عقب نشینی یوشچنکو

در حالی که اوکراین روزهای متمادی اختلاف در سطوح بالای سیاسی را تجربه می کند، در جدیدترین تحول رئیس جمهور این کشور پس از دیدار چهار ساعته با نخست وزیر از آمادگی خود برای تعلیق حکم انحلال پارلمان براساس برخی شروط خبر داد.

کد خبر: ۱۳۱۷۳۵

اصلاح قوانین انتخاباتی ، امور مربوط به مخالفان ، عملکرد پارلمان و برگزاری همه پرسی درباره اصلاح قانون اساسی از شروط یوشچنکو بیان شده است.
دکتر مهدی سنایی ، کارشناس مسائل روسیه در گفتگو با «جام جم» تعلیق حکم انحلال پارلمان اوکراین را نشانه موضع ضعیف رئیس جمهور این کشور در لایه های زیرین اجتماعی می داند.

آمادگی یوشچنکو برای تعلیق حکم انحلال پارلمان اوکراین به معنای تضعیف موضع رئیس جمهور این کشور در مقابل توان تاثیرگذاری گروههای مخالف به دلیل حمایت های وسیع اجتماعی است؛

در چارچوب پدیده ای که در سال های اخیر در منطقه و در کشورهای گرجستان ، اوکراین و سپس قرقیزستان رخ داده ، این شرایط نارس بودن این تحول را نشان می دهد. اگرچه در اوکراین اعتراضات به شکل گیری تحول در حوزه سیاست منجر شد، اما این تحول از ریشه های کافی در حوزه اجتماع برخوردار نبود. بر این اساس می توان گفت که آمادگی رئیس جمهور اوکراین برای تعلیق حکم انحلال پارلمان این کشور نشان دهنده اشراف یوشچنکو به فقدان حمایت های اجتماعی است که این شرایط به رشد سیاسی اجتماعی یانکوویچ ، نخست وزیر منجر شده و بر این اساس گروههای مخالف رئیس جمهور سعی می کنند از فضای موجود بهره گیری کنند. به عبارت دیگر تحولات سیاسی اوکراین از پشتوانه اجتماعی برخوردار نبود و بزودی این قضیه پدیدار شد که سطوح قدرت رئیس جمهور بسیار شکننده و نازک است ، لذا شاهد بودیم که با وجود تفوق گروههای طرفدار یوشچنکو که انقلابیون اوکراین نامیده می شوند، در میان آنها اختلافات وسیعی ایجاد شد که به انشقاق این گروه ها انجامید.لذا می توان نتیجه گرفت که آمادگی رئیس جمهور اوکراین برای تعلیق حکم انحلال پارلمان در قبال برخی شروط از جمله برگزاری همه پرسی برای اصلاح قانون اساسی ، در موضع ضعف قابل ارزیابی است.

به نظر می رسد دلایل گروههای مخالف رئیس جمهور اوکراین بیش از آن که موضع جناحی داشته باشد، دارای محملی قانونی است.حرکت در مسیر قانون تا چه میزان به تقویت مواضع گروههای طرفدار نخست وزیر منجر شده است؛

قطعا تاکید گروه های طرفدار یانکوویچ بر دلایل قانونی خود در رد درخواست ریاست جمهوری اوکراین نقش تعیین کننده در تضعیف مواضع یوشچنکو دارد.باید توجه داشت ، در حالی که در رژیم های به جای مانده از اتحاد جماهیر شوروی ، نظام ریاستی حاکم است ، اما در این سیستم ها، نخست وزیر نیز از قدرت بالایی برخوردار است که این موضوع در کشور اوکراین که از شاخص های بیشتری در حوزه دموکراتیک بودن نیز سود می برد به طبع بیشتر خواهد بود. بنابراین گروه های طرفدار یانکوویچ علاوه بر آن که از پایگاه اجتماعی گسترده در اوکراین برخوردار هستند، به صورت همزمان از ابزارهای قانونی برای پیشبرد اهداف خود استفاده می کنند.به نظر می رسد با عنایت به این که حل بحران کنونی در اوکراین به دادگاه قانون اساسی این کشور واگذار شده ، رای این دادگاه با رضایتمندی گروههای مخالف رئیس جمهور همراه باشد، چرا که قانون اساسی اجازه انحلال پارلمان اوکراین را به رئیس جمهور این کشور اعطا نکرده است که تاکید مجمع پارلمانی شورای اروپا بر تبعیت طرفین مخاصمه در اوکراین از رای دادگاه قانون اساسی در این چارچوب قابل تحلیل است.

در شرایط تعلیق حکم انحلال پارلمان اوکراین ، این تحول بر مدار خواسته های روسیه پیش می رود؛

این جمهوری ها در اوایل دهه نود و بعد از فروپاشی شوروی در مقطعی به صورت گسترده به اتخاذ رویکردهای غربگرایانه حرکت کردند، حتی روسیه نیز تز خانه مشترک اروپایی را مطرح کرد و نسبت به توسعه روابط با غرب نگاه مثبت داشت . بر این اساس گروههایی در این جمهوری ها سرکار آمدند که اندیشه های غربگرایانه داشتند، اما دیری نپایید که این جمهوری ها و خصوصا روسیه سیاست نگاه به شرق را در دستور کار قرار دادند. با وقوع انقلاب های رنگی و ایجاد بالانس در سیاست خارجی ، روسیه به عنوان یک فاکتور غیرقابل انکار در مدار توجه نظامهای حکومتی این جمهوری ها قرار گرفت.
پیوندهای فرهنگی ، زبانی ، قومی و ژئوپلتیکی و جمعیت گسترده روس در این جمهوری ها از جمله دلایل فاکتور مذکور است که این موضوع در اوکراین برجسته تر است. وقوع انقلاب رنگی اگرچه نتیجه موج سواری و نارضایتی مردم و عدم بلوغ در ساختار سیاسی است ، اما دخالت خارجی نیز در اینجا بسیار حائز اهمیت است.
با این توصیف شرایط جدید در اوکراین که نشان دهنده عقب نشینی یوشچنکو از مواضع گذشته است ، بیانگر موقعیت برتر روسیه در قیاس با ایالات متحده در فضای داخلی اوکراین است.