سیب با طعم ملس تکنولوژی

سیب میوه ای افسانه ای است. اگر به این موضوع شک دارید به داستان هایی که درباره این میوه وجود دارد، نگاهی بیندازید.

کد خبر: ۱۴۱۰۶۹

میوه درخت آگاهی ، میوه ای بهشتی و عامل اخراج از جهان آرام است ؛ میوه ای اسطوره که باروری را در دل خود دارد و وقتی درک ما از قوانین حاکم بر فیزیک جهان در حال تغییر بود باز هم سقوط سیب بر سر نیوتن بود که چشمان او را به قوانین جدید گشود. درباره خواص درمانی این میوه نیز آنقدر شنیده اید که دیگر به تکرار نیازی نیست ؛ اما کشت و پرورش پایه درخت این میوه بهشتی ، همواره برای آنها که دستی در کشاورزی و باغداری دارند، دغدغه بوده است.

محققان ایرانی با توجه به اهمیت سیب در کشور، تحقیقات گسترده ای درخصوص پایه درخت سیب انجام داده اند تا کشاورزی ما نیز از قافله جهانی عقب نیفتد. یکی از این تحقیقات در موسسه تحقیقات بیوتکنولوژی کشاورزی منطقه شمال غرب و غرب کشور در دست اجراست و محققان این مرکز موفق شدند با استفاده از شیوه مدرن کشت بافت به تولید نیمه انبوه دو پایه سیب دست یابند. این تحقیقات زمانی اهمیت مضاعف می یابد که به یاد آوریم آسیای صغیر مرکز تنوع ژنتیکی سیب است.
سیب با نام علمی Malus Pumila Mill 25 گونه دارد. این میوه در خانواده Rosaceae و زیرخانواده Pomioidae قرار دارد. سیب وسیع ترین میوه دانه دار در مناطق معتدله است. اروپای غربی ، امریکا، کانادا، ژاپن ، چین ، فرانسه ، آلمان ، ایتالیا، ترکیه ، هندوستان و ایران جزو کشورهای عمده تولیدکننده سیب هستند؛ یعنی در تمام نقاط جهان به غیر از کشورهای گرمسیری پراکنده اند.
اما موطن اصلی سیب حوالی خزر، قفقاز، ترکمنستان و ناحیه هایی از شوروی سابق است.
درخت سیب استعداد مقاومت به شرایط مختلف آب و هوایی را دارد و می تواند از 41 درجه سانتی گراد زیر صفر تا دماهای گرمسیری را تحمل کند.
سیب از زمانهای بسیار قدیم در ایران کشت می شده است ؛ اما فقط طی 40 سال اخیر با ورود ارقام جدید اروپایی به صورت تجاری کشت و محصول آن به بازار عرضه شده است.

پایه هایی عاری از بیماری

بعضی از پایه ها کوتاه کننده اند و تولید چوب در درخت را کنترل می کنند؛ به طوری که بیشتر انرژی گیاه صرف تولید میوه می شود. اگر پایه به طرز مناسب انتخاب شود و در ضمن شرایط محیطی هم مناسب رشد باشد، اندازه درخت بالغ قابل پیش بینی است و باعث صرفه جویی در هزینه و انرژی کارگر می شود چون هرس کردن ، زمان میوه دهی و نیز برداشت میوه در درختان پا بلند هزینه بیشتری در پی دارد و پروسه طولانی تری نسبت به درختان پا کوتاه دارد.
در دنیا برای درخت سیب پایه های مختلفی استفاده می شود که مهمترین آنها پایه های مالینگ هستند. این پایه ها از نظر موفقیت و گیرایی پیوند با بیشتر ارقام سازگاری کامل دارند و پایه های وارداتی نظیر MM106 و MM111 قابلیت سازگاری با اقلیم های مختلف کشورمان را دارند.
متاسفانه پایه های سیب موجود در کشورمان به دلیل قدمت و استفاده طولانی از آنها به بیماری های باکتریایی آلوده اند و باعث وارد آمدن ضایعات اجتماعی و اقتصادی به باغداران و تولیدکنندگان می شوند. محققان کشورمان برای برطرف کردن این مشکل به فکر استفاده از روش کشت بافت برای تولید انبوه پایه های سیب مورد احتیاج باغداران افتاده اند تا از این طریق اولا نیاز کشور را به قلمه های وارداتی کاهش دهند و از خروج میزان قابل ملاحظه ای ارز در خصوص تهیه این پایه ها جلوگیری کنند و ثانیا گیاهان حاصل از کشت بافت به دلیل عاری بودن از بیماری ها، دارا بودن اندازه مناسب ، امکان تکثیر در تمام فصول سال و به تعداد زیاد می توانند نیاز باغداران و تولیدکنندگان را درخصوص تهیه پایه های عاری از بیماری برطرف کنند.

