خزر را گِل کرده‌ایم

باید توجه داشت بسیاری از ماهیانی که در این دریا زیست می‌کنند، همواره برای تخم‌ریزی به مصب رودخانه‌های متصل به این دریا مهاجرت می‌کنند و از بین رفتن بستر مناسب برای این ماهی‌ها، تهدید نسل آنها را در پی دارد. اما متاسفانه در سال‌های اخیر آلودگی آب‌ها، سدسازی‌های بی‌رویه و ساخت‌وساز روی حریم و بستر رودخانه‌ها باعث شده است ارتباط ماهیان مولد با سرشاخه رودخانه‌ها قطع شود.
آلودگی دریای خزر موضوعی کاملا عینی و قابل مشاهده است که درک آن لزوما نیاز به انجام فرآیندهای پیچیده آزمایشگاهی ندارد. برای درک این موضوع کافی است چند روز بعد از تخم‌ریزی ماهیان در امتداد خط ساحلی این دریا حرکت کنید و انبوه بچه‌ماهی‌های مرده را در گوشه و کنار ساحل خزر ببینید. بچه‌ماهی‌هایی که همگی به علت ازدیاد آلاینده‌هایی که از طریق فاضلاب‌های خانگی و صنعتی وارد آب خزر می‌شوند، هیچ‌گاه فرصتی برای رشد و نمو نداشته‌اند.
سال‌هاست که دلسوزان طبیعت درباره آلودگی آب خزر و لزوم تصفیه پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی که همه روزه وارد آب این دریا می‌شود، هشدار می‌دهند. اما متاسفانه بعد از این همه هشدار، هنوز اتفاقی جدی در این زمینه نیفتاده است. به نظر می‌رسد مهم‌ترین علت بی‌توجهی به لزوم تصفیه فاضلاب ورودی به دریا این است که حساسیت کافی روی این مساله در میان مسؤولان وجود ندارد و البته خود مردم نیز توجه چندانی به لزوم حفظ محیط‌زیست دریاها ندارند.
با این حال، مسؤولان ما باید توجه داشته باشند که امروزه مهم‌ترین راهکار برای کاهش ورودی آلاینده به آب دریای خزر، ساخت تصفیه‌خانه‌هاست. تصفیه‌خانه‌هایی که هر چقدر هم ساختشان هزینه‌بر باشد، چاره‌ای نداریم جز این که برای حفظ محیط‌زیست دریای خزر آنها را بسازیم. البته در سال‌های اخیر کم و بیش تصفیه‌خانه‌هایی در شهرهای مختلف استان‌های شمالی کشور ساخته شده است، اما تعداد و ظرفیت این تصفیه‌خانه‌ها بسیار کمتر از آن است که توانایی تصفیه تمام آلاینده‌های ورودی به این آب را داشته باشند.
در شرایط کنونی، اوضاع آلودگی آب دریای خزر روزبه‌روز بحرانی‌تر می‌شود. اما هنوز هم دیر نیست، زیرا اگر ما هرچه زودتر در این زمینه همت کنیم و به هر نحو ممکن جلوی ورود آلاینده به این پهنه آبی ارزشمند کشور را بگیریم یا حداقل میزان آن را کاهش دهیم، اکوسیستم این دریا به گونه‌ای است که در بلندمدت توانایی ترمیم خود را دارد و به این صورت ذخایر کاهش‌یافته آبزیان دریای خزر نیز
رفته رفته بازسازی خواهند شد.

مصطفی کرمی‌نسب
کارشناس شیلات و صنایع غذایی