مینیاتور فیزیک در اصفهان

تقریبا 2 سال از زمانی که گفتند قرار است المپیاد جهانی فیزیک 2007 در ایران برگزار شود می گذرد. حالا جولای 2007 هم آمد و این المپیاد به خوبی و خوشی در دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار شد.

کد خبر: ۱۴۱۸۵۶

326 دانش آموز از 69 کشور دنیا که تقریبا همه هفده ، هجده ساله بودند در 2 بخش تئوری و عملی با هم رقابت کردند و در نهایت بعد از 10 روز حضور در شهر اصفهان نتایج اعلام شد و چین مثل سالهای پیش با 4 مدال طلا و یک نقره اول شد. کره و روسیه ، دوم و سوم شدند و تیم ایران با کسب 2 مدال طلا، 2 نقره و یک برنز هفتم شد.
به طور کلی 37 مدال طلا، 46 نقره ، 51 برنز و 80 دیپلم افتخار به برگزیده های این آزمون تعلق گرفت. آزمونی که قریب به اتفاق شرکت کننده ها به سختی پرسشهایش اشاره می کردند و ناظران و سرپرستان تیمها در جلسات بحث و بررسی سوالات ، این را مهمترین ویژگی این دوره از المپیاد بر شمردند. اینها نتایج آزمون بود؛ اما این جمع اکنون درباره ایران چه می گویند؛

تقریبا از اوایل امسال دانشگاه صنعتی اصفهان حال و هوای دیگری داشت. در و دیوار را رنگ می کردند، سالنها و خوابگاه ها و سالن اجتماعات را آماده می کردند. گروههای زیادی کارهای اجرایی را به عهده داشتند. همه اینها حاکی از رویدادی بود که قرار بود بزودی اتفاق بیفتد. بزرگترین اتفاق علمی که دانشگاه صنعتی اصفهان میزبانی آن را به عهده کرد: میزبانی سی و هشتمین المپیاد جهانی فیزیک.
گروههای زیادی برای آماده سازی دانشگاه و مکانهای دیگر درگیر بودند. تیم یارها و توریارها یکی از آن گروهها بودند که با ورود تیمهای مختلف وظیفه سنگینی به عهده گرفتند: میهمان نوازی از یک تیم تا پایان این 10 روز. برای همین از چند روز پیش از ورود تیمها در دانشگاه مستقر شده بودند و مدام برنامه هایشان بهشان گوشزد می شد.

از تیم من تا تیم تو...

تیم یار کسی است که هدایت یک تیم را به عهده دارد و در همه ساعاتی که تیم در یک برنامه شرکت می کند یا نه ، آن را همراهی می کند. تیم یار باید به یک زبان تسلط کافی داشته باشد تا بتواند تیمی که مسوولیتش را به عهده گرفته بخوبی راهنمایی کند. این افراد بیشتر دانشجو هستند و این کار تجربه بسیار ارزشمندی برایشان بوده که حاضر شدند حداقل 2 هفته از کار و تعطیلات تابستانی شان بگذرند و از صبح زود تا آخر وقت هم پابه پای تیمشان باشند و تازه وقت خواب هم به حالت آماده باش باشند که مثلا اگر یکی از افراد تیمشان بیمار شد یا کاری داشت ، همراهی اش کنند. به قول خودشان در تمام این مدت برای بچه ها هم مادر بوده اند و هم پدر!
بیشتر تیم یارها به زبان انگلیسی تسلط داشتند، اما در میان آنها افراد مسلط به زبان فرانسه ، ترکی ، آلمانی و روسی و اسپانیولی هم به چشم می خورد. انتخاب تیم برای هر تیم یار، تصادفی بوده و ملاک خاصی برای این کار نداشته اند. البته برای کشورهایی که به زبان انگلیسی صحبت می کردند، هر تیم بنا به این که دختر در تیمشان باشد یا نه ، حداقل یک و حداکثر 2 تیم یار داشت.
این افراد از روز اول و استقبال تا روز آخر و بدرقه در فرودگاه با تیمشان بودند. ایجاد رابطه صمیمانه بین آنها و افراد تیم که اختلاف سنی زیادی هم نداشتند، حاکی از مثبت بودن انجام این کار است. ضمن این که بسیاری از سرپرست های تیمها از حضور تیم یارها ابراز رضایت و آسودگی خاطر کرده بودند. چون محل اسکان دانش آموزان و ناظران با هم متفاوت بود.

پس از ورود...

