ماجراهای دیدنی قرن بیستم

قرن بیستم ، بستر انبوهی از اختراعات و اکتشافات و همچنین وقایع سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی بزرگ بوده است. وجود چنین رخدادهایی که هر یک تاثیر تعیین کننده ای در جهان انسانی داشته اند، باعث شده تا صاحب نظران به این قرن عناوین گوناگونی بدهند.

کد خبر: ۱۳۹۱۰۲

شماری از مکاتب فلسفی و سیاسی و همچنین انقلاب و حرکتهای مهم سیاسی ، از انقلاب اکتبر 1917 روسیه گرفته تا انقلاب اسلامی ایران ، در این دوران شکل گرفتند و بسیاری از پیشرفت های صنعتی و فناوری های گوناگون از رادیو و تلویزیون تا انواع وسایل نقلیه زمینی ، هوایی و یا اکتشاف مواد گوناگون برای استفاده در موارد مختلف و نظایر آنها در این زمان است که محقق شدند. به همین دلایل است که بعضی این مقطع از تاریخ بشری را، قرن ارتباطات ، برخی قرن انقلاب و گروهی قرن فناوری نامیده اند. در این میان ، اگر علاقه مندیم بعضی از رخدادهای گوناگون قرن بیستم را به زبان تصویری نظاره کنیم ، می توانیم خود را میهمان برنامه ای با عنوان ماجراهای قرن بیستم کنیم که هر هفته از شبکه 4 سیما پخش می شود.
عمده ترین ویژگی تولید برنامه های مستند را می توان واقعگرایی آن دانست. این قالب تصویری از آن جهت جایگاه شناخته شده ای دارد که می کوشد به ثبت چهره واقعی جهان در زمینه های گوناگون بپردازد. این گونه تولیدات را از نظر بیان واقعیت می توان با خبر مشابه دانست با این تفاوت که سرعت آن را نداشته ، از جهت نحوه روایت و ساختار هم هیبت خاص خود را دارد.
از منظر مخاطب شناسی ، نظریه ای وجود دارد مبنی بر این که غالب بینندگان برنامه های مستند، مخاطبان خاص و یا سطح بالا هستند، اما واقعیت این است که در میان مستندها، مواردی هم وجود دارند که توانسته اند علاوه برآنها، مخاطب عام را هم جذب کنند. مستند «ماجراهای قرن بیستم» را در مجموع می توان یکی از همانهایی دانست که دارای چنین توان و ویژگی هایی است.
روی آنتن شبکه 4 سیما، مستندهای گوناگون بسیاری را می توان دید که غالب شان خارجی اند. همگام با آن شاهد پخش مستندهای دیگری در قالب مستند 4 هستیم که می کوشد این حرکت را از روزنه نقد و تحلیل انجام دهد.
در مستندهای پخش شده خارجی همه گونه موضوع ها و ساختارهای روایی را می توان مشاهده کرد. به عنوان مثال افزون بر تنوع موضوع که شامل تمامی عرصه های علمی ، سیاسی ، هنری و... می شود در بعضی از آنها ، سوژه از طریق تصویر و گفتار متن ، بیان می شود، در بعضی دیگر، علاوه براین دو ، انعکاس مستقیم نظرات افراد هم در ساختار، گنجانیده می شوند و برخی دیگر مانند چنگیزخان و یا زندگی لئوناردو داوینچی ، بعد بازسازی و داستانی آن پررنگ تر است.
گزینش خلاقانه و به روز سوژه ، پرداخت عمیق و غنی آن و بهره مندی از ساختاری منسجم و ریتمی مطلوب مجموع این گونه تولیدات را جذاب و تاثیرگذار کرده است. اختصاص یافتن بیشترین درصد ببیننده مستندهای خارجی به 4 سوی علم که از همین شبکه پخش می شود، می تواند در این چارچوب مطمح نظر قرار گیرد.
«ماجراهای قرن بیستم» به موضوع هایی می پردازد که برای مخاطب جذابیت دارند. به موازات آن ویژگی دیگری که به تاثیرگذاری بیشترش افزوده بهره مندی از پژوهشی عمیق است. به بیانی دیگر، برنامه موضعی توصیفی دارد. این رویکرد به جهت آمیختگی اش با جزیی نگری ، عمق و انسجام چشم انداز روشنی را از وضعیت شکل گیری سوژه گرفته تا مراحل پایانی آن ، پیش روی مخاطب قرار می دهد.
«ماجراهای قرن بیستم» تصاویر آرشیوی غنی دارد. وجود چنین ویژگی ه ای این امکان را فراهم کرده که افزون بر چشم نواز بودن جنبه های بصری برنامه ، مخاطب بتواند ارتباط ملموس و آگاهی بخش تری با آن برقرار کند. به عنوان مثال در برنامه ای که به موضوع چترهای هوایی پرداخته می شود، تصاویر ارائه شده نقش موثری در اثرگذاری آن روی مخاطب دارد.
پخش مستندهای خارجی از شبکه 4 سیما می تواند فایده های مختلفی داشته باشد. این گونه برنامه ها، نه تنها مخاطب را از منظری بصری با واقعیت های گوناگون فرد، جامعه و جهان آشنا می کنند، بلکه به جهت استحکام و خصالی که از نظر هنری و ساختاری دارند سطح سواد بصری و سلیقه زیبایی شناسانه شان را بهبود می بخشند.
از نگاهی دیگر می توان این گونه پنداشت که با قرار گرفتن چنین برنامه هایی در معرض دید بینندگان ، در خواهیم یافت فاصله مستندهایی که در داخل کشور تولید شده اند با مستندهای خارجی چه میزان است؛ به عنوان مثال شبکه 4 سیما، در کنار پخش مستندهای خارجی ، مستندهایی را نیز روی آنتن می فرستد که توسط هنرمندان خلاق میهن مان تهیه شده است .مستند «20 شب» یکی از همانهایی است که هم اینک نیز در این شبکه جلوه گری می کند. برخی از قسمتهای این مجموعه که به معضلات اجتماعی کشورمان می پردازد و همچنین شماری دیگر از برنامه های مستند این شبکه موفق به گرفتن جوایز گوناگون از جشنواره های داخلی ، منطقه ای و بین المللی شده اند.
نشان دادن مستندهایی مانند «ماجراهای قرن بیستم» در کنار آثار مستند داخلی ، این حسن را دارد که ما را نسبت به دورنمای توانمندی های هنرمندان مان در عرصه مستند، امیدوار می کند و این نوید را می دهد که در صورت حمایت های لازم و مطلوب از فعالان عرصه مستندسازی ، افزون بر این که خواهیم توانست واقعیت های جامعه و پیرامون مان را با باریک بینی و عمق بیشتری بنگریم ، این مجال نیز فراهم خواهد شد که بر شکوفایی و بالندگی خلاقیت های هنری جامعه مان افزوده شود.