بدون دندان نمی مانید

زمانی که دندانی کشیده شود، بیمار نه تنها دندان خود را از دست می دهد، بلکه استخوان نگهدارنده دندان و استخوان فک و لثه پوشاننده آن نیز تحلیل می رود.

کد خبر: ۱۳۲۳۶۸

علت تحلیل استخوان این است که سلول های استخوانی برای زنده ماندن باید تحت فشار قرار گیرند. زمانی که دندان از جای اصلی خود خارج شود، تحریک استخوان نیز متوقف می شود. اگرچه ممکن است این مساله در کوتاه مدت اهمیتی نداشته باشد، اما در درازمدت ، تحلیل استخوان در هنگام لبخند مشهود است.
علاوه بر این زمانی که بیمار دارای دست دندان می شود، استحکام بافت استخوان نگهدارنده دندان برای ثبات دست دندان از اهمیت بسزایی برخوردار است. به همین دلیل با توجه به نیاز روزافزون انسان ها برای مراقبت از دندان ها، یکی از اعضای هیات علمی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه شاهد، با بهره گیری از فناوری های روز دنیا به راهکار نوینی در روشهای درمانی پس از کشیدن دندان دست یافته است که این راهکار می تواند بسیاری از مشکلات موجود در این زمینه را از میان بردارد.

اگر فضای بی دندان پر نشود، حرکت طبیعی دندان ها سبب پر شدن این فضای خالی می شود، دندان های مجاور کج می شوند و دندان های مقابل نیز به طور عمودی حرکت می کنند تا فضای خالی ایجاد شده را پر کنند. در نتیجه دندان های مجاور و مقابل منحرف شده و زیبایی خود را از دست می دهند علاوه بر این سطوح دندان های مجاور این فضای خالی نیز پوسیده می شوند. بنابراین خالی نگاه داشتن فضای بی دندان پیامدهای نامطلوبی را به همراه خواهد داشت.
از روشهای درمانی توصیه شده توسط دندانپزشکان می توان به پرکردن فضای بی دندان به وسیله پروتز متحرک ، استفاده از بریج (پل) و یا ایمپلنت های دندانی اشاره کرد.
ایمپلنت ، یک ریشه فلزی از جنس تیتانیوم است که در استخوان فک کاشته شده و سپس لثه روی آن را می پوشاند. پس از چند ماه این ریشه فلزی به استخوان جوش می خورد. سپس لثه اطراف ایمپلنت آزاد می شود تا با قالب گیری مخصوص ، روکش روی آن ساخته شود. با این روش درمانی فضای بی دندان پر می شود، بدون این که به دندان های کناری آسیب برسد. همچنین با انتقال فشار به درون استخوان ، از تحلیل استخوان جلوگیری می شود.
به علت استفاده از فناوری پیچیده ، هزینه این درمان بیش از روشهای درمانی دیگر است ، اما با عرضه شدن ایمپلنت های ساخت داخل کشور علاوه بر این که هزینه درمانی آن به مراتب کاهش یافته است ، به کمک فناوری ساخت پودر استخوان کارایی این روش درمانی نیز ارتقاء خواهد یافت.

کاشتنی های دهان

در ساخت پودر استخوان مصنوعی از کربنات کلسیم استفاده شده است. ویژگی خاص این پودر این است که در ساخت آن با بهره گیری از خواص مواد در ابعاد نانو، عضو شیمیایی استرونسیوم (SR) در ابعاد نانو به کار رفته است. این عنصر، توانمندی جذب کلسیم در بدن به صورت شیمیایی را افزایش می دهد و در نتیجه کیفیت ترمیم استخوان در بدن را بالا می برد که در درمان پوکی استخوان بسیار موثر خواهد بود.

