حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
دیپلماسی سبز هسته ای
روز چهارشنبه 13 تیر (چهار جولای) در محل پارلمان اروپا در بروکسل ، کنفرانسی به نام «ایران ؛ راههای اجتناب از بحران» توسط احزاب سبز (طرفداران حفاظت از محیط زیست) اروپا برگزار شد
کنفرانس یک روزه راه های اجتناب از بحران که حول سه محور انگیزه بازیگران مختلف در چالش هسته ای ایران و راههای برون رفت از آن ، راه حل های پرونده هسته ای ایران در چارچوب پیمان NPT و جایگزین های انرژی هسته ای برای ایران برگزار شد، راهبردهایی برای اجتناب از ادامه و تداوم بحران و بن بست در پرونده هسته ای و روابط ایران و غرب با نگاه به مولفه های عمده و تاثیرگذار در این پرونده بررسی شد. کنفرانس بروکسل در حالی برگزار شد که چند روز قبل از آن هفته نامه نیوزویک در گزارشی با اشاره به پیش نویس قطعنامه جدید انگلیس در مورد پرونده هسته ای ایران که در آن حق ایران برای داشتن غنی سازی اورانیوم در سطح فعلی حفظ شده است ، نوشته بود؛ «در ماراتن دوئل هسته ای ایران و غرب در نهایت این ایران بود که توانست پیروز شود و حق خود را برای غنی سازی اورانیوم حفظ کند».
هرچند مقامات واشنگتن و بروکسل از موضع منفعلانه و دور از انتظار محمد البرادعی مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در نوع برخورد با پرونده هسته ای ایران و ارائه گزارش به شورای حکام مبنی بر پذیرش فعالیت های غنی سازی اورانیوم در ایران عصبانی و ناراضی هستند، اما انگلیس در آستانه نشست شورای امنیت پیش نویس قطعنامه ای را در میان کشورهای آژانس بین المللی انرژی اتمی البته جز ایران توزیع کرده است که در آن بار دیگر با احیای طرح ژانویه البرادعی معروف به «تایم اوت» خواستار «توقف در برابر توقف» شده تا تاکید صرف بر غنی سازی اورانیوم در ایران یا حتی پذیرش تعلیق از سوی تهران.
این اقدام لندن در حالی صورت می گیرد که چندی پیش «وانگ گوان گیا» نماینده چین در سازمان ملل متحد با اشاره به قطعنامه های شورای امنیت علیه برنامه های هسته ای ایران گفته بود که قبل از وضع تحریم های جدید بین المللی باید به تلاشهای دیپلماتیک برای حل بحران هسته ای این کشور اهمیت بیشتری داد و حتی ویتالی چورکین نماینده روسیه در سازمان ملل هم در مورد کارایی اقدامات سختگیرانه تر شورای امنیت در مورد ایران ابراز تردید کرده بود.
از این رو بسیاری این راهبردها را نشانی از شکاف و عدم اجماع نظر اعضای شورای امنیت در نوع رویکرد تحریم نگر به پرونده هسته ای ایران ارزیابی می کنند و معتقدند با شکل گیری فضای جدید بر سر مذاکرات هسته ای شاید اروپا ناچار است برای جلب نظر سایر اعضا این چنین دستیابی تهران را به این سطح از غنی سازی برای اجتناب از حرکت به سوی سطح پیشرفته ای از غنی سازی و تولید صنعتی سوخت هسته ای در این حد نگه دارد.در حالی که لاریحانی و سولانا مذاکره کنندگان ارشد هسته ای تهران و یورو در نشست لیسبون نسبت به از سر گیری مذاکرات هسته ای با گروه 1+5و آژانس بین المللی انرژی اتمی ابراز تمایل کرده اند وضع تحریم های جدید به حل بحران هسته ای ایران کمکی نخواهد کرد، این مساله ای بود که بسیاری از شرکت کنندگان کنفرانس بروکسل بر آن تاکید داشتند و از این دیدگاه این کنفرانس را می بایست ادامه چرخش نگاه غرب به پرونده هسته ای و فراهم کردن زمینه ها برای بازگشت به میز مذاکرات هسته ای دانست.
در این کنفرانس که علی اصغر سلطانیه نماینده دائم ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی ، رابرت کوپر معاون خاویر سولانا و رئیس بخش امور خارجی اروپا، گارت اونس رئیس گروه بین المللی بحران و میشل لومبور رئیس حزب سبز اروپا حضور داشتند، در حاشیه این اجلاس و در دیدار سلطانیه با کوپر نتایج دور دوم مذاکرات لاریجانی و سولانا در لیسبون مثبت و نتیجه بخش ارزیابی و برخواست طرفین برای ادامه این مذاکرات تاکید شد.
