بازیگری که دوست دارد کارگردان باشد

مدتها کسی از او خبری نداشت. هرچند برایش فرقی هم نمی کرد، چون مسیر تازه ای را برای خود انتخاب کرده بود، اما با بازی در سریال «پول کثیف» بار دیگر، پا به عرصه تصویر گذاشت.

کد خبر: ۱۳۶۸۵۳

فرهاد جم با بازی در سریال همسران توانست خودش را به مخاطبان معرفی کند. هرچند پس از آن کمتر فعالیت کرد. به هر حال او در طول 3 سالی که غیبت داشت ، کارهای زیادی ساخته است ؛ از فیلمهای 15 دقیقه ای گرفته تا 90 دقیقه ای. فرهاد جم برخلاف نقشهایش آدم خیلی جدی ای است. او از نقش داریوش ، در پول کثیف این چنین گفت:

فرهاد جم حدود 3 سال در رسانه تلویزیون ظاهر نشد، چرا؛
بشدت درگیر کارهایم در زمینه کارگردانی و تدوین بودم و در طول این مدت چیزی نزدیک به 25 فیلم کوتاه ساخته ام. در زمینه بازیگری هم ، تنها در پول کثیف حضور پیدا کردم.

در مورد فیلمهایی که ساخته اید بیشتر توضیح دهید.
در طول این 3 سال کارهای زیادی ساختم ؛ از فیلم 15 دقیقه ای گرفته تا 90 دقیقه ای. بخش اعظم این کارها با مشارکت نیروی انتظامی ساخته شدند و بیشتر آنها روی آنتن شبکه تهران رفتند.

کارگردانی از چه زمانی جزو دغدغه هایتان شد؛
اصلا دغدغه ام بود. در دانشکده هم کارگردانی خواندم.

اما لیسانس تئاتر دارید. درست است؛
بله ، چون بازیگری را هم دوست داشتم ، اما دغدغه و هدف اصلی ام کارگردانی بود و شاید چون کارگردانی برایم مهم بود، در بازیهایم با کارگردان هایم دچار مشکل می شدم.

چرا؛
خیلی سخت حرفهای آن را می پذیرفتم ، چون همیشه یک نگاه کارگردانی با من در بازیهایم وجود داشت. بنابراین از یک جایی به بعد، تصمیم گرفتم به دغدغه اصلی ام بپردازم و بازیهایم را کم کنم و خوشبختانه به این هدفم هم رسیدم و از سال 82 شروع به این کار کردم. به جرات می توانم بگویم در طول این مدت هم مشقهای خوبی کردم و تجربه های متفاوتی را هم به دست آوردم.

اگر این گونه است ، پس چرا فرهاد جم را بیشتر به عنوان بازیگر می شناسیم و نه کارگردان ، با توجه به این که می گویید کارگردانی دغدغه اولتان بوده است؛
فرصتی برای تجربه کارگردانی نداشتم. بعد از این که در فیلمهای «راه افتخار» و «پری» بازی کردم ، بدون این که اختیاری داشته باشم ناخودآگاه به سمت بازیگری سوق داده شدم و پس از آن که 16 ماه متوالی همسران را کار کردم ، دیگر در این زمینه (بازیگری) به نوعی تثبیت شدم و دیگر برای مخاطبم یک بازیگر بودم و نه کارگردان و به همین دلیل خیلی سخت توانستم مسیرم را تغییر دهم.

تجربه بازیگری تا چه حد به شما در زمینه کارگردانی کمک کرد؛
خیلی زیاد. دغدغه هایی را که خودم ، زمانی که بازی می کردم با کارگردانم داشتم ، الان بازیگرانم با من ندارند. چون می توانم آنها را درک کنم و خیلی سریع به یک زبان مشترک می رسیم. ضمن این که احساس می کنم نگاه متفاوتی در کارگردانی دارم.

منظورتان از نگاه متفاوت چیست؛
مثلا من دوست ندارم بازیگرم متنش را حفظ کند و حفظ شده سر صحنه بیاید، در صورتی که خیلی از کارگردان ها این روش را می پسندند. به نظرم حفظ کردن متن به بازی بازیگر ضربه می زند، در صورتی که بازیگر می تواند از لحظاتی که ناخودآگاه پیش می آید و در واقع در لحظه اتفاق می افتد، استفاده بهینه کند. کار اصلی من در کارگردانی این است که هر چیز را شسته و رفته نمی خواهم. راحت بودن در بازیگری مهم است. در این صورت است که بازیگر می تواند از تخیلاتش بهره بگیرد و موقعیت های خاصی ایجاد کند.

