سلیقه ،حرف اول را می زند

عنصر صدا در رسانه ای چون تلویزیون به عنوان عامل مکمل تصویر حضور ملموسی دارد.

کد خبر: ۱۳۹۸۸۶

صدابرداران در صحنه های مختلف تولید یک اثر تصویری نسبت به یک دهه پیش حضور پررنگ تری دارند. هرچند که ابزار و یراق صدابرداران هنوز بین سنت و مدرنیته در حال چرخش است. با این وجود فعالان در این عرصه ، با وسایلی که در اختیار آنها قرار می گیرد، تلاش خود را در ارتقای کیفی اثر به کار می بندند. «سالهای برف و بنفشه» این روزها از جعبه جادو به مخاطب ارائه می شود.
«صالح حبیبی» صدابردار قدیمی تلویزیون کار ضبط اصوات این سریال تاریخی را انجام داده است. این مرد کاربلد را پشت میکروفن مصاحبه نشاندیم.

با توجه به این که «سالهای برف و بنفشه» سکانس های پر شخصیت ، فراوان دارد، به طور معمول با چند میکروفن سکانس های شلوغ را پوشش می دادید؛
در سکانس های پرجمعیت از چهار میکروفن استفاده می کردم. دو میکروفن HF ، یک عدد گان و یک مینی گان!

بخشهایی که تیمسار مهمانی می دهد، با توجه به این که اغلب آدمها در حال حرکت و رفت و آمد هستند، صدای پای آنها را نداریم ، گویا اولویت صدایی با دیالوگ است.
اگر دقت کنید، سکانس ها خرد شده است. بیشتر آدمهایی که دیالوگ دارند، نماهایشان جدا گرفته شده است. این موضوعی که شما مطرح کردید یک مقدار به صداگذاری سریال مرتبط است که بنده زیاد در آن دخالت نداشتم.

در سکانس های عزاداری صداهای محیطی خیلی پایین است ، بخصوص وقتی که ماشین های ارتش وارد میدان روستا می شوند.
ما یک سری میکروفن های با حساسیت بالا مثل MKH70 و MKH60 داریم که برای ضبط دیالوگ مناسب هستند. ولی برای سایر صداهای محیطی به تقویت در هنگام صداگذاری نیاز است. ضمن این که اکثر این قضایا سلیقه ای است. یعنی آنچه که سر صحنه اتفاق می افتد با آنچه که بعد از مونتاژ و صداگذاری دیده می شود، تفاوت فراوان دارد. برای صدابردار دیالوگ ها است که اولویت دارد. مضاف بر این که ما هنوز با سیستم های قدیمی کار می کنیم. خود ما هم علاقه داریم که با سیستم های دیجیتال که اینک در دنیا رایج است صدا را سر و سامان دهیم. روش دیجیتال این امکان را می دهد که شما از میکروفن و باندهای جدا بهره ببرید. همین میکسرهای دیجیتال شرایط را به گونه ای برای شما مهیا می کند که تعداد میکروفن های خود را افزایش دهید، یعنی حتی برای صدای پای بازیگرتان میکروفن بگذارید، بدون این که آسیبی به دیالوگ ها بخورد. منتها ما هنوز از سیستم آنالوگ بهره می بریم و این سیستم محدودیت هایی دارد. ضمن این که اگر صدا را دیجیتال هم ضبط کنیم ، چون در تلویزیون هنوز این سیستم وجود ندارد، در پخش صداها خیلی تفاوتی ایجاد نمی کند. در دنیا این گونه پیش می روند که برای تمام صداها جداگانه میکروفن می گذارند، بعد با استفاده از کانال های دیجیتالی صداهای ضبط شده ، در اختیار کارگردان قرار می گیرد که او صداها را گوش داده و با سلیقه خودش درجه صدا را بالا و پایین می برد.

صحنه ای که مهندس موتور چاه را درست می کند، صدای موتور خیلی بالاست و به نوعی دیالوگ ها در فرع قضیه واقع شده اند.
در حالت عادی که آن موتور اصلا کار نمی کرد با اسپیشیال افکت و دودی که به آن دادند، توهم کار کردن موتور ایجاد کردند. این صدا در مرحله صداگذاری لحاظ شده است.

چقدر به پرسپکتیو واقعی صدا در کارهایتان اهمیت می دهید، برای شما وضوح صدا اولویت دارد یا پرسپکتیو واقعی آن؛
به دلیل حضور پررنگ دوبله در سینما و تلویزیون از بدو ورود این رسانه ها در ایران ، بیننده ما به صدای دوبله عادت کرده است. هنوز هم فیلمهای خارجی به صورت دوبله ارائه می شود در صورتی که در جاهای دیگر از زیرنویس استفاده می کنند، حتی الان می بینید که سریال آقای فتحی به صورت دوبله کار شده است.

