در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
جابر را زمینی دیدم ، نه آسمانی
حسن جوهرچی 17 سال است که وارد وادی هنر شده. شاید نقشی که او را به مخاطبانش شناساند نقش محمد در مجموعه «در پناه تو» بود.
هرچند که معتقد است تازه سه ، چهار سالی است که دارد نقشهای متعدد و متفاوتی را تجربه می کند. او برای نخستین بار فضای کارهای تاریخی را هم به واسطه نقش جابربن حیان در سریالی به همین نام تجربه کرده. خودش می گوید تازه نتیجه زحماتم را دارم می بینم.
در مدرسه معمولا چه نمره ای از درس تاریخ می گرفتید؛
در مدرسه چندان درس تاریخ مهم و اساسی نبود. یا حداقل بخشی از آن اهمیت داشت. مثل سلسله های هخامنشی ، ساسانی و... البته من الان هم کتابهای تاریخی بچه هایم را نگاه می کنم. چون هم خودم و هم خانواده ام به تاریخ علاقه مند هستیم و مطالعات تاریخی داریم. در هر حال به طور مشخص یادم نیست از این درس چه نمراتی می گرفتم ؛ اما فکر می کنم آبرومندانه بوده است.
به کدام بخش از تاریخ بیشتر علاقه مند هستید؛
دوران قاجاریه به این طرف. به نظرم این دوران حساس ترین دوران تاریخ معاصر ما بوده اند.
درس شیمی تان چطور بود؛
بیشترین نمره ای که من از این درس گرفتم 1.75 بود آن هم با ضریب 2. من در این درس تحقیقا خنگ بودم و چیزی متوجه نمی شدم.
پس دنبال کشف و اختراع نبودید؛
هرگز به تنها چیزی که فکر نمی کردم ، همین اکتشاف و اختراع بود.
فکر می کنید چرا نقش جابربن حیان که یک دانشمند شیمی بوده را به شما سپردند؛
اگر این سوال را جواد افشار پاسخ دهد بهتر است. چون ممکن است استنباط شخصی من با چیزی که در ذهن او بوده متفاوت باشد. سالها پیش قرار بود من و جواد افشار باهم کار کنیم که نشد. تا سر این کار دوست خوبم ، شهرام باباپور با من تماس گرفت و درباره این نقش با من صحبت کرد. صداقت ناب و خالصی در وجود کارگردان احساس کردم. ضمن این که وی اصرار داشت من در این کار حضور داشته باشم. فکر می کنم در ابتدا ظاهر من او را ترغیب به این انتخاب کرده بود.
وقتی قرار شد نقش جابربن حیان را ایفا کنید ، اولین مساله ای که ذهنتان را مشغول کرد چه بود؛
این که خداوند خیلی دوستم دارد و شاید ذره ای از زحماتی را که طی این سالها کشیده ام حالا دارد جواب می دهد. احساس کردم یک پله جلو رفته ام.
می شود گفت حضور در این کار برگ برنده ای در پرونده هنری حسن جوهرچی است؛
خوشبختانه طی این سه ، چهار سال از این برگ برنده ها زیاد داشته ام. کارهایی مثل او یک فرشته بود ، غریبانه ، مشق عشق. همه این کارها از لحاظ ساختار و فرم برایم ارزشمند بوده اند.
حتی غریبانه؛
بله. شاید یعنی بعضی مخاطبانش را نتوانست راضی کند ؛ اما خودم این کار را خیلی دوست داشتم. ضمن این که در تلویزیون ما مگر چند شاهکار در طول سال ساخته می شود. پس میان همه کارهایی که در آن زمان پخش می شد ، به نظرم غریبانه قابل دفاع تر از بقیه بود.
چقدر وقت داشتید که جابربن حیان را به نوعی خلق کنید؛
خیلی کم. شاید از زمانی که به من پیشنهاد این نقش را دادند تا زمانی که به شهرستان برای تصویربرداری کار رفتیم چیزی حدود 10 روز بیشتر طول نکشید ؛ بنابراین فرصت بسیار اندکی داشتم و به طور قطع اگر فرصت بیشتری می داشتم ، روی این نقش بیشتر تمرین و تحقیق می کردم ، البته این مشکل تقریبا در کارهای ما نهادینه شده است که چندان مطلوب نیست.
حسن جوهرچی چه چیزهایی را با خودش آورد تا بتواند زندگی جابر بن حیان را روایت کند؛چرا که نمی شود براحتی از یک نقش تاریخی عبور کرد؛
بله. دقیقا همین طور است. در تاریخ های مختلف مثل تاریخ علم ، تاریخ سیاست ، تاریخ ادیان و... آدمهایی هستند که به اسطوره تبدیل شده اند و دست یافتن به آنها سخت است ؛ به عنوان مثال کورش کبیر در زمان هخامنشیان از جایگاه ویژه ای برخوردار است.