از یک سلول یک گیاه بسازید

کشت بافت یعنی رشد بافتها یا سلولهایی که از بدن و پیکره موجود اصلی جدا شده اند. این رشد در محیط کشت های جامد، نیمه جامد یا مایع مثل آگار اتفاق می افتد. حال اگر این سلولها از یک منبع گیاهی تامین شده باشند به این روش کشت بافت گیاهی می گویند.
نام دیگر کشت بافت «ریز ازدیادی» است و در واقع تلاش است برای تکثیر گیاهان تحت شرایط استریل و نیز تولید کلونی های گیاهی. کشت بافت گیاهی تکنیک های متعددی دارد که هر کدام مزیتهای خاص خود را همراه دارد، اما همه آنها در یک جهت گام بر می دارند. علاوه بر این به خاطر برخورداری از شرایط استریل در این روش ، شانس انتقال بیماری ها، حشرات و قارچها به گیاهان تولیدی بسیار کم است. گیاهانی هم مثل ارکیدها و... که با بذر بسختی جوانه می زنند به کمک کشت بافت به آسانی تکثیر می شوند.
اصل کشت بافت بر این پایه استوار است که بسیاری از سلولهای گیاهی توانایی بازسازی یک گیاه کامل دارند.
روشهای کشت بافت که از دهه های گذشته مورد استفاده قرار گرفته و در حال حاضر می توان گفت به مرحله بلوغ خود رسیده اند، در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه بخصوص در کشورهای آسیایی به صورت گسترده ای مورد توجه قرار گرفته است. از آنجا که در کشت بافت وسایل گران قیمتی مورد نیاز نیست ، از این روش می توان به عنوان یک روش موثر در کشورهای در حال توسعه استفاده کرد.
امروزه کشت بافت و بویژه ریز ازدیادی از گسترده ترین کاربردهای بیوتکنولوژی است. کشت بافت و ریزازدیادی مهمترین تکنیک های استفاده شده برای تکثیر سریع غیرجنسی در شرایط درون شیشه ای است که از نظر زمان و فضای مورد نیاز برتری اقتصادی دارد و بازده بیشتر افزونه های برتر و عاری از بیماری را فراهم می کند. انتقال بی خطر و قرنطینه ژرم پلاسم را در داخل کشور و بین کشورهای دیگر تسهیل می کند و زمانی که روشهای سنتی قادر به تامین تقاضا برای تکثیر مواد گیاهی نباشد، این روش می تواند میلیون ها گیاه با عملکرد بالا و به صورت یکنواخت تولید کند.
روش سنتی تکثیر پایه های سیب از طریق خواباندن کپه ای یا شیاری و قلمه زدن است ، اما درختان تکثیر شده با روش کشت بافت در مقایسه با درختان تکثیر شده به روشهای سنتی از قدرت رشد بیشتری برخوردار هستند. علاوه بر این درختان سیب تکثیر شده از طریق کشت بافت به خاطر رشد بیشترشان کمتر به نماتدها مبتلا می شوند.

پروژه ای برای سیب

یکی از پروژه های محقیقین کشورمان ، تولید پایه های یکنواخت و مقاوم سیب مالینگ MM106 و MM111 با روش کشت بافت بود. در طی این بازدید به دنبال انعقاد قرارداد تولید چهار هزار پایه MM601 و MM111 سیب مالینگ بین سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی و پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی شمال غرب و غرب کشور با استفاده از پروتکل بهینه سازی شده تکثیر این پایه ها توسط موسسه تحقیقات بیوتکنولوژی کشاورزی کشور، تولید نیمه انبوه آنها با حضور وزیر جهاد کشاورزی در پژوهشکده آغاز شد که پیش بینی می شود با توجه به توانمندی موجود در این پژوهشکده تولید نیمه انبوه این پایه ها تا پایان امسال به بیش از 2 برابر میزان پیش بینی شده برسد.
به گفته دکتر جعفر خانی کرمانی ، مجری پروژه ، بیشترین پایه های مورد استفاده در ایران برای سیب را پایه های مالینگ مرتون MM111 و MM106 و نیز پایه های مالینگ 9 تشکیل می دهند که تاکنون از کشورهای خارجی مثل ایتالیا، انگلستان ، اسپانیا و هلند و در تعداد محدودی و با قیمت تخمینی حدود 7 - 8 دلار تهیه می شده است.
هر چند پایه هایی که از طریق کشت بافت تولید می شوند گرانتر هستند، اما در زمان تحویل ضمانت عاری بودن از هر گونه بیماری را دارند.