شناسنامه

مشق صدا برای «صالح حبیبی» در سال 53 با ورود به مدرسه عالی سینما و تلویزیون رقم خورد. سال 55 پس از فارغ التحصیلی صدابردار جوان برای یک مدت 2 ساله عازم سنندج شد تا بر فرکانس تجاربش بیفزاید. پس از آن در شبکه 2 مشغول به ضبط اصوات خوش و ناخوش شد که تا پایان بازنشستگی که در سال 1378 ردای آن به «حبیبی» بخشش شد، او در انتهای خیابان الوند با امواج دمساز بود. صدابرداری اغلب تله تئاترهایی که دهه 60 در شبکه 2 ضبط می شد را «صالح حبیبی» انجام داده است. مدت 5 سال نیز در واحد دوبله شبکه 2 کار صدابرداری را سر و سامان می داد. در کارنامه این صدابردار 53 ساله سریال ها و فیلمهای مختلفی به ما چشمک می زند که از آن جمله می توان به: حمزه علی خان ، خداوند عشق را آفرید، گارد ساحلی ، به دنیا بگویید بایستد، یک داستان واقعی (ابوالفضل جلیلی)، خانه ای در تاریکی (سعید سلطانی) و چند سریال از «کاظم بلوچی» را نام برد

به هر حال مخاطب به صدای شیک و واضح عادت کرده است و ما هنوز خیلی قادر نیستیم صدای پرسپکتیوی ارائه دهیم. ضمن این که برای مرحله صداگذاری ، به طور معمول صدابردار با کارگردان و آدم دیگری که صداگذاری را می خواهد پیش ببرد باید به صورت جمعی کار را سر و سامان دهند که هنوز ما در ایران از این سیستم بهره نمی بریم. یعنی شما به عنوان صدابردار وقتی کارتان تمام شد، از گروه خداحافظی می کنید و می روید!

آیا شما هم اعتقاد دارید پروسه صداگذاری را خود صدابردار باید انجام دهد؛
طبیعی است که از آن شیوه هایی که در دنیا تجربه شده باید ما هم بهره مندیم شویم. در کشورهایی که صاحب یک تکنولوژی درست هستند همه این اتفاق ها می افتد. شما وقتی صدابرداری یک فیلم یا سریال را انجام می دهید، مواردی پیش می آید که یادداشت برمی دارید. به عنوان نمونه ، ممکن است شما سکانسی را کار کنید که دوربین و دیگر عوامل و اجزا مشکل نداشته باشند، فقط صدا با معضل مواجه شود. وقتی شما 4 برداشت از یک پلانی دارید، می توانید از برداشت قبلی برای صدای پلان ایده آل کارگردان استفاده کنید. خودم در تمام پروژه ها این عادت را دارم که از ایده هایم یادداشت بردارم.
منتها به دلیل یک سری مسائل دیگر امکانی مهیا نیست که از این ایده ها هنگام صداگذاری بهره ببرم. به هر حال امید همه ما این است که در آینده این مشکلات حل شود.

چند صباحی است که مونتورها کار صداگذاری را انجام می دهند، این رویه را چگونه ارزیابی می کنید؛
یک سری از مسائل به خاطر معضلات مادی پیش می آید، در بیشتر کارها ما مقوله صداگذاری را نمی بینیم. در واقع ما یک نوع جاسازی صدایی را انجام می دهیم ، یعنی فقط درجه صدا را بالا و پایین می بریم. موضوع مهم این است که شما چقدر انرژی برای کار می گذارید یا چقدر می خواهید برای امر مهمی چون صدا هزینه کنید یا برای صاحب اثر چقدر مهم است که کار ایده آل ارائه شود. به هر حال این مقوله به تفکر آدمها در مورد صدا بازمی گردد. برخی صدا را فقط در حد شنیدن می خواهند. این روزها ما صداهای غیراستاندارد و بد کم نمی شنویم!

حضور در پروژه «سالهای برف و بنفشه» برای شما چه ثمراتی داشت؛
کار با آقای عفیفه همیشه برایم لذتبخش است. ما سالهاست که همدیگر را می شناسیم . از آن طرف آقای سعید سلطانی آدم ویژه ای است . برای صدابردار بسیار اهمیت دارد که با کارگردانی همراه شود که کارش را بلد است. کارگردان سریال خیلی با حوصله پیش می رفت و به عواملش اعتماد داشت ، چون کارهای تاریخی به این شکل خیلی انجامش سخت است!