پس بازی کردن در نقش چنین آدمی به طور قطع ساده نیست. هر چند بازیگر باید ابتدا با تاریخ اجتماعی ، تاریخ سیاسی و حتی وضعیت فولکلوریک آن زمان تا حدی آشنا باشد. من دوست داشتم جابر را کاملا زمینی نشان دهم و برای این کار با او راحت ارتباط برقرار کردم. او گرسنه می شود ، عاشق می شود یا حتی سرخورده می شود. پس تمام خصوصیات یک آدم معمولی را دارد. در ضمن بیشتر این نظر خوشحال و خرسند بودم که نقش یک دانشمند ایرانی را ایفا می کردم. از این که عنوان یک ایرانی ، نقش یک فرد شاخص علمی و تاریخی ایرانی را داشتم به خود می بالم.
فکر می کنید جابر بن حیان چه وجه متمایزی نسبت به دانشمندان دیگر در عصر خودش داشته است؛
فکر می کنم مهمترین نکته این باشد که امام جعفر صادق (ع) نظر ویژه ای نسبت به او داشته اند. همان طور که می دانید جابر یکی از شاگردان امام جعفر صادق (ع) بوده است. امام جعفر صادق (ع) 30 هزار شاگرد داشتند ، اما از میان همه آنها جابر را بهترین شاگرد خود می دانستند.
روی بیان دیالوگ هایتان چقدر حساس بودید؛
خیلی زیاد بخصوص سعی کردیم زمانی که جابر درباره امام (ع) حرف می زند لحن اش دیگر عادی و زمینی نباشد و فکر می کنم این مساله یکی از نکات جذاب کار بود. حتی زمانی که او درباره ایشان حرف می زنند اشک در چشمانش حلقه می زند. کوشیدم در لحن اش تغییراتی به وجود بیاورم که امیدورام موفق شده باشم ، هر چند در این چند ساله لحن کارهای تاریخی ما خیلی جدی و خشک شده است.
واقعا فکر می کنید در آن دوران این گونه با یکدیگر حرف می زدند؛
شاید ، اما هر چه بوده خیلی سخت است.
به پندهایی که در طول سریال به شاگردان و اطرافیانتان می گویید چقدر عمل می کنید و به آنها معتقدید؛
این که من حسن جوهرچی چقدر اعتقاد داشته باشم خیلی مهم نیست. مهم این است که چطور پند و اندرزهایم را بیان کنم تا روی مخاطبانمان اثر بگذارد ، هر چند در این سالها مردم کمتر به این نکات توجه می کنند و بیشتر درگیر اتفاقات تاریخی می شوند.
فکر می کنید مسائل و مشکلات دوران جابر ، چقدر با مسائل و مشکلات امروزی ما نزدیک و مرتبط است؛
خب چندان هم با یکدیگر بی ربط نیستند. همیشه آدمهای آزادیخواه مورد ظلم قرار گرفته اند که به نظرم این مشکل همیشه ازلی خواهد بود.
|
نزدیک شدن به نقش جابر |
زمان تصویربرداری این کار ، چقدر به مخاطبان تان و واکنش های آنان فکر می کردید؛
خیلی زیاد ، چون می دانستم آنها هیچ تصویر و ذهنیتی نسبت به جابر بن حیان نداشتند ؛ برای مثال وقتی از مالک اشتر صحبت می شود تصویری از داریوش ارجمند در ذهن می آید یا درباره ابن سینا ، تصویری از امین تارخ در اذهان وجود دارد و این برای من خیلی خوشایند بود که اگر روزی از جابر صحبتی شود ، تصویری از حسن جوهرچی در ذهن ها نقش می بندد و برای این که این خوشایندی را براحتی از دست ندهم حساس می شدم و دلهره داشتم.
این دلهره را بیشتر در چه صحنه هایی با خود همراه داشتید؛
اگر بخواهم به طور مشخص بگویم زمانی بود که جابر با امام (علی) ملاقات می کند. وقتی می خواستیم این صحنه را بگیریم ، همه چیز آماده بود ، اما من و جواد افشار بشدت دچار اضطراب بودیم. برای همین آن روز کار نکردیم و بهانه ای آوردیم ؛ اما پس از این که فردای آن روز ، آن سکانس را بازی کردم آرامش عجیبی به من دست داد و راحت شدم.