پودر استخوان مصنوعی

به گفته دکتر شهرام نامجوی نیک ، عضو هیات علمی دانشکده دندانپزشکی و مرکز تحقیقات دندانپزشکی دانشگاه شاهد، هدف از اجرای این طرح رسیدن به خودکفایی در زمینه کاشتنی های بدن انسان است که با انگیزه اصلی کمک به کسانی که از آسیب ها و ناهنجاری های استخوانی در دهان و دندان رنج می برند، صورت گرفته است.
در این طرح بهبود روشهای درمانی برای پر کردن فضای بی دندانی در 3 بخش ایمپلنت های دندانی ، غشاء و پودر استخوان مصنوعی بررسی شده است .پودر استخوان مصنوعی ، پودری قابل جذب است که در تحقیقات سلولی حیوانی و انسانی با استفاده از میکروسکوپ نوری و الکترونی به نتایج موفقیت آمیزی دست یافته و در نهایت مورد تایید وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی قرار گرفته است

در عین حال در دندانپزشکی نیز از پودر استخوان در ایمپلنت های دندانی برای بازسازی فک و دهان استفاده می شود. پودر استخوان ساخته شده با این ویژگی هیچ مشابه خارجی ندارد. اگرچه در سالهای اخیر پودر استخوان قابل جذب با فرمول های متفاوتی به بازار عرض شده است ، اما هیچ یک از آنها دارای عنصر استرانسیوم نبوده اند.

کاهش دوره درمان

در ایمپلنت های دندانی ریشه فلزی تیتانیومی که در استخوان فک کاشته می شود، در فک پایین پس از 3 ماه و در فک بالا پس از 5 تا 6 ماه به استخوان فک جوش می خورد. در این مدت معمولا ریشه فلزی در زیر لثه مخفی است و سپس با جراحی مجدد و تعویض قطعاتی سر ایمپلنت از لثه خارج می شود و در نهایت پس از یک تا 3 ماه قالب گیری خواهد شد تا روکش مناسب برای بیمار ساخته شود. گفتنی است ، این روش درمانی به دلیل طولانی بودن مراحل انجام کار سبب خستگی و ناراحتی بیمار می شود.
به گفته نامجوی نیک ، در فناوری جدید که در ساخت ایمپلنت های دندانی مورد استفاده قرار گرفته است ، بلافاصله پس از کاشت ریشه فلزی می توان به بیمار یک روکش ثابت موقت داد و در دوره ترمیم ایمپلنت ، بیمار بدون دندان ثابت نخواهد بود. این محقق با استفاده از فناوری داخل کشور و پس از بررسی های بسیار کامل بیوزیستی ، بافت شناسی نوری و الکترونی و همچنین آزمایش های پیچیده ، موفق به اخذ مجوز ساخت سیستم فوق از وزارت بهداشت شد. با دستیابی به فناوری های روز دنیا در داخل کشور، هزینه درمانی آن نیز کاهش یافته و تقریبا معادل یک چهارم هزینه قطعات خارجی است.
نکته قابل توجه این که شاید بیش از 90 سیستم ایمپلنت در دنیا وجود دارد و این سیستم نیز یکی از 5 سیستم نادر دنیاست که از توانمندی بخصوصی برخوردار است و بلافاصله پس از کاشت ایمپلنت ، یک روکش موقت ثابت روی آنها قرار می گیرد و به این ترتیب ، بیمار حتی یک روز نیز بدون دندان نخواهد بود. به گفته نامجوی نیک ، در این فناوری با بهره گیری از یک روش جدید برای بیمارانی که به پوکی استخوان مبتلا هستند، می توان با استفاده از پودر استخوان ساخته شده در این طرح تحقیقاتی کیفیت بافت استخوانی را افزایش داد و کمبود حجم استخوان بیمار در لثه را برطرف کرد، به این ترتیب پودر استخوان حاوی عنصر استرنسیوم جذب کلسیم در این بخش از استخوان را افزایش داده و سبب ترمیم بافت استخوانی تحلیل یافته می شود.

پودری از جنس استخوان

سرعت رشد سلول های لثه بیش از سلول های استخوانی است ، بنابراین لازم است برای جبران کمبود بخش استخوانی لثه و ترمیم و بازسازی نقص ایجاد شده در نتیجه تحلیل بافت استخوانی نسبت به لثه ، روش مناسبی را انتخاب کنیم.

