پادشاه لخت است!

حالا قصه کتاب «کوسه شکم‌پُر ۱۲ میلیون دلاری» که پرونده‌ای بر اقتصاد هنر معاصر است نیز چیزی مشابه قصه لباس پادشاه است. کتابی که در حکم همان کودک ماجرا وارد شده و دارد فریاد می‌زند پادشاه لخت است. کتابی که توخالی و پوچ بودن هنر غربی را به رخ مخاطب می‌کشد، البته بدون این‌که بخواهد او را آزار دهد، این تصاویر را برابر او قرار می‌دهد. نویسنده کوشش می‌کند کاملا بی‌طرف باشد تا بتواند روایت دقیقی از اتفاقات حاکم بر بازار هنر به خواننده عرضه کند. اتفاقاتی که نشان می‌دهد آوای دهل شنیدن از دور خوش است. نویسنده بدون پیش‌فرض وارد ماجرا می‌شود و نتیجه‌گیری را با ارائه شواهد متفاوت برای خواننده آسان می‌کند.
آثاری که عنوان کتاب هم اشاره به یکی از آنها دارد، منطق هنری دقیق و درستی ندارند ولی با حمایت سرمایه‌داران تبدیل به آثار رده بالای بازار هنر می‌شوند. نویسنده بدون این‌که موضعی در قبال اتفاقات رایج در بازار هنر داشته باشد، روایت خود را مطرح می‌کند تا همگان بفهمند پادشاه لباس به تن ندارد.
آثاری که نمی‌توان اشاره‌ای به بسیاری از آنها کرد زیرا به قدری پوچ و توخالی‌اند که نمی‌توان عنوان هنر روی آن گذاشت. نقاشی‌های با مدفوع فیل که مجموعه‌ای از آنها با قیمتی حدود ۶۰۰ هزار پوند به فروش رفته و خالق آنها صاحب شهرت و عنوان هنرمند معاصر شده است!
می‌بینید خیلی دور نیست و تصور نکنید قرار است با آثاری مفهومی روبه‌رو باشیم که از درک آنها عاجز هستیم. با مرور این کتاب قواعد حاکم بر بازار آثار هنری را می‌توان کشف کرد. بازاری که بهتر است گفته شود قاعده‌ای بر آن حاکم نیست و تنها پول داشتن در آن تعیین کننده است. پولی که دلال‌ها را حساس می‌کند تا برای کسب کمیسیون خود بازار را داغ کنند و آثاری که هیچ مفهوم و حرفی برای گفتن ندارند و حتی از زاویه هنر برای هنر نیز قابل تحلیل نیستند به فروش‌های میلیونی برسند.
مولف در این کتاب سفری دور و دراز به بازار هنر کرده تا بتواند این روابط را کشف کند و با بسیاری از فعالان این عرصه سخن گفته تا بتواند مستندات قابل عرضه‌ای برای شواهدش داشته باشد. کتابی که به مدافعان هنر و فرهنگ معاصر می‌توان هدیه داد تا با واقعیت موجود بهتر روبه‌رو شوند.

علی سلیمی

روزنامه‌نگار