راه پراشتباه
تونی بلر، نخست وزیر انگلیس بر اثر فشارهای معطوف به همراهی با سیاست های امریکا در عراق ، سرانجام از مقام خود کناره گیری کرد تا «راه اشتباه» لندن در سیاست خارجی ، بزرگترین دستاوردش ، وداع با قدرت از سوی رهبر حزب کارگر باشد.
با اعلام کناره گیری بلر از قدرت ، گوردن براون خود را برای به دست گرفتن پست نخست وزیری آماده و اعلام کرده است اشتباهات گذشته را جبران خواهد کرد.
دکتر محمودرضا گلشن پژوه ، کارشناس مسائل بین الملل در گفتگو با «جام جم» به سه پرسش در این زمینه پاسخ گفته است.
آیا می توان استعفای بلر را پدیده ای غیرمنتظره دانست یا این پیامد روالی طبیعی بود؛
حزب کارگر انگلستان از سال 1997و با پایان دادن به بیش از 18سال برتری مطلق محافظه کاران بر سیستم حکومتی این کشور به قدرت رسید و متعاقب آن ، تونی بلر - که از سال 1994و به دنبال درگذشت رهبر وقت حزب کارگر، به رهبری این حزب رسیده بود - از سال 1997سکان نخست وزیری را در این کشور به دست گرفت . وی توانست حزب کارگر را در انتخابات سال 2001و 2005مجلس عوام نیز به پیروزی برساند.
بلر سپتامبر سال گذشته میلادی اعلام کرده بود، تا قبل از خاتمه دوره کنونی پارلمان یقینا از مقام خود کناره می گیرد و در همان زمان ، جک استراو - که به سمت رهبر مجلس عوام منصوب شده بود - اعلام کرد، رای دهندگان انتظار دارند تونی بلر تا میانه دوره کنونی پارلمان - ماه می - 2007 در سمت خود باقی بماند. لذا مشاهده می کنیم که این تصمیم از سال گذشته اتخاذ شده است ، اما نکته مهم آن که دلیل اتخاذ این تصمیم چیست؛
قطعا کاهش ملموس محبوبیت حزب کارگر در یکی دو سال گذشته - که اوج آن را در هفته دوم اردیبهشت و نتایج رای گیری انتخابات شوراهای محلی و مجالس منطقه ای بریتانیا دیدیم - در این تصمیم موثر بوده است.
بلر تحت فشار برخی اعضای حزب کارگر که نگران سپردن صحنه قدرت به احزاب رقیب بوده اند، مجبور به استعفا و سپردن مسوولیت ، به شخصی بوده است که بتواند این نگرانی ها را کمتر کند.
گوردن براون تاکید کرده است ، تلاش می کند با اصلاح سیاست های قبلی به معضلات آموزش و بهداشت بیشتر رسیدگی کند. آیا این تلاش برای تلطیف افکار عمومی است یا یک رویکرد و سیاست جدی به شمار می آید؛
یقینا از سخنان و موضوعات اولیه طرح شده از سوی یک نامزد مقام نخست وزیری نمی توان به دیدگاهی روشن و تحلیلی دقیق دست یافت.
به نظر من براون بیشتر تلاش کرده است هم نگاه مثبت افکار عمومی مردم انگلستان را همراه خود کند و هم به علامت سوال بازیگران جهانی پاسخ گوید. شما در معدود سخنانی که از گوردن براون پس از اعلام رسمی نامزدی وی برای پست نخست وزیری در روز جمعه 11می (21اردیبهشت) در خبرگزاری ها آمده ، می توانید این تلاش برای خاکستری حرف زدن را متوجه شوید. با این حال ، به یقین براون تلاش خواهد کرد تا بخشی از توجه دولت انگلستان را از سیاست خارجی به سمت سیاست های داخلی و رفاهی معطوف کند. این تاکتیک طبیعتا در جذب و ماندگاری توجه افکار عمومی مردم بریتانیا به حزب کارگر موثر است. در حقیقت یکی از ایرادهایی که بسیاری از منتقدان به سیاست های داخلی تونی بلر داشتند، انحراف او از دیدگاه های سنتی حزب کارگر بود به گونه ای که بلر را مبدع رویکردی نوکارگری می دانستند. بعید نیست گوردن براون در جهت جلب نظر این طیف از منتقدان که بسیاری از آنان از درون حزب کارگر هم بودند رویکردهای سنتی حزب را بیشتر مد توجه قرار دهد و به همین دلیل می توان احتمال داد که توجه دولت به مسائل آموزشی و اجتماعی در انگلستان بیشتر خواهد شد.
یکی از چالشهای اخیر در ارتباط با بلر، شکست حزب کارگر در انتخابات محلی بوده است . بسیاری دلیل این ناکامی را سیاست های بلر در ارتباط با عراق می دانند. آیا امکان اتخاذ سیاست جدید از سوی براون و حزب کارگر خواهد بود؛
در رای گیری روز پنجشنبه سوم می (13اردیبهشت) که برای تعیین سرنوشت حدود 10هزار نماینده شوراهای محلی در انگلستان و اعضای پارلمان اسکاتلند و مجمع منطقه ولز برگزار شد، حزب کارگر تعداد قابل توجهی از کرسی های خود و همچنین اکثریت حزب در چند شورای محلی را از دست داد. این حزب در اسکاتلند، برای نخستین بار در خلال 50سال گذشته ، تسلط خود بر شوراهای محلی را از دست داد و رهبری آنها را به حزب ملی اسکاتلند واگذار کرد. متعاقب این مساله ، هرچند بلر تلاش کرد تا این نتایج را کم اهمیت نشان دهد و ابراز اطمینان کند که حزب کارگر در انتخابات آینده مجلس ، موقعیت برتر خود را حفظ خواهد کرد، اما برخی منتقدان تونی بلر در حزب کارگر، سیاست های وی از جمله پیروی از جورج بوش در زمینه سیاست خارجی و بخصوص مشارکت بریتانیا در جنگ عراق را عامل کاهش محبوبیت حزب توصیف کردند. بنابراین می توان گفت سیاست خارجی بلر در تبعیت از امریکا، پیامدهای خوشی را برای او و حزبش به دنبال نداشت . لذا براون مجبور خواهد بود برای اجتناب از تنشهای درون حزبی و همچنین حفظ محبوبیت خود در میان افکار عمومی انگلستان ، حداقل بکوشد وجهه مستقل تری را از خود به نمایش گذارد.
گفت و گو