با استفاده از فناوری جدید تعمیر دندان بسیار ساده تر و کارآمدتر صورت می گیرد

با کشیده شدن دندان ، حفره ای در این بخش به وجود می آید که مانع از رشد سلول های استخوانی می شود. به این ترتیب استخوان لثه تحلیل رفته و فرد به بیماری های فک و لثه مبتلا می شود. به گفته نامجوی نیک ، می توان حفره ایجاد شده را با پودر استخوان حاوی عنصر استرونسیوم پر کرد و از این روش به عنوان یک روش بازدارنده از ابتلا به بیماری های دهان و دندان استفاده کرد.
اما از آنجا که سلول های لثه سریع تر از سلول های استخوانی رشد می کنند، این سلول ها به تدریج فضای خالی را در بر می گیرند. در صورتی که غشای نازکی در حفره ایجاد شده قرار گیرد، از رشد سلول های مخاط دهان به داخل حفره ممانعت می کند. به این ترتیب سلول های استخوانی فرصت کافی در اختیار خواهند داشت تا با جذب پودر استخوان و افزایش جذب کلسیم در این منطقه ، حفره ایجاد شده را با استخوان طبیعی پر کنند. یکی دیگر از اهداف این طرح تحقیقاتی ، دستیابی به فناوری ساخت غشاهای غیرقابل جذب است.
این غشاء دارای شیارهایی در ابعاد نانو است که در صورت آغشته شدن به پودر استخوان سبب افزایش کیفیت استخوان در فضای بی دندان می شود. تحقیقات انجام شده در زمینه سلول های حیوانی و انسانی در سطح میکروسکوپ الکترونی و نوری به نتایج مطلوبی دست یافته است.
غشای ساخته شده در داخل کشور در مقایسه با غشاهای خارجی غیرقابل جذب مشهور دنیا تفاوتی ندارد و هزینه استفاده از آن به مراتب کمتر خواهد بود. با استفاده از غشاء پودر استخوان و ایملپنت های دندانی که در این طرح تحقیقاتی به نتایج مناسبی دست یافته و از سوی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی تایید و هم اکنون به بازار عرضه شده است ، می توان بسیاری از بیماری های دهان و دندان را در کوتاه ترین زمان ممکن و با کمترین هزینه درمان کرد.
به گفته نامجوی نیک ، مراحل اولیه این طرح از 7 سال پیش آغاز شد و هم اکنون به عنوان یک روش درمانی نوین مورد استفاده قرار می گیرد و نکته قابل توجه این که ، این فناوری در کشورهای پیشرفته دنیا نیز یک سال است که به بازار عرضه شده است.
در این خصوص تاکنون بیش از 50 مقاله و سخنرانی در سطح داخلی و خارجی مطرح و چاپ شده است.
با توجه به این که ایران یکی از سران پژوهشی دنیا در زمینه کاشت ایملپنت های دندانی است ، امیدواریم بتوانیم در این مسیر همگام با کشورهای دیگر پیش رویم.
نامجوی نیک در پایان یادآور شد، از آنجا که یک نظام شفاف و صریح برای حمایت از محققان وجود ندارد و اطلاع رسانی نیز عملکرد نسبتا ضعیفی دارد، بنابراین اجرای طرحهای تحقیقاتی با مشکلات بسیاری همراه است که سبب کاهش سرعت تحقیق بویژه در بخش فناوری های پیشرفته می شود که در آنها زمان ، عامل اساسی است . اما باید توجه کرد این مشکلات به این معنی نیست که هر کس ایده جدیدی دارد، از آن صرفنظر کند یا از کشور خارج شود، بلکه با پشتکار و برنامه ریزی دقیق و زحمت بی وقفه می توان به نتایج نسبتا مطلوبی دست یافت.
وی افزود: هم اکنون در زمینه سلول های بنیادی ، نانوفناوری و روشهای بیومکانیکی پیشرفته در حال تحقیق هستیم که امیدواریم با دستیابی به نتایج مطلوب ، بتوانیم هزینه درمان بیماری های دندان را کاهش دهیم.