این روزها که هوای گرم و طاقتفرسای تابستانی ، روح و روان را خسته و منفعل کرده و کمتر کسی حاضر است بدون دلیلی قانع کننده ، خارج از محدوده انواع وسایل خنک کننده وقت بگذراند
کد خبر: ۱۴۳۱۷۳
جایی هست که با تمام وجودش ، با تمام زیبایی هایی که پروردگار به عنوان گوشه ای از بزرگی خویش در آن به یادگار گذارده و با تمام خاطره های کهنی که برخی شان از دل تاریخی هزاران ساله برمی خیزند، هر انسانی را به نام می خواند.
اینجا قشم است ؛ دلفینی زیبا که بر پهنه خلیج همیشه فارس دلنوازی می کند و گردشگران را به سوی جاذبه هایش فرامی خواند.
جزیره زیبای قشم با مساحتی در حدود 1500 کیلومتر مربع (140 کیلومتر درازا و به طور متوسط 11 کیلومتر پهنا) بزرگترین جزیره در خلیج فارس محسوب می شود و از بسیاری کشورهای جهان (تقریبا 22 کشور) بزرگتر است (جالب است بدانید جزیره قشم 2.5 برابر کشورهای سنگاپور و بحرین است).
این جزیره که یکی از شهرستان های استان هرمزگان محسوب می شود، در تنگه هرمز واقع شده است. فاصله آبی این جزیره با بندرعباس 22 کیلومتر و کمترین فاصله آبی جزیره با سرزمین مادر 1.8 کیلومتر است که در حد فاصل بندر لافت و روستای پهل (از توابع بندر خمیر) قرار دارد. قرارگیری جزیره قشم در امتداد ساحل از شرق به غرب ، تنگه هرمز را به 2 بخش شمالی و جنوبی تقسیم می کند. بخش شمالی باریک و کم عمق است و بخش جنوبی به نسبت پهن و عمیق.
طبیعت شگفت انگیز
آب و هوای جزیره قشم به سبب پهنای کم و قرار گرفتن در آبهای گرم خلیج فارس ، گرم و درجه حرارت آن به طور متوسط 26 درجه سانتیگراد است. این جزیره تحت تاثیر جریان های سیبری ، مدیترانه ای ، آتلانتیک ، اقیانوس هند و همچنین جریان های عربستان و صحرا قرار دارد که سبب پدیدار شدن یک فصل گرم و مرطوب طولانی و یک فصل معتدل و کوتاه است.
این جزیره در فصلهای معتدل تر بارندگی هایی را تجربه می کند و در فصل تابستان با فصلی خشک مواجه است ؛ البته گاه به دلیل جریانات فصلی اقیانوس هند، یک بارندگی ضعیف را در مرداد ماه به خود می بیند. متوسط بارندگی در جزیره قشم 12 روز در سال است و مقدار آن به 153 میلیمتر در سال می رسد. جزیره قشم از نظر تنوع خزندگان آنقدر گوناگون است که بتازگی طی مطالعاتی آن را در جهان ممتاز دانسته اند انواع لاک پشت های غول پیکر دریایی که در تمام جهان از جمعیت آنها کاسته شده است ، در آبهای پیرامون جزیره قشم به وفور یافت می شوند. در کل طبیعت آبهای پیرامون جزیره قشم به قدری شگفت انگیز و گوناگون است که در هر متر آن انسان با گونه جدیدی روبه رو می شود.
کوههای قشم
کوههای این جزیره شکل خاصی دارند. بیشتر کم ارتفاعند و از لایه های رسوبی افقی و کاملا موازی تشکیل شده اند و سطح آنها را لایه های مرجانی اسفنجی و دوکفه ای پوشانیده است. تنها در 2 نقطه به دلیل حضور گنبدهای نمک ، ترتیب و شکل قرار گرفتن لایه ها از حالت افقی خارج شده است. بر اثر باد، باران و طوفان های باران زا که تقریبا موازی و با زاویه کمی از زمین می وزند، در تنه کوهها و لایه های آن و همچنین پوشش های مرجانی فرسایش هایی ایجاد شده است که این فرسایش ها اشکال و تندیس هایی را پدید آورده اند که گاه صور حیوانات و موجوداتی خیالی را تداعی می کنند. حضور این اشکال و صور در سراسر دره ها و کوهستان های قشم این جزیره را خیال انگیز و یگانه کرده است.
