مقاوم سازی دندانها

پایداری و دوام مواد ترمیمی از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. با توجه به این که گریز از پوسیدگی دندان اغلب اجتناب ناپذیر به نظر می رسد

کد خبر: ۱۳۸۸۳۶

بنا بر این می بایست در زمینه انتخاب مواد مناسب برای ترمیم بافت دندان تلاشهای بسیاری صورت گیرد.
یکی از این اقدامات دستیابی به فناوری های نوینی است که می تواند بسیاری از مشکلات پیشین در این زمینه را از میان بردارد. پژوهشگران دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی موفق به طراحی و ساخت دستگاه چرخه حرارتی شدند که در ساخت و آزمایش مواد جدید دندانپزشکی با دوام از اهمیت خاصی برخوردار است.

علم مواد با کشف انواع متفاوت مواد ترمیمی و بهبود موادی که از پیش وجود داشته اند پیشرفت می کند. عدم کاربرد صحیح و فرمولاسیون ضعیف مواد دندانپزشکی باعث ایجاد ناراحتی ، عوارض جانبی و افزایش هزینه مراقبت های سلامت می شود. یکی از عوامل مهم در کیفیت مواد، پایداری و دوام آنهاست.
دوام یک ترمیم به آب بندی حاشیه ای آن بستگی دارد. کاهش ریزنشت حاشیه ای بافت دندانی ترمیم شده ، موجب کاهش پوسیدگی ثانویه ، تخریب لبه ای ، حساسیت بعد از ترمیم و درگیری عصب دندان می شود. پس بررسی ریزنشت یکی از معیارهای ارزیابی مواد جدید است و با کمک آن می توان به بهبود مواد و جایگزینی مواد ترمیمی مناسب تر دست یافت.
از آنجا که مواد ترمیمی با قرار گرفتن در محیط دهان به طور مداوم تحت تاثیر تغییرات دمای ناشی از مصرف موادغذایی و مایعات با دماهای مختلف هستند، به منظور بررسی میزان ریزنشت حاشیه ای ، باید اثر این تغییرات دما روی استحکام پیوند مواد دندانی ، عاج و مینا را تحت شرایط مشابه دهان مورد بررسی قرار داد.
همچنین در صورت استفاده از روشهای جدید و متفاوت ترمیم برای بررسی آنها فراهم آوردن شرایطی مشابه ضروری است. بنا بر این لازم است. خواص مکانیکی مواد همرنگ دندان مانند تغییرات ابعادی ناشی از دما که از پارامترهای حائز اهمیت در دستیابی به درمان مناسب است را تحت تغییرات دمای مشابه دهان مورد بررسی قرار داد. در تحقیقات دیگری که در رابطه با مواد دندانی با تغییر شرایط معین ترمیم انجام شده است کنترل کیفیت این مواد از جنبه های مختلف مانند استحکام باند پرداخته شده است که این مطالعات هم توسط شبیه سازی تغییرات دما انجام می شود. با ابداع مواد جدید مانند نانو فیلرو نانو کامپوزیت ها، تحقیق در شرایط تغییرات دما از مراحل ضروری در جایگزین این مواد با مواد ترکیبی به شمار می آید.
با توجه به این موضوع ، می توان گفت در بسیاری از پژوهش های دندانپزشکی بخصوص تحقیقاتی که در زمینه ساخت مواد و خواص آنها انجام شده است ، مدت کار کرد و دوام مواد در طول زمان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. یکی از دستگاه هایی که به طور مصنوعی پایداری مواد را بررسی می کند، دستگاه چرخه حرارتی یا Thermo cycling است. در این دستگاه ، نمونه به دفعات سرد و گرم می شود تا تقلیدی از مدت کارکرد ماده در دهان باشد و شرایطی مشابه را برای آزمایش این مواد فراهم آورد.
از آنجایی که مدلهای مشابه موجود از این دستگاه مشکلات متعددی داشت و در بسیاری از پژوهش های پایان نامه های تخصصی و حتی دکترای عمومی رشته دندانپزشکی این دستگاه مورد نیاز است ، دستگاه چرخه حرارتی با توانمندی های جدیدی طراحی شد و برای نشان دادن کارآیی آن به بررسی استحکام یک نوع باندینگ نانو فیلر قرار گرفته در چرخه های حرارتی دستگاه مربوطه پرداخته شد. در این طرح تحقیقاتی دکتر زهرا جابری انصاری به عنوان استاد راهنما، مهندس حمید خلیلی به عنوان استاد مشاور و دکتر محمدعلی کشاورزترک همکاری داشتند.

دوام مواد ترمیمی

بر خلاف تصور عامه هر ماده ترمیمی که برای ترمیم و بازسازی دندان های پوسیده شده یا شکسته شده و تامین زیبایی دهان و دندان به کار می رود مانند هر جسم مادی دیگر عمر محدودی دارد که بین 5 تا 15 سال متغیر است. هر چه پرکردگی کوچک تر و فشارهای جویدن بر آن کمتر و رعایت بهداشت توسط بیمار بهتر باشد، عمر ماده ترمیمی نیز به مراتب افزایش خواهد یافت. به طور کلی طول عمر مواد ترمیمی به دو عامل دندانپزشک و بیمار بستگی دارد.

