راههای بازیافتی

نظربیگی ، تحقیقات و فعالیت های انجام گرفته در این زمینه در پژوهشکده پالایش نفت پژوهشگاه صنعت نفت را شامل انجام بررسی و مطالعات درباره امکان به کارگیری گوگرد در راهسازی ، بررسی عملکرد شیمیایی گوگرد در قیر و تغییر در خواص قیر پس از اختلاط با گوگرد، بررسی تاثیر افزایش گوگرد در خواص بتون آسفالتی در آزمایش میدانی و انجام آزمایش صحرایی (ساخت عملی جاده) آسفالت گوگردی با همکاری شرکت پالایش گاز شهید هاشمی نژاد (خانگیران) و بررسی عملکرد آن می داند و دستاوردهای نتایج به دست آمده از فعالیت های پژوهشگاه در این زمینه را به شرح زیر بیان می کند:
1- تولید صنعتی آسفالت گوگردی با تغییرات نسبتا ساده در کارخانجات متداول آسفالت انجام پذیر و حمل و پخش و کوبیدن آسفالت گوگردی نیز با همان دستگاه های معمولی امکان پذیر است.
2- آلودگی های حاصل در مراحل ساخت و اجرای آسفالت گوگردی در صورت انجام اقدامات لازم از قبیل تنظیم دما و استفاده از وسایل ایمنی مانند ماسک تنفسی و عینک قابل کنترل است و پس از مراحل بالا، هیچ گونه آلودگی در زمان سرویس دهی جاده گزارش نشده است.
3- کیفیت و دوام آسفالت گوگردی در بیشتر نقاط جهان ، معادل یا بهتر از آسفالت معمولی گزارش شده است.

نسل جدید آسفالت استفاده از گوگرد در راهسازی سابقه ای در حدود یکصد ساله دارد. رویکرد همگانی اولیه در دهه 70 میلادی و به دنبال بحران انرژی در دنیا بوده است که منجر به ساخت دهها قطعه آزمایشی آسفالت گوگردی در نقاط مختلف دنیا شد. اولین قطعات آسفالت گوگردی اواسط دهه 70 میلادی در امریکا و کانادا ساخته شد و سپس تا سال 2002 میلادی حدود 4200 کیلومتر آسفالت گوگردی در بیش از 200 نقطه جهان ساخته شد و مورد ارزیابی قرار گرفت که ازجمله این کشورها می توان به امریکا، انگلستان ، فرانسه ، لهستان ، اسپانیا، فنلاند، بلژیک ، نروژ، عراق ، کویت و عربستان سعودی اشاره کرد. نظربیگی می افزاید: ساخت قطعات آزمایشی آسفالت گوگردی در دهه 80 رو به کاهش نهاد، ولی اواخر دهه 90 باردیگر روبه افزایش گذاشته است. علت این موضوع تغییر در قیمت نسبی گوگرد و قیر در این دوره هاست که با افزایش این نسبت ، ساخت آسفالت گوگردی دارای توجیه اقتصادی است و تمایل به ساخت آسفالت گوگردی افزایش می یابد. در کشور ما نیز از دهه 70 میلادی پژوهش هایی در این زمینه در سازمان های مختلف از جمله وزارت راه و ترابری ، دانشگاه ها، آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک ، سازمان توسعه راهها و نیز پژوهشگاه صنعت نفت آغاز شد. به طور کلی به دلیل ضعفهای ذاتی قیر و لزوم افزایش محدوده کاربری آن ، امروزه اکثر قیرهای راهسازی در دنیا با کمک مواد افزودنی مانند پلیمرها اصلاح می شوند. در ایران این مواد افزودنی اغلب وارداتی و گرانقیمت هستند، در صورتی که گوگرد ماده ای ارزان و در دسترس است که کیفیت و دوام آسفالت را ارتقا می دهد. از طرف دیگر، ساخت آسفالت گوگردی با تغییرات نسبتا ساده ای در کارخانه های معمولی آسفالت امکان پذیر بوده و حمل ونقل و پخش و کوبیدن آن با روشهای متداول انجام پذیر است ، بنابراین ساخت و اجرای این نوع آسفالت به هیچ گونه فناوری پیچیده ای احتیاج ندارد