صبح روز چهارشنبه اولین تیمها به فرودگاه اصفهان آمدند و مورد استقبال گرم قرار گرفتند. تیمهایی که به تهران می رسیدند با اتوبوس راهی اصفهان می شدند و این باعث شده بود عده زیادی در مراسم جشن خوشامدگویی خسته باشند. اولین نگاههای دانش آموزان و سرپرستانشان به ایران با نگرانی همراه بود. اما رفته رفته احساس امنیت بر آنها حاکم شد و به تجربه یافتند که چیزهایی که در خصوص ایران می گویند، همه بی پایه و اساس است.
بیشتر میهمانان اولین بار بود که به ایران می آمدند و ایران را از طریق اینترنت و سایت های مختلف و بروشورها می شناختند. خیلی هایشان هم درباره اصفهان چیزی نشنیده بودند و همه اینها برایشان جالب بود.

آزمون در دو نوبت

همه این تشریفات برای برگزاری آزمون فیزیک بود که در 2 بخش آزمون تئوری و آزمون عملی برگزار می شود. طراحی سوالات به عهده کشور میزبان است که 3 سوال نظری و یک سوال عملی را طرح کند. در جلسه ای پیش از آزمون ، با حضور کمیته علمی کشور میزبان و سرپرستان کشورهای شرکت کننده ، سوالها بررسی می شوند و به تصویب نهایی می رسند. از ویژگی های این دوره این بود که سوالات بسیار مورد استقبال واقع شد و دو تا از سوالها دست نخورده پذیرفته شد. به گفته برخی سرپرستان کمتر ممکن است چنین اتفاقی روی دهد. سوال آزمون عملی هم یک سوال کاملا ابتکاری بود که مورد توجه سرپرستان کشورهای مختلف قرار گرفت.
دستگاه مورد نیاز این آزمون کاملا در ایران طراحی و ساخته شد و کلیه مراحل پیچیده و طولانی کنترل کیفیت را پشت سر گذاشت. این دقت در کنترل کیفیت باعث شد که هیچ مشکل جدی ای اتفاق نیفتد. این کنترل به حدی بود که کامیون های حامل دستگاه ها از تهران مجاز بودند حداکثر با سرعت 80 کیلومتر بر ساعت در جاده حرکت کنند تا دستگاه ها آسیبی نبینند. تنها اتفاق مربوط به دو دستگاه بود که سر جلسه با مشکل مواجه شد و تیم اجرایی بسرعت دستگاه جایگزین برای آنها نصب کردند و وقت تلف شده را برای آنها منظور کردند.
امسال اولین بار بود که برای سوالات رنگ تعیین شده بود که این کار تصحیح برگه ها را هم آسان تر و امکان اشتباه را کمتر می کرد. تصحیح برگه های امتحانی هم از کارهای طاقت فرسای این برنامه بود که 80 مصحح ایرانی بخوبی از پس این کار برآمدند. تصحیح دقیق آنها باعث شد جلسه توافق بر سر نمره که با حضور سرپرستان در روز پیش از اختتامیه برگزار می شود، خیلی زود به نتیجه برسد.

نمایندگانی از 70 کشور

با توجه به میزبانی شایسته قریب به 1000 میهمان خارجی ، اکنون ایران می تواند ادعا کند که به همین تعداد نماینده در اقصی نقاط جهان دارد که سفر به ایران را به هم میهنان خود توصیه می کنند. کسب اعتبار و وجهه جهانی شاید تنها نکته ای باشد که برگزارکنندگان به دنبال آن هستند. بازدید از نقاط مختلف و آزمایشگاه و پارک کودکان دانشگاه صنعتی ، دیدن مکانهای تاریخی و توریستی شهر اصفهان و فراهم کردن امکاناتی که این افراد از نزدیک با هنر و فرهنگ ایرانی بخصوص صنایع دستی اصفهان که شهرت جهانی دارد آشنا شوند، تصور روشن و خوبی درباره ایران در ذهن آنها به یادگار گذاشت.

