رهایی از چنگال کلسترول
متهم اصلی و مهم تنگ شدن جدار رگهای بدن، کلسترول است. البته اگر لازم باشد ما میتوانیم در آزمایش خون انواعی از گویچههای حاوی کلسترول را اندازهگیری کنیم که به نامهای لاتین LDL، HDL و VLDL گزارش میشوند.
زیاد بودن گویچههای کلسترولی که به آنLDL میگوییم، موجب رسوب آن شده و بیماری آترواسکلروز را ایجاد میکند و به دنبال آن به بسته شدن ناگهانی رگهای قلب و مغز و سکته قلبی و مغزی منجر میشود. این دو بیماری در حال حاضر دلایل اصلی مرگ در کشورهای توسعه یافته هستند.
توجه داشته باشید که تاثیر کارهایی مثل کمکردن چربی مصرفی و ورزش برخلاف تصور عموم چندان زیاد نیست وحداکثر 10 تا 20 درصد از سطح کلسترول تام خون را کاهش میدهد. علت این است که به موازات کمشدن کلسترول در غذای مصرفی، کبد شروع به افزایش تولید کلسترول و در عمل بیشتر کمبود غذایی را جبران میکند.
در مورد فعالیت بدنی یک تفاوت وجود دارد: گرچه این فعالیتها تاثیر کمی روی کلسترول تام دارد، ولی با زیاد کردن نوعی کلسترول به نام اچدیال (HDL) که مانع رسوب چربی در اطراف رگها میشود، فواید خود را در بالا بردن عمر مفید اعمال میکند.
به این ترتیب اولین توصیه ورزش است که هم کمی از بار کلسترول کم میکند و هم موجب زیاد شدن گویچههای مفید حاوی کلسترول که در اصطلاح به آن کلسترول خوب یا HDL میگوییم، میشود.
دومین توصیه رژیم غذایی صحیح است. تعریف صحیح از رژیم غذایی سالم مصرف غذای متنوع با حجم کم است. یعنی خوردن مواد غذایی به میزان کم و متنوع یعنی غذاهایی که شامل همه دستههای غذایی شامل کربوهیدرات مثل نان و برنج، پروتئین مثل گوشت و لبنیات و حبوبات، چربیها مثل کره و خامه، مایعات، فیبرها مثل انواع سبزیها، ویتامینها و املاح مثل کلسیم و آهن که در میوهها، لبنیات و سبزیها وجود دارد، بهترین راه فرار از افزایش چربیهاست.
خیلی جالب است که در سالهای اخیر اثر استرس روی تنگ شدن رگها ثابت شده است. استرس مقدار کلسترول را زیاد نمیکند بلکه باعث تغییر شکل آن میگردد و کلسترول تغییریافته آماده رسوب در جدار رگ میشود.
رژیم غذایی مناسب، کم کردن استرسها و ورزش منظم و هر روزه، راههای اصلی مبارزه با کلسترول و رسوب آن هستند.
دکتر رضا کریمی
فوقتخصص غدد و متابولیسم
گفت و گو
