فیس‌بوک در خدمت آل‌سعود

چندی پس از آن بود که روزنامه گاردین در گزارشی به فعالیت یک شرکت تبلیغاتی انگلیسی پرداخت که توسط دوست نزدیک بوریس جانسون، نخست‌وزیر جدید این کشور اداره می‌شد و مطالبی گمراه‌کننده برای ترمیم وجهه دولت سعودی در شبکه اجتماعی فیس‌بوک منتشر می‌کرد. این روزنامه در گزارش خود نوشت: لینتون کروسبی هم‌پیمان نزدیک به بوریس جانسون، نخست‌وزیر انگلیس شرکت تبلیغاتی و روابط عمومی سی‌تی‌اف بارتنرز را مدیریت می‌کند. این شرکت شبکه‌ای گمراه‌کننده را بنا نهاده که مطالب تبلیغاتی را در قالب اخبار واقعی در فیس‌بوک ارائه می‌کند. به نوشته گاردین، این شرکت، میلیون‌ها پوند از دولت سعودی برای خوب جلوه دادن وجهه محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی دریافت کرده است.
بعدها موسسان فیس‌بوک نیز اعتراف کردند شبکه‌ای متشکل از صدها حساب کاربری جعلی را کشف کرده‌اند که به حکومت عربستان سعودی وابسته بوده و تلاش داشته دیدگاه‌های همسو با ریاض را در افکار‌عمومی گسترش دهد. این شرکت با صدور بیانیه‌ای رسمی برای اولین‌بار اعلام کرد بیش از ۳۵۰حساب و صفحه را که حدود 4/1 میلیون دنبال‌کننده داشته‌اند، به حالت تعلیق درآورده است. فیس‌بوک افراد پشت‌پرده راه‌اندازی این شبکه پروپاگاندا را معرفی نکرد، اما گفت این افراد به حکومت عربستان سعودی وابسته بودند و تنها برای تبلیغ صفحات مد‌نظر خود، بیش از صد هزار دلار هزینه کرده‌اند.
ناتانیل گلیچر، رئیس اداره خط‌مشی امنیت سایبری فیس‌بوک می‌گوید، این شبکه تلاش کرده تا برنامه‌های اقتصادی محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی و عملیات نظامی این کشور در یمن را به عنوان یک موفقیت تبلیغ کند. این شبکه همچنین «به صورت مداوم انتقاداتی از کشورهای همسایه مانند ایران، قطر و ترکیه را نشر داده و اعتبار شبکه خبری الجزیره و سازمان عفو بین‌الملل را زیر سؤال برده است.»
حال سایت مدیم آمریکا به بررسی برخی جزئیات ۳۸۷ صفحه مرتبط با دولت عربستان پرداخته و می‌نویسد: در این صفحات تبلیغاتی علیه خاندان حاکم قطر و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه و ایران انجام می‌شد. تاریخ ایجاد صفحاتی که موضوعاتی را درباره اردوغان منتشر کرده‌اند، نشان می‌دهد این حساب‌ها بعد از ناپدید شدن خاشقچی ایجاد شده‌ و این مساله نشان می‌دهد شاید اردوغان به خاطر موضع واضحش نسبت به قتل خاشقچی هدف قرار گرفته است.برخی دیگر از این صفحات از حمد بن خلیفه آل‌ثانی، امیر سابق قطر انتقاد می‌کنند. این حساب‌ها تعداد کمی دنبال‌کننده دارند. تنش‌ها میان عربستان و قطر از زمان به قدرت رسیدن حمد بن خلیفه آل‌ثانی در سال ۱۹۹۵ افزایش یافته است.
به نوشته این سایت «صفحات دیگری در فیس‌بوک مثل FreedomIran79 و Irantag Irantag درباره امور داخلی ایران است. این صفحات که به زبان عربی و انگلیسی هستند، نشان می‌دهد احتمالا مردم ایران را هدف قرار نداده‌اند‌. با این حال آگاهان می‌دانند عربستان سعودی در مجموعه رسانه‌های خود همواره ایران را هدف قرار داده و می‌کوشد از طریق این رسانه‌ها اخباری دروغین و شایعات را در باره تحولات داخلی ایران منتشر کند. مساله مهم این است که چرا شبکه‌هایی مانند فیس‌بوک به رغم ادعای آزاد بودن خود چنین اجازه‌ای می‌دهند که حاکمانی مانند محمد بن‌سلمان با پول‌های باد آورده خود آنها را به خدمت بگیرد‌؟ افشای چند صفحه جعلی تنها عذری بدتر از گناه بوده و نشان می‌دهد فیس‌بوک در یک دادوستد هنگفت بخشی از معامله را برهم زده است تا بخش بزرگ‌تری از آن سالم بماند.

رحیم محمدی
بین‌الملل