|
افزایش اختلاف در شورای امنیت بر سر تحریم ایران با توجه به این گفته بازرسان آژانس مبنی بر این که ایران همچنان رو به طرف جلو و با شدت در برنامه هسته ای خود حرکت می کند امریکا و همپیمانان آن درشورای امنیت سازمان ملل متحد در نظر دارند تا به حرکت خود به سوی تحریم های سخت تر اقتصادی علیه ایران سرعت دهند و فشار خود را بر بخشهای بانکی و صنعتی ایران افزایش دهند، اما برخی مقامها نگران هستند که چنین اقدامی می تواند بازرسی های بین المللی از سایتهای هسته ای ایران را به خطر بیندازد و در بین بازیگران اصلی سازمان ملل متحد در این مساله یک جدایی ایجاد کند. این مساله اختلافات در شورای امنیت بر سر تحریم های سخت تر علیه برنامه هسته ای صلح آمیز ایران را افزایش داده است. چین به عنوان بزرگترین شریک تجاری در حال رشد ایران و همچنین روسیه مخالفت با برخی اقدامهای سخت تر را که از سوی امریکا حمایت می شود، آغاز کرده اند. مقامهای امریکایی معتقدند که چین به عنوان اولین مانع در شورای امنیت برای محدودیت های سخت تر اقتصادی بر ایران ظاهر شده است ، زیرا منافع اقتصادی آن با ایران در به سرعت حال افزیش است. این مقامات همچنین به زعم خود ادعا کردند که مطمئن هستند می توانند چین و روسیه را متقاعد کنند تا به طرف قطعنامه سوم تحریم ها حرکت کنند. مساله مهم این است که چین و روسیه تا چه حد ممکن است تلاش کنند تا هر گونه اقدام سخت تر را که امریکا، انگلیس ، فرانسه و آلمان به دنبال آن هستند، تضعیف کنند |
در این کنفرانس «میشل لومبور» رئیس حزب سبز یورو در سخنرانی خود هدف از این نشست را آشنایی اعضای پارلمان اروپا و سبزها با آنچه او پیچیدگی های پرونده هسته ای ایران عنوان کرد، خواند اما رابرت کوپر معاون سولانا با عنوان این مساله که در صورت نرمش طرفین نمی توان ردی از پیچیدگی و ابهام را در این چالش یافت تاکید کرد که هر چند پرونده هسته ای ایران زمینه ای برای نمایش توان دیپلماسی و چانه زنی هسته ای ایران در عرصه معادلات بین المللی به همراه ارتقای جایگاه جهانی و موازنه ای تهران رهگیری می شود اما بار دیگر گفت اکنون جهتگیری اروپا و شخص سولانا به ادامه مذاکرات و یافتن راهی دیپلماتیک برای خروج از بن بست فعلی است.
در حالی که سلطانیه در سخنان خود بشدت از برخورد و نگاه دوگانه غیرحقوقی غرب به فعالیت های هسته ای ایران انتقاد کرد و در عین حال مخالفت سبزها را با استفاده از انرژی اتمی غیرقابل قبول خواند. سلطانیه با اشاره به این که در دوران قبل از انقلاب از برنامه اتمی ایران به دلیل همراهی با غرب حمایت می شد و بعدا سیاست متضادی در پیش گرفته شد، گفت: بعد از انقلاب همه قراردادهای هسته ای قبلی با ایران متوقف شدند نه به خاطر دلایلی که شما برگزارکنندگان سبز جلسه که با طرز فکر طرفدار محیطزیست یا سبز خود دارید، بلکه به خاطر دلایل سیاسی و دلایلی که ربطی به نگرانی های زیست محیطی ندارند.
پس از پایان دو دستور کار اصلی نشست در بخش سوم و پایانی که پیرامون جایگزین های انرژی هسته ای برای ایران بود، سازمان صلح سبز (Green peace) راه حل های غیرهسته ای تولید انرژی را برای ایران پیشنهاد کرد اما در حاشیه اجلاس ، موسسه «یورو سویک» گزارشی را منتشر کرد که نشان می داد ایران از نظر انرژی دچار بحران جدی در دهه های آینده است و نیازی ضروری به انرژی هسته ای دارد.
به هر حال باید در نظر داشت که کنفرانس بروکسل در هنگامه ای برگزار شد که در دیدار پوتین با بوش در کنبونکپورت اقامتگاه تابستانی جورج بوش پدر، بحث بر سر نوع رویکرد در مواجهه با پرونده هسته ای ایران مساله ای بود که در گفتگوهای دو طرف مورد توجه قرار گرفت و به اعتقاد بسیاری «دیپلماسی ماهی» بوش و پوتین با لبخند و شام «لابستر» هسته ای نیز همراه بود.
ولی نکته ای که نباید دور از نظر داشت این است که مانور روی چنین راهبردهایی از سوی یورو آن هم در این هنگام را نمی توان نشانه ای از عبور از خطوط قرمز واشنگتن در تقابل با پرونده هسته ای ایران دانست.
ارسلان مرشدی
گفت و گو
