لزوم بهینه سازی در مدیریت ها

بهینه به معنای بهترین و نیکوترین وضعیت در مکانیسم یا عملکرد هر واحد است و فقط در این وضعیت می توان به بالاترین و مطلوب ترین نتایج دست یافت.

کد خبر: ۱۳۳۷۶۵

این تعریف شامل همه واحدها می شود، اعم از آن که کوچک مثل یک خانواده یا بزرگ مثل یک مملکت باشد و حتی واحدهایی مثل بدن انسان یا موتور اتومبیل را دربر می گیرد. هر واحد مرکب از اجزای مختلفی است و گر چه هر جزئ از اجزای آن واحد وظیفه خاص خود را انجام می دهد، ولی حرکتش در رابطه متقابل با حرکت سایر اجزا صورت می گیرد؛ یعنی همان طور که از بازده عمل سایر اجزا تغذیه می شود، متقابلا از بازده عمل خود آنها را تغذیه می کند.
اگر جامعه را به عنوان یک واحد بزرگ در نظر بگیریم ، رابطه متقابل بین شاخه های مختلف مدیریتی کاملا مشهود است. اگر برنامه بعضی از آنها براساس خودمحوری و یکسونگری شکل گرفته و در ارتباط متقابل با برنامه سایر شاخه ها تنظیم نشده باشد، حاصل کارشان به بی تناسبی و عدم توازن در امور جامعه می انجامد و مقادیر عظیمی از منابع کشور به هدر خواهد رفت. این وضعیت غیر بهینه در گذشته نیز وجود داشته مثلا در دهه 50 که درآمدهای نفتی ایران بشدت بالا رفته بود، یکباره مقادیر عظیمی کالاهای مصرفی و سرمایه ای در حدی بیش از ظرفیت جذب جامعه از کشورهای مختلف جهان خریداری و به سوی بنادر جنوب سرازیر شد، در حالی که حتی توان تخلیه آن همه کالا در زمان مناسب وجود نداشت و کشتی های حامل کالاها ماهها در نوبت تخلیه معطل می ماندند و خسارت این معطلی را دریافت می کردند و مدتها طول کشید تا اسکله ها و انبارهایی بر پا شد و در این مدت بخش مهمی از کالاها در باران و آفتاب از بین رفت. از طرفی وسایل کافی برای حمل آنها به سراسر کشور وجود نداشت.
برای رفع این نقیصه یکهزار دستگاه کامیون بزرگ از کشور امریکا خریداری شد، ولی راننده کافی برای هدایت این همه کامیون پیش بینی نشده بود. پس از مدتی که رانندگانی استخدام شدند، متوجه شدند جاده های مناسب برای عبور و مرور این کامیون های بزرگ و حمل آن کالاها به اقصی نقاط کشور وجود ندارد. متاسفانه این قبیل ناهماهنگی ها هنوز هم در بعضی موارد مدیریتی کشور به چشم می خورد و نتیجه این ناهماهنگی ها که در تقابل و تعامل مدیریت های مختلف وجود دارد، به صورت عدم تناسب بین عملکرد آنها و بروز مشکلات عدیده کاملا به چشم می خورد. هم اکنون بین تعداد خودروها و ظرفیت خیابان ها تناسبی وجود ندارد و نتیجه آن راه بندان ها و آلودگی محیط زیست است که دامنگیر مردم شهرهای بزرگ شده است.
در همین زمینه میان میزان جمعیت و گستره شهرها، هزینه زندگی و میزان درآمد طبقات متوسط و کم درآمد، تعداد دانش آموزان و فضاهای آموزشی ، تعداد جمعیت آماده به کار کشور و تعداد فرصتهای شغلی ، افزایش سالانه میزان نقدینگی کشور و نرخ رشد اقتصادی ، بین منابع مادی و معنوی کشور و تولید ناخالص ملی و درآمد سرانه ، بین جاذبه های بی شمار کشور تاریخی ایران و درآمد حاصل از گردشگری و موارد بسیار دیگر تناسب لازم وجود ندارد و دلیل آن است که بعضی مدیران شاخه های مختلف مدیریتی در رابطه متقابل و تعامل با دیگر مدیریت ها ضعیف عمل کرده اند، باید در برنامه ریزی ها کاملا توجه کنیم که شاخه های مختلف مدیریتی لازم و ملزوم یکدیگرند و باید برنامه همه آنها در چارچوبی واحد به صورت منسجم و یکپارچه قرار گیرند و برنامه هر یک از آنها در رابطه متقابل با عملکرد دیگر شاخه ها ازسوی متخصصان و صاحب نظران تعیین و در قالب یک سیستم عمل کنند و اجرای آن همراه با الزام و ضمانت اجرا باشد در غیر این صورت هر یک از شاخه ها عدم موفقیت خود را به گردن بقیه می اندازد و می دانیم سهل انگاری و کم کاری هر شاخه مدیریتی بر عملکرد دیگر شاخه ها اثر منفی گذاشته و نتایج زیانباری را در حرکت کل جامعه بر جای خواهد گذاشت که زیان آن متوجه آحاد مردم خواهد شد و وضعیت غیربهینه به صورتی که فعلا وجود دارد، حاصل شود و ادامه این وضع از سرعت حرکت جامعه در جهت رسیدن به اهداف چشم انداز 20 ساله خواهد کاست.
ناگفته نماند که بر اثر همین ناهماهنگی هاست که هم اکنون بیش از یک چهارم جمعیت کشور در محدوده جغرافیایی تهران و شهرهای اطراف آن که وسعتی کمتر از یکصدم مساحت ایران را دارد، ساکن شده اند و دائم بر تراکم جمعیت در این محدوده کوچک افزوده می شود و این تراکم جمعیت نه تنها از نظر تامین نیازهای اولیه و اصول زیست محیطی زیانبخش است ؛ بلکه از نظر امنیت ملی نیز خطرناک به نظر می رسد. در چنین وضعیتی ، باید مردان را از یکجانبه نگری و تصمیم گیری های انفرادی و ناهماهنگ برحذر داریم و هشدار دهیم و مجددا تاکید کنیم که هر برنامه از برنامه های عمومی باید در قالب یک سیستم واحد به صورت منسجم و یکپارچه قرار گرفته و با پیش بینی آثار عملکرد هر یک بر عملکرد دیگر مجموعه ها، برنامه های امور عمومی تنظیم شود. فقط از این راه می توان امید داشت که به وضعیت بهینه دست یابیم و شاهد این همه بی تناسبی ها و ناهماهنگی ها و هدر رفتن بخشی از منابع ملی کشورمان نباشیم.