ترمیم آمالگام

آمالگام معمول ترین ماده ترمیمی است که بیش از یکصدسال قدمت دارد. مخلوطی است متشکل از عناصر نقره ، مس ، روی ، پلاتین و قلع با درصدهای مختلف که با ترکیب شدن با جیوه ، خمیری نقره ای رنگ و نرم ایجاد می کند و مدتی طول می کشد تا سفت و محکم شود. ماده ای است با دوام ، با کاربرد آسان ، بسیار مقاوم بر سایش و جویدن که نسبت به سایر مواد ارزان تر است که با توجه به قابل اطمینان و بی خطر بودن سالها به عنوان انتخاب اول از نظر دندانپزشک و بیمار مطرح بوده است.
به دلیل تحمل بسیار بالای آمالگام نسبت به نیروهای قوی جویدن ، بویژه در ترمیم دندان های آسیا، در دندان های آسیا به کار می رود. حساسیت کوتاه مدتی دندان نسبت به سرما و گرما پس از ترمیم دندان ، رنگ نقره ای ترمیم و مشهود بودن ترمیم هنگام خندیدن و صحبت کردن شخص از معایب این ماده ترمیمی است. با توجه به این موضوع نیاز به استفاده از مواد ترمیمی جدید و در نتیجه روشهای مناسب برای آزمایش این مواد کاملا محسوس است

استفاده از مواد ترمیمی مناسب ، تراش و ایجاد حفره مناسب و استاندارد توسط دندانپزشک و معاینه مجدد جهت ایجاد تغییرات پس از ترمیم می تواند از شکست ترمیم ها در کوتاه مدت جلوگیری کرده و دوام آنها را افزایش دهد.عدم رعایت بهداشت توسط بیمار، خوردن غذاهای سفت و شکننده ، پوسیدگی مجدد در ترمیم های قبلی به علت ایجاد ترک و در مجموع به کار نبردن دستورات دندانپزشک برای حفظ دندان از عوامل شکست ترمیم ها به شمار می آیند که گاه لازم است جهت حفظ ترمیم ها از شکستگی و ایجاد پوسیدگی مجدد، دندانها را مجددا ترمیم کرده و یا روکش کنیم.
برای جایگزین کردن مواد جدید ترمیمی ، دوام مواد اهمیت بخصوصی دارد که این کار به صورت مصنوعی توسط دستگاه چرخه حرارتی انجام می شود. در یک محدوده زمانی سرما و گرما ایجاد می شود و پس از استراحت ، دوام ماده بررسی می شود. برای ساخت مواد جدید و آزمون این مواد تست مواد در این دستگاه الزامی است.

ویژگی های دستگاه

به گفته جابری انصاری ، دستگاه چرخه حرارتی در آزمایشگاه های مواد به منظور بررسی میزان مقاومت مواد در برابر تغییرات مداوم درجه حرارت به کار می رود. ماده ای که در داخل این دستگاه قرار می گیرد چرخه های حرارتی مشخصی را به صورت متفاوت طی می کند. عملکرد دستگاه به این صورت است که مواد مورد آزمایش ، توسط بازوی مکانیکی آن در دو دمای سرد و گرم که توسط کاربر تعیین می شود قرار می گیرد. تعداد دفعات این عمل و همچنین زمان ماندن نمونه در هر یک از دماهای سرد و گرم نیز توسط کاربر در ابتدای کار دستگاه مشخص می شود.
به گفته خلیلی ، بخش مکانیکی دستگاه از یک بازوی مکانیکی تشکیل شده است که نمونه های مورد آزمایش را بین دو مخزن آب گرم و سرد جابه جا می کند. سیستم خنک کننده موجود در این بخش مانند یخچال های معمولی عمل می کند و سیستم گرم کننده سیستمی صنعتی است که با دقت یک درجه دما را کنترل می کند. در دستگاه های مشابه این قابلیت وجود ندارد که سطح آب در مخازن به صورت اتوماتیک کنترل شود. این دستگاه به طور مستقیم به لوله کشی آب شهری وصل می شود و آب به صورت خودکار در سطح ثابتی باقی می ماند. کنترل دما از دیگر ویژگی های خاص این دستگاه است.
عملکرد دستگاه از طریق بخش الکترونیکی کنترل می شود. پردازنده یا واحد کنترل مرکزی با بخشهای دیگر در ارتباط است. این دستگاه مجهز به صفحه کلید و صفحه نمایش است که ارتباط ساده تر با کاربر را فراهم می کند. کنترل دستگاه به صورت دیجیتالی انجام می شود. برنامه های نرم افزاری با منوهای ساده و گویا روی صفحه نمایش وجود دارد که امکان تغییر برنامه در هر مرحله از کار دستگاه را ایجاد می کند. ویژگی های جدید این دستگاه بسیاری از موانع و مشکلات پیشین در دستگاه های چرخه حرارتی را از میان برداشته است و می تواند جایگزین دستگاه های قدیمی شود.