پس اگر معتقد هستید همه چیز باید در لحظه اتفاق بیفتد، در این صورت دیگر نیازی به فیلمنامه یا حتی چیدن سکانس ها یا پلان ها نیست. بازیگران هم خیلی راحت می توانند براساس آن چیزی که در ذهنشان هست بیایند و بداهه صحبت کنند.
قبول ندارم. بداهه در صورتی اتفاق می افتد که متن وجود نداشته باشد و بنا به موقعیت ها و دیالوگ ها هم گفته شوند. منظورم این است که نباید خودمان را تنها به چارچوب فیلمنامه و موقعیت های آن محدود کنیم.

در کارگردانی چه چیزی را برای خودتان اصل قرار داده اید؛
این که براحتی از چیزی نگذرم و سعی می کنم همان چیزی که در ذهن دارم را در نهایت اجرا کنم. هرچند همیشه شرایط مطلوب نیست و گاهی مجبور می شویم خودمان را با شرایط منطبق کنیم.

در نهایت چگونه شرایط مطلوب را برای خود و گروهتان به وجود می آورید؛
خودم را براساس امکانات و بودجه ای که باید صرف شود، منطبق می کنم و ورای آن نمی اندیشم.

آیا فرهاد جم توانسته نظر مخاطبانش را هم به عنوان یک کارگردان جلب کند؛
کسانی که فیلمهایم را دیده اند، کم و بیش راضی بودند. به هر حال دوست دارم اگر کاری انجام می دهم ، درست و بی غلط باشد.

کارهای تان در تلویزیون به مراتب موفق تر از کارهایی هستند که در سینما انجام داده اید، چرا؛
من کلا در 6 فیلم بیشتر بازی نکرده ام که غیر از پری و راه افتخار، بقیه اصولا کارهای خوبی نبودند.

اما بعد از بازی در فیلمی مثل پری خیلی خوب می توانستید خودتان را در سینما نشان دهید، چرا که با کارگردانی مثل مهرجویی کار کرده بودید.
بله ، اما با بازی در سریال همسران رفته رفته از فضای سینما جدا شدم. ناراضی هم نیستم ، چون از همه کارها یکسری تجربه پیدا کردم که برایم مفید بودند، آنقدر که توانستم یک فیلم 90 دقیقه ای را در مدت 11روز بسازم ؛ کاری که خیلی ها نمی توانند انجام دهند.

ولی شاید در سینما خیلی زودتر می توانستید به هدف اصلی تان یعنی کارگردانی برسید.
بله ، قبول دارم. اما به هر حال بازیگری مسیرم را به گونه ای تغییر داد و من را از فضای کارگردانی دور کرد.

سریال همسران ، سریالی بود که برای خیلی ها خاطره انگیز شد. شما 16 ماه با این کار زندگی کردید. از حضورتان و خاطره ای که بازی در این کار برای شما باقی گذاشت ، بگویید.
تا پیش از آن ، هیچ سریالی مانند همسران نبود که آنقدر مسائل در آن روشن و بخوبی به تصویر کشیده شود. مثلا در این کار زوجها خیلی خوب می توانستند به هم ابراز علاقه کنند و نشان دادن همین محبت ها باعث جذب مخاطب شد. به نظرم همسران از آن دست کارهایی است که تاریخ مصرف ندارد. ضمن این که یک نگاه درست و منطقی پشت کارگردانی و متن این کار وجود داشت.

بازیگری دغدغه ام نیست

در زمینه بازیگری چه تصمیمی برای آینده دارید؛
نمی دانم. بستگی به شرایطی که پیش می آید دارد، ولی حداقل الان دیگر خیلی راحت می توانم از آن بگذرم ، چون دغدغه ای در مورد آن ندارم. به هر حال اگر کار خوبی پیشنهاد شود، حتما می پذیرم.

منظورتان از کار خوب چیست؛
کاری که هم قصه جذابی داشته باشد و هم نقشها، نقشهای بجایی باشند و کارگردان هم بتواند بخوبی گروهش را هدایت کند.

