جادوی جعبه جادویی

شیوع اعتیاد و گسترش دامنه آن ، این واژه را نام آشنای همه کرده است. اعتیاد به ماده ای چون مخدر و یا روانگردان های شیمیایی ، از آنجا که تصور یک زندگی خارج از کنترل و پیامدهای منفی آن را ایجاد می کند ، نگران کننده و هشداردهنده است.

کد خبر: ۱۲۱۸۹۲

اما آیا پدیده ای دلنشین چون تلویزیون و تفریح فراگیری چون تماشای آن نیز می تواند ارتباطی با اعتیاد داشته باشد؛ دکتر آدام کوکس ، محقق و روان شناس بالینی در امریکا معتقد است تلویزیون نوعی داروست و تماشای آن نوعی درمان ؛ چرا که تجربه ای است که جایگزین یک فعالیت دیگر ذهنی می شود و آثار و نتایج متفاوتی به بار می آورد. بنابراین همچون شیوه های دیگر درمان ، چنانچه از تلویزیون درست استفاده نشود و بیش از حد مجاز استفاده شود ، می تواند منجر به اعتیاد شود. درست است که تلویزیون به خودی خود واجد مشخصه خوب یا بد نیست و ابزاری است مانند دیگر ابزارها ، اما پیامدهای تماشای تلویزیون تابعی است از دو متغیر «میزان استفاده» و «نحوه استفاده» از برنامه های آن.
متاسفانه امروز ، کودکان و بخصوص کودکان آپارتمانی ، بیشتر ساعات بیکاری خود را به تماشای تلویزیون می گذرانند. جعبه جادویی با جادو و جنبل انبوهی از رنگها و تنوعی از صداها ، کودکان را به طلسم می کشد. شبکه های مختلف با برنامه های گوناگون و در غیر این صورت انواع سی دی ها و دی وی دی های مجاز و غیرمجاز آنها را به تماشای خود فرا می خواند. و در این میان پدران و مادران بی خبر و یا کم توجه به آثار و تبعات این کار ، خوشحال از سرگرمی بظاهر سالم و در واقع ارزانی که برای فرزند خود دست و پا کرده اند ، بی دغدغه مشغول انجام کارهای خود هستند. اما ، براستی تا چه حد مجاز به استفاده از تلویزیون هستیم؛ کدام برنامه ها و به چه میزان و برای کدام گروه سنی مناسب است؛ آثار سوء و مثبت تماشای تلویزیون چیست ؛ و...
آکادمی متخصصان کودکان امریکا توصیه می کند کودکان زیر 2 سال از تماشای تلویزیون منع شوند و کودکان بالای 2 سال نیز روزانه فقط تا 2 ساعت تلویزیون تماشا کنند.
طبق تحقیقات میانگین تماشای تلویزیون توسط افراد ایرانی 4.5 ساعت در روز است. توجه به این نکته که سهم کودکان از این میزان بالاتر است ، شاید کمی نگران کننده و هشداردهنده باشد. تاثیر تماشای طولانی مدت تلویزیون بر جسم کودکان نیز چشمگیر است ، علاوه بر بی تحرکی ، صرف تنقلات هنگام تماشای تلویزیون باعث اضافه وزن می شود.
علاوه بر این یافته های محققان نشان می دهد این افراد دچار اختلالات خواب نیز هستند. همه این موارد صرف نظر از کیفیت برنامه ها و تناسب آن با سن بیننده است. در حالی که فقط اشاره به یک مورد شاید اندکی ما را در تجدید برنامه تماشای تلویزیون در خانه متقاعد کند. طبق یک بررسی مشخص شد هر کودک امریکایی سالانه حدود 40 هزار آگهی تلویزیونی می بیند. عمق فاجعه وقتی آشکارتر می شود که به متن این آگهی ها توجه کنیم.
در اغلب پیام های بازرگانی تنقلات بی ارزش ، کم ارزش و مضری چون پفک ، چیپس و نوشابه تبلیغ می شود. این پیامها علاوه بر ترویج سبک غلط زندگی ، ما را به سوی مصرف گرایی بی هدف نیز سوق می دهد.
چاره چیست؛ تا چه حد باید برای تلویزیون و برنامه های آن وقت صرف کرد؛ دکتر «دیمیتری کریس تاکیس» محقق و پزشک کودکان در سیاتل امریکا می گوید: «رمز استفاده درست و به اندازه از برنامه های تلویزیون ، اطمینان از اختصاص وقت کافی برای انجام بازیهای خلاقانه ، ایجاد ارتباط سازنده با خانواده و تعامل مثبت با دوستان و همسالان است».
پس باز هم بهترین درمان پیشگیری است. در زیر راههایی برای جلوگیری و پیشگیری از اعتیاد به تلویزیون از سایت معروف ( Prevention پیشگیری) آورده شده است:
الف) این کارها را انجام دهید:
- قانونمند تماشا کنید: با تصویب قانون نانوشته ای ، تماشای تلویزیون را در مواقع خاصی مانند صرف غذا ممنوع کنید. زمان خاصی را برای استفاده نوجوانان از تلویزیون اختصاص دهید تا بیش از حد تعیین شده ، نتوانند تلویزیون ببینند.
قانون خود را به همه پدربزرگ ، مادربزرگ ، پرستار کودک - اعلام و سعی کنید درست آن را اجرا کنید.
- هدفمند تماشا کنید: برنامه های مستندی مانند دنیای حیوانات و یا داستان زندگی اشخاص می تواند جرقه علاقه کودک به جهان باشد. از سی دی و دی وی دی هم می توانید استفاده کنید.
- با همدیگر تماشا کنید: زمانهای محدودی همه اعضای خانواده ، دور هم هستند و این یعنی محدود کردن ساعات تماشای تلویزیون. علاوه بر این می توانید برنامه را کنترل و در مواقع پخش پیام بازرگانی آن را خاموش کنید.
- دنبال برنامه جایگزین باشید: سعی کنید پیش از روشن کردن تلویزیون به این پرسش جواب دهید؛ تماشای این برنامه جایگزین کدام فعالیت می شود. اگر جواب ورزش ، نقاشی ، بازی ، مطالعه و گوش دادن به قصه است ، پس زحمت روشن کردن تلویزیون را به خود ندهید.
- تلویزیون را پنهان کنید: سعی کنید تلویزیون در تیررس چشمتان نباشد ، زیرا در صورت مشاهده هدف ، به فکر شکار آن نیز خواهید افتاد.
ب) و این کارها را انجام ندهید:
- از تلویزیون به جای پرستار کودک کار نکشید به کودکتان اجازه دهید با اسباب بازی خود سرگرم شود و با بازیگوشی اتاقش را به هم بریزد.
- به اطفال اجازه تماشای تلویزیون را ندهید. مطالعات نشان می دهد تماشای تلویزیون در سنین اولیه کودکی به پیشرفت مغز آسیب می رساند و فنون یادگیری و مهارت های خواندن را با مشکل مواجه می کند. توصیه انجمن متخصصان کودک را به خاطر بسپارید ؛ «برای کودکان زیر 2 سال ، تماشای تلویزیون ممنوع است.»
- برای کودک خود تلویزیون اختصاصی ندهید. طبق یک تحقیق سه چهارم کودکان و نوجوانان که در اتاق خود تلویزیون دارند ، 2 ساعت بیش از میانگین افراد همسن دیگر تلویزیون تماشا می کنند.