مهندس نظربیگی به کارگیری این نوع آسفالت را در ایران با توجه به دلایل متعدد ضروری می داند:
تفاوت قابل ملاحظه قیمت گوگرد و قیر در ایران: با توجه به این که وزن مخصوص گوگرد حدود 2 برابر قیر است ، برای جایگزینی معادل حجمی قیر با گوگرد باید به ازای یک گرم قیر، 2گرم گوگرد در آسفالت وارد شود. در مراجع مختلف ذکر شده است که چنانچه قیمت قیر بیش از 2 برابر قیمت گوگرد باشد، این جایگزینی از لحاظ اقتصادی توجیه پذیر است. در حال حاضر قیمت قیر بیشتر از 2 برابر قیمت گوگرد است.
یافتن موارد مصرف انبوه برای گوگرد مازاد در ایران: تولید سالانه آسفالت در ایران بیش از 20 میلیون تن است و چنانچه درصد قیر در آسفالت حدود 5 درصد در نظر گرفته شود، اگر حدود 30 درصد قیر با گوگرد جایگزین شود، سالانه امکان مصرف بالقوه صدها هزار تن گوگرد در راهسازی وجود دارد.
افزایش کیفیت و دوام آسفالت با ماده افزودنی بسیار ارزان: به دلیل ضعفهای ذاتی قیر و لزوم افزایش محدوده کاربری آن ، امروزه بیشتر قیرهای راهسازی در دنیا با کمک مواد افزودنی مانند پلیمرها اصلاح می شوند. در ایران این مواد افزودنی وارداتی و گران قیمت هستند، در صورتی که گوگرد ماده ای ارزان و در دسترس است که کیفیت و دوام آسفالت را ارتقاء می دهد.
بومی بودن فناوری مورد استفاده: ساخت آسفالت گوگردی با تغییرات نسبتا ساده ای در کارخانه های معمولی آسفالت امکان پذیر است و حمل ونقل و پخش و کوبیدن آن با روشهای متداول انجام پذیر است ، بنابراین ساخت و اجرای این نوع آسفالت به هیچ گونه فناوری پیچیده ای احتیاج ندارد.
جبران نقیصه سنگهای معدنی نامرغوب: برای تهیه مخلوط آسفالتی با کیفیت بالا، سنگدانه های مورد استفاده باید دارای استحکام و کیفیت مناسبی بوده و ضمن داشتن وجوه شکسته ، سطوح آنها از مواد آلوده کننده عاری باشد و در ضمن دانه بندی آنها پیوسته باشد. در بسیاری از نقاط کشور ما، تهیه سنگدانه مرغوب ممکن نیست و تهیه آسفالت باید با سنگدانه موجود و در دسترس محلی صورت پذیرد. به کارگیری گوگرد در تولید آسفالت این نقیصه را تا حدود زیادی جبران می کند.
امکان تولید ماسه آسفالت گوگردی با ماسه کویری: به دلیل وسعت زیاد مناطق کویری در ایران و این موضوع که تنها مصالح موجود در این مناطق ماسه بادی است ، ساخت بتون آسفالتی در این مناطق پرهزینه است. با توجه به مطالب بالا می توان با به کارگیری ماسه کویری و گوگرد و قیر، در مناطق فوق جاده آسفالته با کیفیت قابل قبول و قیمت پایین ساخت.
افزایش ارز وارداتی: با صرفه جویی در مصرف قیر و صادرات قیر به جای گوگرد، حداقل 80 دلار به ازای هر تن ، ارز اضافی به دست خواهد آمد. با توجه به افزایش تولید گوگرد در جهان و افزایش تقاضا برای خرید قیر، این روند (به دست آمدن ارز اضافی) رو به گسترش خواهد بود. با توجه به این مزایا به نظر می رسد ساخت و اجرای آزمایشی آسفالت گوگردی در یک منطقه انتخاب شده و مشاهده مشکلات ساخت و اجرا و همچنین بررسی عملکرد آن در زیر بار ترافیک و تحت شرایط مختلف جوی ، بهترین روش به منظور بررسی مسائل مربوط به انجام این نوع آسفالت است که در صورت موفقیت ، موجب ترویج اجرای آسفالت گوگردی در ایران و حتی عرضه این فناوری به کشورهای همسایه خواهد شد.