دوباره التحریر

به گزارش شبکه الجزیره قطر، مصری‌ها برای اولین بار بعد از چند سال تظاهراتی را علیه رژیم عبدالفتاح السیسی در میدان تحریر برگزار کردند. به گفته این منبع، روز جمعه یک روز استثنایی برای مصر بود،. زیرا هزاران شهروند به خیابان‌ها آمدند و فریاد «عبدالفتاح السیسی باید برود» را سر دادند؛ آنها یک بار دیگر شعار می‌دادند «الشعب یرید اسقاط النظام» یعنی مردم خواستار سرنگونی نظام حاکم هستند‌. فعالان شبکه‌های اجتماعی تصاویری از تظاهرکنندگان منتشر کردند که تصاویر عبدالفتاح السیسی رئیس‌جمهور این کشور را در دو شهر دمیاط و المنصوره پایین کشیده و پاره کردند. السیسی در سال 2013 علیه محمد مرسی، رئیس‌جمهور قانونی مصر کودتای نظامی کرد و با سرکوب مخالفان طی سال‌های گذشته حکومتی مادام‌العمر را برای خود تدارک دیده است‌. منابع خبری می‌گویند استان‌های اسکندریه، سوئز، دقهلیه، الغربیه و دمیاط نیز شاهد اعتراضاتی در محکومیت السیسی بوده است‌.
هشتگ میدان تحریر
همزمان فعالان شبکه‌های مجازی نیز هشتگ میدان - تحریر را ترک کردند. گفته می‌شود تعداد توییت‌ها روی هشتگ میدان تحریر در ساعات اولیه به ۷۰۰ هزار رسید. در این هشتگ نیز دو شعار الشعب یرید اسقاط النظام و یاسیسی رحل یعنی ای سیسی برو، بارها تکرار شده است‌. همزمان محمد علی در یک نوار ویدئویی از همگان خواسته است به اعتراضات خود علیه السیسی ادامه دهند‌. وی به خاطر اعتراضات روز جمعه از مردم مصر تشکر و قدردانی کرد‌.
معترضان از مردم خواسته‌اند به هر شکلی که می‌توانند در صحنه حضور داشته باشند حتی اگر شده به صورت ایستادن جلوی مغازه‌ها یا منازل‌شان باشند. معترضان همچنین از مردم می‌خواهند هیچ‌گونه برخوردی با نیروهای امنیتی و پلیس نداشته باشند و اعتراضات‌شان را به مسالمت آمیز‌ترین شکل ممکن ادامه دهند. برخی از رهبران معترض می‌گویند این اعتراضات تازه شروع کار است و ممکن است هفته‌های آینده ادامه داشته باشد‌. تاکنون دولت مصر در این باره واکنشی نشان نداده است‌. گزارش می‌شود که نیروهای امنیتی مصر از چند روز پیش تدابیر امنیتی شدیدی را در چند منطقه حساس پایتخت اتخاذ و تعدادی از فعالان را بازداشت کرده بودند‌. عبدالفتاح السیسی، جمعه شب برای شرکت در نشست‌های مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفت. برای همین معترضان شعار می‌دادند «ترامپ، سیسی را نگهدار»‌. رسانه‌های حامی دولت السیسی، اما می‌گویند اوضاع کاملا تحت کنترل بوده و هیچ اتفاق تازه‌ای در مصر نیفتاده است‌. برخی منابع خارجی از بازداشت ده‌ها نفر در جمعه شب خبر می‌دهند، اما این خبرها نیز قابل تایید یا تکذیب نیست.
ریشه‌های بحران