بیشتر شرکت کننده ها اصلا به آزمون فکر نمی کردند و دور هم بودن و یافتن دوستانی از سراسر دنیا برایشان مهم تر بود

بیشتر شرکت کننده ها اصلا به آزمون فکر نمی کردند و تنها دور هم بودن و آشنا شدن با مردم کشورهای دیگر و یافتن دوستانی از سراسر دنیا برایشان مهم بود. خیلی ها اصلا فکر نمی کردند ایران امکاناتی به این شکل داشته باشد، فکر می کردند ایران کشور فقیری است که مردم پا برهنه در خیابان ها راه می روند و همه جا بیابان است و شتر عصای دست آدم!
مهربانی و مهمان نواز بودن ایرانیان و زیبایی شهر آنها را متعجب کرده بود. بازدید از مجتمع فولاد مبارکه و چینی زرین ، به آنها قبولاند که ایران هم توانایی بالایی در صنعت دارد. اینها همه سرمایه های اعتباری است که با برگزاری تنها یک آزمون به دست آوردیم.
دنیای مدرن برای کسب اعتبار در آینده عرف خودش را دارد که متاسفانه ما از آن عقبیم. آینده چندان هم دور نیست و شاید بی توجهی به آن پیامدهای بسیار جدی برای ما داشته باشد.

تاریخچه ای از المپیاد

اولین دوره المپیاد فیزیک در سال 1967 در ورشو پایتخت لهستان برگزار شد. بنیانگذار آن دکتر گورژوسکی فقیر است. وی در اصفهان و پس از مراسم افتتاحیه به دلیل عارضه قلبی درگذشت تا پایان خدماتش و حیات موفقش در اصفهان رقم بخورد. این المپیاد از سال 1967 همه ساله جز سالهای 1973 ، 78 و 80 در یکی از کشورها برگزار شده است. در اولین دوره این مسابقات ، از کشورهای اروپای مرکزی برای شرکت در این رقابت دعوت کردند که کشورهای بلغارستان ، چکسلواکی ، مجارستان و رومانی این دعوت را پذیرفتند و به این ترتیب اولین دوره مسابقات با حضور 5 تیم برگزار شد و برای همین لقب مسابقات بین المللی را به آن ندادند.
در دوره دوم که در مجارستان برگزار شد، 3 تیم دیگر هم به این جمع اضافه شدند تا کم کم یک مجمع عمومی تشکیل شود و اساسنامه برگزاری المپیادها به تصویب برسد و تا امروز باقی بماند. دوره های بعدی مسابقات در چکسلواکی ، اتحاد جماهیر شوروی و بلغارستان برگزار شد. به همین ترتیب و با تشکیل دبیرخانه ثابتی به مسوولیت دکتر گورژوسکی این مسابقه هر ساله به کار خود ادامه داد و شکل مشخصی را به خود گرفت.
اولین دوره حضور دانش آموزان ایرانی در المپیاد به سال 1368 برمی گردد. در آن سال 5 نفر به عنوان تیم المپیاد فیزیک انتخاب شدند و به سرپرستی دکتر سپهری راد و دکتر احمد شیرزاد به بیستمین المپیاد جهانی فیزیک اعزام شدند. از آن سال به بعد تقریبا می توان گفت همه ساله تیم دانش آموزان ایرانی در این رقابت ها شرکت کرده است ، جز سال 72 که مسابقه در ایالات متحده امریکا برگزار شد و به تیم ایران ویزای حضور ندادند! به همین دلیل از وقتی که خبر برگزاری سی و هشتمین المپیاد فیزیک در ایران به گوش همه رسید، همه دوست داشتند بدانند آیا تیم امریکا به ایران می آید یا نه و اگر بخواهد بیاید آیا برایشان ویزا صادر می شود؛
با همه این حواشی ، انجمن معلمان فیزیک امریکا بالاخره والدین دانش آموزان و مسوولان را راضی کرد که در المپیاد جهانی فیزیک شرکت کنند. آنها به ایران آمدند و تجربه خوبی هم کسب کردند. این تجربیات در وبلاگی که انجمن معلمان فیزیک امریکا آن را به روز می کرد، جمع آوری شده است.
Aapt-physicteachers-aapt.blogspot.com
تا چندی پیش از برگزاری مسابقات عده ای سعی داشتند با شایعه پراکنی هایی از جمله نیامدن تیمهای اروپایی و امریکایی و در راس آنها تیم امریکا، در برگزاری این مسابقات و میزبانی ایرن ایجاد اختلال کنند. اما اعلام حضور تیم امریکا و به دنبال آن تیمهای اروپایی به همه این شایعه ها پایان داد.
بهترین دستاورد تیم ایران در این 16 دوره رقابت به المپیاد سال 76 کانادا برمی گردد که یکی از شرکت کننده های تیم ایران عنوان برنده مطلق را به خود اختصاص داد. در سالهای 78 و 81 نیز شرکت کننده های ایرانی 5 مدال طلا به دست آوردند و از لحاظ تیمی دوم شدند.