در زمینه کارگردانی چه برنامه ای دارید؛
دعا می کنم و امیدوارم بتوانم در جشنواره امسال فیلمی داشته باشم.

خودتان چقدر اهل سینما هستید؛
خیلی سینما نمی روم ، سی دی فیلمها را در خانه می بینم.

ولی فضای سینما برای فیلم دیدن بهتر است. آن هم برای شما که دوست دارید کارگردان موفقی شوید.
بله ، حق با شماست. پرده سینما دنیای دیگری است ، اما عادت کرده ام که در خانه ام فیلم ببینم.

پول کثیف یعنی...
پولی که از راه درست و حلال به دست نیامده است

اساسا من فکر می کنم برای ماندگاری یک اثر باید متفاوت فکر کنی و متفاوت ببینی.

بازی در نقش علی (در سریال همسران) چقدر برای خود شما ماندگار شد؛
واقعا نمی دانم چه پاسخی به سوالتان بدهم. زمانی که این سریال را بازی کردم ، 26 سال داشتم و در گروهی قرار گرفتم که همه ، همدل بودند و یک هدف را دنبال می کردند. به هر حال تنها می توانم بگویم که این نقش را خیلی دوست داشتم. جالب است بدانید که خیلی ها من را به اسم علی جم می شناسند و نه فرهاد جم.

با بازی در نقش علی ، شهرت را در آن زمان بخوبی لمس کردید. چطور تجربه ای برایتان بود؛
دلچسب و البته سخت. چون عبور از آن همه توجه و تشویق آسان نبود. ضمن این که شهرت ، به گونه ای مسوولیت بیشتر را هم با خود به همراه می آورد.

به نظرتان برای شناساندن شما شروع خوبی بود؛
بله ، اما پس از همسران من مسیر دیگری را طی کردم. یک مسیر متفاوت که نشات گرفته از همان نگاه کارگردانی ام بود؛ به هر حال آن سریال توانست تاثیری که باید را روی مخاطب بگذارد.

خیلی از بازیگران معتقدند که باید با نقش زندگی کرد، شما در این مورد چگونه فکر می کنید؛
هرگز اعتقادی به این مساله نداشته و ندارم ، چون آنقدر نقشهای ما دم دستی و ساده نوشته می شوند که جایی برای زندگی کردن باقی نمی گذارند، البته استثنا همیشه وجود دارد؛ اما حداقل این استثنا طی این سالها خیلی کم شده است.

و اما پول کثیف. پس از 3 سال در این کار به عنوان بازیگر حضور پیدا کردید، چرا؛
وقتی فیلمنامه را خواندم ، از آن خوشم آمد. شخصیت داریوش را دوست داشتم و به نظرم جای کار زیادی داشت.

خود قصه را چقدر دوست داشتید؛
خیلی زیاد، می توان گفت یک نگاه متفاوت پشت آن وجود داشت.

پول کثیف اولین کار جواد افشار به عنوان کارگردان بود. چطور توانستید به او اعتماد کنید، آن هم پس از 3 سال غیبتی که داشتید؛
شاید به خاطر این که قاسم جعفری را خوب می شناختم. وقتی قاسم جعفری از او برایم گفت ، آن اعتماد شکل گرفت. ضمن این که هم فیلمنامه خوب بود و هم عوامل کار. وقتی هم جواد را دیدم ، متوجه شدم که کارش را بلد است و مدیریت خوبی هم نسبت به کارش دارد.

بیشتر از همه ، چه چیزی شما را وسوسه کرد که در پول کثیف به ایفای نقش بپردازید؛
خود شخصیت داریوش.

چرا؛
چون بسیار جاه طلب بود.

اما داریوش بسیار تحت کنترل همسرش (مریم) است. این مساله از ابتدا در فیلمنامه وجود داشت؛
بله ، قبول دارم. اما این مساله را بعدها و در حین کار به قصه اضافه کردیم. چون می خواستیم به چیزهای دیگری برسیم و در قصه جوری داریوش را نشان دادیم که همیشه سایه ای از مریم بالای سر او وجود دارد. ضمن این که داریوش شاید ساده به نظر برسد، اما در اصل این گونه نیست و به مرور مخاطب متوجه این مساله خواهد شد.