غارهای نمکی
بخشی از کوههای موجود در جزیره قشم به دلیل انباشته شدن آب دریا در گسلهای عمیق و رسوب نمک ، به کوهها و غارهای نمکی تبدیل شده اند. اهمیت این غارها تنها جنبه گردشگری آن نیست ، بلکه از نظر زمین شناسی نیز بسیار مهم تلقی می شود. این غارها بیش از 6 هزار متر طول دارند و بلندترین غار نمکی جهان به شمار می آیند. تا پیش از کشف این غار، غار نمکی سدام در سرزمین اشغالی فلسطین با داشتن طولی معادل 5685 متر به عنوان نخستین غار نمکی جهان قلمداد می شد. سن نمکها بیش از 570 میلیون سال است و به دوره پرکامبرین برمی گردد؛ اما شکل گیری گنبدهای نمکی در این محدوده جوان تر است و به حدود 6هزار سال می رسد.
گنبد نمکی نمکدان: یکی از جاذبه های طبیعی جزیره قشم که هر ساله گردشگران کثیری را به سوی خود جلب می کند، گنبد نمکی نمکدان است که تنها گنبد نمکی در قشم محسوب می شود که از میان دماغه جنوب تا قدیس سلخ و دماغه شمال غربی تا قدیس باسعیدو بالا آمده است و در نقشه تقریبا دایره ای شکل و به قطر 6.5 در 7 کیلومتر است. غارهای نمکی در جنوب گنبد نمکی نمکدان وجود دارند و ارتفاع آنها تا 20 متر نیز اندازه گیری شده است. سقف غارها به وسیله قندیل های فراوانی پوشیده شده که با گذشت زمان به دلیل نفوذ آب در آنها تغییر شکل می دهند.
غارهای خربس
این غارها که تلفیقی از 2 جاذبه طبیعی و دست ساز بشر هستند در 10 کیلومتری شهر قشم بر پیشانی کوهی مشرف به دریا و دشت میانکاسه قرار گرفته است. این غارها در واقع 4 دهانه هستند که از درون به هم پیوسته اند. گفته می شود این پدیده های کهن زمین شناسی بر اثر گرداب و تخلیه ماسه ها از حفره سنگها به وجود آمده اند. سیمای این غارها کاملا طبیعی نیست ، بلکه نشانه هایی از دستان هنرمند ایرانیان باستان در آن دیده می شود که به فراخور نیاز و کاربردی که این غارها برایشان داشته تغییراتی در آن داده اند. نشانه هایی که در این غار دیده شده حکایت از حضور مارها در غارهای خربس دارد و این حدس را قوت می بخشد که این غارها یکی از نیایشگاه های مهر (الهه میترا) بوده است.
جزایر مرجانی
جزایر مرجانی واقع شده در آبهای جزیره قشم کامل ترین و زنده ترین نوع از مجموعه مرجانی منحصر به فرد خلیج فارس است که با وجود آبزیان متنوع و گوناگون از هر رنگ و شکلی میان این آبسنگ ها، یکی از جاذبه های بدیع جزیره قشم محسوب می شود. این مرجان ها در ساحل جزایر هنگام و لارک از تنوع و زیبایی بیشتری برخوردارند.
درخت انجیر معابد
یکی از رستنی های بسیار چشم نواز و اعجاب انگیز، درخت همیشه سبز لور است که به انجیر معابد معروف شده است. این درخت حاره ای ، تاجی بسیار بزرگ با ریشه هایی هوایی دارد. بهترین نمونه این درخت در روستای تم سنتی منطقه توریان وجود دارد و بقعه ای قدیمی نیز در کنارش قرار گرفته که به پیرتم سنتی شهرت دارد. گفتنی است درخت انجیر معابد میوه نیز می دهد که هنگام رسیدن نارنجی رنگ می شود و قابل خوردن است.
جنگل حرا
شاید بتوان به جرات ادعا کرد که منحصر به فردترین جاذبه ای که در جزیره قشم و سواحل خلیج فارس برای هر گردشگر داخلی و خارجی دلربایی می کند، جنگل شناور حراست که آبهای نیلگون خلیج فارس را به زیر دامن سبز خویش پنهان کرده است ؛ جنگلی که هنگام مد از نظرها پنهان شده و هنگام جزر روی آب می رقصد و خودنمایی می کند. جنگل حرا پوشیده از درختی به نام حراست که شاخه ای از گیاه شاه پسند (مانگرو) محسوب می شود که در بلوچستان به تیمر، در بعضی نقاط جنوب ایران به تول و در بندرعباس به حرا مشهور است. اعراب به این درخت شورا و عزام لقب داده اند که در اندازه های متفاوت 3 تا 6 متری دیده می شوند. تخم گیاه حرا به آسانی در کف نقاط کم عمق دریا رشد می کند.