مصر در ماه‌های گذشته التهابات متعدد سیاسی و اجتماعی را پشت سر گذاشت. مرگ مشکوک محمد مرسی آن هم وقتی در آستانه دفاع از خود در دادگاه بود، علامت سؤال بزرگی را در جامعه مصر ایجاد کرد. تنها چند روز بعد، عبدا... پسر ۲۵ ساله مرسی نیز به صورت مرموزی در گذشت. به دنبال این حوادث بود که گفته شد فردی به نام محمد علی که در اسپانیا اقامت دارد و جزو مخالفین حکومت مصر محسوب می‌شود با انتشار ویدئویی به افشاگری علیه السیسی دست زده و موضوع ساخت کاخ‌های بسیار مجلل او در شرق قاهره را برملا کرده است‌. شبکه الجزیره درباره این کاخ‌ها نوشت: «تنها هزینه ساخت یک طبقه از این بنای عظیم، ۱۳۸ میلیون دلار، تخمین زده شده است.» و می‌توان با این هزینه ۱۲۵ مدرسه یا ۱۶ بیمارستان بزرگ در مصر ساخت! همین شبکه گفت، کاخ السیسی چند برابر کاخ سفید در آمریکا ست‌. پس از این گزارش‌ها و خبرها بود که عبدالفتاح السیسی ساخت کاخ‌های مجلل را تایید کرد، اما گفت آن را برای مردم می‌سازد!
پس از آن محمد علی مجددا نوشت خانواده السیسی با بودجه دولتی اقدام به خرید جواهرات از کشور سوئیس کرده‌اند. وی همچنین از رئیس‌جمهور مصر خواست استعفا دهد. او همزمان از مردم مصر خواست روز جمعه ساعت 7 عصر به وقت محلی به خیابان‌ها سرازیر شوند و علیه او شعار دهند.
کارشناسان می‌گویند دولت السیسی هرچند طی سال‌های گذشته تلاش کرد با گرفتن وام‌های خارجی به اقتصاد کشور رونق دهد، اما به دلیل فاسد بودن سیستم حاکم بر این کشور عمده این پول‌ها به جای این‌که در عرصه‌های تولید و اشتغال هزینه شود صرف ولخرجی‌های دربار و اطرافیانش شده است‌. طبق آخرین آمار سازمان آمارها و داده‌ها در مصر، میانگین شاخص فقر نسبت به جمعیت شهروندان مصری تا پایان سال 2018 میلادی به 32درصد می‌رسد، این رقم نسبت به سال 2017، 5 درصد رشد داشته است. بیش از 66 درصد ساکنان استان اسیوط در جنوب مصر، 59 درصد از ساکنان استان سوهاج و 55 درصد از ساکنان استان الاقصر در فقر به سر می‌برند، اوضاع دیگر استان‌های مصر نیز چندان مناسب نیست و رفع فقر و بیکاری دغدغه اصلی مردم در این استان‌هاست. بانک جهانی در گزارش ماهانه خود در ماه می ‌سال جاری (اردیبهشت- خرداد) اعلام کرد 60 درصد از شهروندان مصر یا در فقر به سرمی برند یا این‌که در معرض فقر قرار دارند.
سرکوب‌های سیاسی
پس از روی کارآمدن السیسی در ژوئن 2013 سرکوب فعالان سیاسی به ویژه طرفداران جنبش اخوان‌المسلمین در این کشور آغاز شد. بسیاری از سران ارشد جریان اخوان‌المسلمین یا به حبس ابد محکوم شدند یا این‌که دسته‌جمعی اعدام شدند. این درحالی است که سال‌های پیش از آن نیز بارها طرفداران اخوان‌المسلمین در اماکن مختلف از جمله میدان رابعه به شدت سرکوب شده و به خاک و خون کشیده شدند. زندان‌های مصر از همان زمان تاکنون بیشترین زندانیان را در خود جای داد و بارها سازمان‌های حقوق بشری نسبت به نقض آزادی‌ها در مصر هشدار دادند. با این همه تحلیلگران می‌گویند سرنوشت نهایی اعتراضات در مصر همواره در کف نیروهای نظامی و به‌خصوص ارتش این کشور است‌، به این معنا که اگر ارتش از معترضان حمایت کند سقوط السیسی حتمی است، اما اگر ارتش همچنان حامی او باقی بماند اعتراضات راه به جایی نخواهد برد‌.

رحیم محمدی

بین‌الملل