکت فعال سالمند در خانواده و جامعه جایگزین آن شده است . این موضوع موجب پیوند بیشتر جوانان و میانسال و سالمند را فراهم می کند زیرا جوانان امروز، سالمندان فردا هستند.

جسم و روان اگر موارد خاص را در نظر نگیریم افراد به طور معمول پس از 70 سالگی دچار چند بیماری همزمان می شوند که مهمترین آنها امراض قلبی و عروقی ، فشار خون بالا ، دیابت و بیماری های مربوط به سیستم حرکتی بخصوص عضلات و مفاصل مانند آرتروز است. بیماری های متعدد و همزمان در سالمندان نیازمند برنامه ریزی دقیق و تخصصی درباره درمان آنهاست که در مورد نیازهای جسمی ، درمان توانبخشی بسیار مهم است زیرا سالمندان معمولا در نیروی جسمی ، روانی ، عضلات و سیستم عصبی ، قلب و ریه خود دچار نقصان هستند که لازم است این افراد بازتوانی شوند و نیروی باقی مانده آنها با توانبخشی تقویت و سلامت سالمندان تامین شود. دومین نیاز اصلی سالمندان رسیدگی به جنبه های روان شناختی این افراد است. افراد مسن معمولا مجموعه ای از گذشته با کوله باری از استرس ها ، تنهایی و بسیاری احساسات دیگر هستند که برای آنها گاه عوارضی از قبیل بحران های روحی و روانی نیز در پی داشته است بنابراین اگر بر این عوارض معضلاتی از قبیل بی احترامی و بی محبتی نیز از سوی اطرافیان افزوده شود احتمال ایجاد افسردگی در این افراد بشدت افزایش می یابد.

برخلاف فرهنگ غرب که وجود سالمندان را در خانواده ها مزاحم می پندارند و می کوشند برای آن که آزادی های شخصی شان محدود نشود و مزاحمی نداشته باشند ، به شکلی آنان را از محیط خانه و روابط خانوادگی دور کنند و به خانه سالمندان بفرستند، اسلام و فرهنگ ایرانی به آنان ارج می نهد و حرمت قائل است ، به رعایت حقوق و احترام سالخوردگان سفارش کرده ، به بهره گیری از تجارب و افکار پخته آنان تشویق می کند اما متاسفانه در کشور ما گرایش به طرد سالمندان از منازل و سپردن آنها به خانه های سالمندان بشدت در حال افزایش است .دکتر کیومرث احمدی در این خصوص می گوید: بیش از 50درصد افراد مسنی که در سرای سالمندان نگهداری می شوند، از سوئتغذیه رنج می برند. وی با اعلام این مطلب می افزاید: خدمات رسانی نامناسب ، رژیم غذایی بد سالمندان ، نداشتن آگاهی کافی درباره درمان های دارویی و برنامه ریزی های نامناسب در برخی مراکز نگهداری باعث سوءتغذیه سالمندان شده است . این سالمندان همچنین دچار افسردگی ، یاس و ناامیدی می شوند، به گونه ای که حضور در این مراکز را به عنوان پایان زندگی تلقی می کنند.جای سالمندان پیش از آن که در آسایشگاه ها و سرای سالمندان باشد، کانون گرم و بامحبت خانه هاست تا چراغ خانه روشن بماند و محور تجمع و الفت افراد شوند و از اندیشه آنان نیز استفاده شود. بالاخره آنان حاصل یک عمر تجربه و چشیدن سرد و گرم روزگارند و می توانند مشاور خوبی در تصمیم گیری های زندگی باشند. فراموش نکنیم آنچه در این میان بیش از همه اهمیت دارد توجه نسل جوان به سالخوردگان است . سالمندان بیش از هر چیز به محبت فرزندان خود نیاز دارند. ای کاش مهر و علاقه به نوه یکطرفه نبود!

قانون و سالمندان

بررسی ها نشان می دهد سهم سالمندان از مجموع قوانین تصویب شده کشور تنها یک درصد است. از این میزان 62 درصد قوانین اقتصادی ، 22 درصد اجتماعی و 16 درصد رفاهی و بهداشتی هستند. البته همین سهم ناچیز نیز به صورت پراکنده یا در قالب آیین نامه های اجرایی دولت و سازمان هاست . به نظر می رسد تعریف و جایگاه سالمندی و سالمندان در برنامه ریزی فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی کشور نیاز به سرفصل های مشخصی دارد. سالمندی و تغییرات جمعیتی ، جایگاه و موقعیت فرهنگی اجتماعی سالمندان ، هویت سالمندی و انتقال فرهنگی ، مشارکت اجتماعی ، خانواده ، اوقات فراغت و ورزش ، مراقبت و حمایت عمومی ، بهداشت و سلامت ، وضعیت اقتصادی و معیشت سالمندان ، بازنشستگی ، فضاهای سالمندی ، مصرف کالاهای فرهنگی و آموزش و توانبخشی سرفصل هایی است که به نگرشی دقیق نیاز دارد.

چندان دور نیست

سالمندی یک فرآیند زیستی است که تمام موجودات زنده ازجمله انسان را دربر می گیرد. گذشت عمر را نمی توان متوقف کرد ولی می توان با به کارگیری روشها و مراقبت های مناسب از اختلالات و معلولیت های پیش روی سالمندان پیشگیری کرد یا آن را به تعویق انداخت تا بتوان از عمر طولانی همراه با سلامت و رفاه که همواره آرزوی بشر بوده و هست ، بهره مند شد. اگرچه هنوز در کشور با جمعیت محدود سالمندان مواجه هستیم اما با توجه به هرم جمعیتی کشور تا 20 سال آینده با انبوه جمعیت سالمند در کشور مواجه می شویم . باید گفت هنوز فرصت برنامه ریزی و ایجاد ساختار مناسب خدمات دهی به سالمندان را برای آینده داریم ولی اگر غفلت کنیم جبران آن به دلیل زمان از دست رفته و بار مالی بالای آن در سالهای آینده امکان پذیر نیست .برای رسیدگی به امور سالمندان نیازمند تامین نیروی متخصص آموزش دیده در همه ابعاد ازجمله آموزش متخصصان طب سالمندی ، آموزش پزشکان عمومی در زمینه مسائل سالمندان ، آموزش پرستاران ویژه سالمندی و آموزش خانواده ها هستیم . خوشبختانه هنوز خانواده ها در جامعه ما احترام و تکریم سالمندان را رعایت می کنند و 80 درصد سالمندان ما در خانواده ها هستند. به همین علت آموزش به خانواده ها و توانمند کردن خود سالمندان باید در دستور کار قرار گیرد.

دلارام شجاعی باغینی