منحصر به فردترین جاذبه ای که درجزیره قشم برای هرگردشگر داخلی و خارجی دلربایی می کند جنگل شناور حراست
دانه این گیاه همچنین می تواند روی درخت مادر بروید و زمانی که نهال تولید شد از آن جدا و داخل مرداب شناور می شود. این گیاه شورزی در ریشه های خود خاصیت تصفیه ای دارد که بخش شیرین آب دریا را جذب و نمک آن را دفع می کند. جنگل دریایی حرا از تنوع زیستی بالایی برخوردار است و زیستگاه امن پرندگان مناطق گرمسیری محسوب می شود و در فصلهای سرد پاییز و زمستان 150 نوع پرنده را در خود پناه می دهد که تعدادشان گاه از صدها هزار پرنده بیشتر می شود. نمونه هایی از این پرندگان عبارتند از: مرغ دریایی ، پرستوی دریایی ، مرغ ماهیخوار، حواصیل ، لک لک ، پلیکان و مرغابی ، همچنین مشاهده برخی نمونه های کمیاب جهان مانند پلیکان بال خاکستری ، عقاب ماهیگیر، شاهین ، کبود، حواصیل سبز و... نیز در جنگل حرا امکان پذیر است.
غیر از پرندگان ، این جنگل زیستگاه انواع ماهی ها، مار دریایی ، خرچنگ ، شیلو، کلینگ ، انواع قورباغه و حتی برخی پستانداران نیز است. در کل حدود 80 درصد آبزیان خلیج فارس دوره تخم ریزی خود را در منطقه جنگلهای حرا می گذرانند که مساحتی در حدود 90 هزار هکتار از سطح دریا را به خود اختصاص داده است. بجز سواحل شمال غربی قشم که بیشترین حجم جنگلهای حرای ایران در آن قرار دارد، در 3 کیلومتری بندر تیاب میناب و در منطقه جاسک چابهار نیز این جنگلها گسترده شده اند.
چاههای تلا
مردم جزیره قشم برای تامین آب مورد نیاز خود به راههای متعددی متوسل شده اند که یکی از آنها حفر چاههایی در دل سنگهای شیستی است . کف این چاهها به لایه های گچی ختم می شود و این قابلیت را دارد تا آب را برای مدتی سالم و حتی خنک در خود حفظ کند. تل مشرف بر این چاهها با سطح سنگی مرجانی خود، آب باران را به گودال محل چاهها هدایت می کند و دلیل نامگذاری این چاهها به تلا نیز همین است.
قلعه های تاریخی
یکی از قلعه های تاریخی جزیره قشم قلعه نادری است که در لافت قرار دارد. این قلعه که ویژگی های قلعه های ایرانی را دارد، یکی از دژهای مستحکم دفاعی جزیره قشم به شمار می رفته است که اکنون بر اثر فرسودگی های بسیار با روزهای شکوهش فاصله زیادی دارد، اما بازسازی آن در برنامه سازمان میراث فرهنگی قرار دارد.
یکی دیگر از قلعه های تاریخی قشم که عمری بالغ بر 400 سال دارد، پرتغالی هاست. لازم به توضیح است که با ورود پرتغالی ها به خلیج فارس و تصرف جزایری چون قشم ، هرمز و... در این جزایر قلعه هایی ساخته شد تا علاوه بر سکونت ، آنها بتوانند از برجهای دیده بانی قلعه ها رفت و آمد کشتی های جنگی و تجاری را در آبهای خلیج فارس مشاهده کنند. قلعه پرتغالی ها که در جزیره قشم واقع شده از سنگ مرجان و ساروج ساخته شده و دارای 2 بارو است که در هر یک از 4 گوشه باروها برجی ساخته شده است. درون قلعه نیز اتاقها، انبارها و چاههایی وجود دارد.
مسجدها
در قشم مسجدهای فراوانی وجود دارد که قدمت برخی از آنها به سالهای اولیه هجری می رسد. قدیمی ترین مسجد موجود در این جزیره مسجد شیخ برخ است که در روستای کوشه واقع شده است.
صنایع دستی
مردم این جزیره سحرانگیز نیز همچون مردم دیگر نقاط ایران زمین از دیرباز با ذوق و هنر و ابتکار خویش کالایی را پدید آورده اند و آنها را سینه به سینه تا امروز حفظ کرده اند، کالاهایی که به عنوان جاذبه ای قابل حمل به همراه گردشگر سفر می کنند و در خانه اش ساکن می شوند و همواره یادگاری خواهند بود از انسان هایی که طبیعت ، عشق و ایمان را به هم پیوند داده و آثاری ماندگار را خلق کرده اند.
زنان قشم در ساعات فراغت از امور خانه و فرزندان به هنرهای تزئینی رنگارنگی می پردازند که در هر نقش آن شور زندگی و امید جریان دارد.