از کارتان راضی بودید؛
فکر می کنم به اندازه بضاعتم خوب کار کردم. شاید 10 سال دیگر همین صحنه را بتوانم خیلی بهتر بازی کنم ، اما بضاعت امروز من همین است که می بینید. ضمن این که باید بگویم روزبه روز با پیشرفت کار ، احساس سبکی بیشتری داشتیم و باور کنید روزهای پایانی کار ، بسیار غمگین و ناراحت بودم و با خودم می گفتم ای کاش تمام نمی شد.
من فکر می کنم بازی در این نقش هم برایتان دوست داشتنی بوده و هم دلهره آور؛
بله ، روزهای اول کار بشدت هیجان داشتم ، چون من باید جابر را خلق می کردم و در هر خلقی هم هیجانی وجود دارد. برای مثال وقتی چیزی را اختراع می کنی ، هیجان داری یا حتی زمانی که فرزند آدم به دنیا می آید دچار هیجان می شوی چون این تو بودی که او را به وجود آوردی. جالب است بدانید من قسمت اول را ندیدم حتی تکرارش را. و فقط سعی کردم به واکنش های مردم دقت کنم. می خواستم ببینم این آدمی را که من خلق کردم چقدر دیده شده است. و خوشبختانه در این مدت واکنش های مثبت زیادی را دریافت کردم.
آیا تاکنون جابر به خوابتان آمده؛
نه هنوز ، بی صبرانه منتظرم به خوابم بیاید. اما واقعا نمی دانم شبیه خودم است یا نه؛
زمانی که برای اولین بار خودتان را با گریم جابربن حیان دیدید ، شناختید؛
بله ، خیلی برایم جالب بود البته من برای اولین بار عکس تست گریم را دیدم. من هیچ تصوری از سربند و آن لباس و آن چهره نداشتم. اما بشدت توانستم با گریمم ارتباط برقرار کنم.
چه زمانی احساس می کنید که کارتان را درست انجام داده اید؛
زمانی که کارگردان پشت مانیتور نشسته و از سر رضایت سرش را تکان می دهد. آن زمان حس خوبی پیدا می کنم. البته معمولا در صحنه متوجه می شوم که این اتفاق افتاده است یا نه.
مساله ای که در انتخاب و نوع نقشهای شما وجود دارد این است که در بیشتر نقشهایتان مثبت هستید. چه چیزی در شما وجود دارد که همیشه به شما این گونه نقشها پیشنهاد می شود؛
بله ، این مساله را قبول دارم و فکر می کنم محمد در پناه تو این ذهنیت را برای مخاطبان من به وجود آورد. اما باید بدانید که من تازه سه ، چهارسالی است که دارم تنوع در نقشها را احساس می کنم. ضمن این که دوست ندارم بگویند حسن جوهرچی ، بازیگر نقشهای مثبت است. بلکه دوست دارم بگویند حسن جوهرچی یک بازیگر خوب و موفق است.
در زندگی شخصی خودتان تا چه حد فرد مثبتی هستید؛
در مورد خانواده ام اصلا نیستم. چون به قدر کفایت آنها را آزار داده ام.
چطور؛
با بی نظمی های کاری ، مالی و... من نمی توانم به راحتی بچه هایم را به رستوران یا شهربازی ببرم.
خب شاید خانواده تان هم این گونه توقعات را دیگر در خودشان از بین برده اند؛
بله ، ولی این خیلی بد است. البته خانواده بازیگران هرگز یک زندگی معمولی ندارند ضمن این که باید اعتراف کنم من به خودم هم لطف زیادی نکرده ام. گاهی با انتخاب های نادرست در مورد کارم حتی به خودم هم ظلم کرده ام.
دوست دارید نقش تاریخی بعدی که به شما پیشنهاد می شود ، نقش چه شخصیتی باشد؛
در پایان حکومت هخامنشیان سرداری به نام آریوبرزن وجود داشته که در تنگه ای در فارس جلوی لشکر اسکندر می ایستد که البته کشته می شود. اما او بشدت آدم وطن پرستی بوده و با رشادت زیادی می جنگیده. دوست دارم کسی پیدا شود و زندگی او را به تصویر بکشد و نقش او را هم خودم بازی کنم.
یک دیالوگ از جابربن حیان که در ذهنتان مانده است؛
من همه اینها را از مولایم جعفربن محمد دارم. در واقع این جمله قدرشناسی جابر را از استاد و امامش می رساند.
در حال حاضر چه می کنید؛
در سریال هویت پنهان در نقش یک پلیس بازی می کنم. آنجا هم خیلی سعی کرده ام یک نقش متفاوت را به تصویر بکشم که امیدوارم موفق شوم.
محبوبه ریاستی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
