تنها در میان جمع

به گزارش ایرنا، روزنامه سعودی عکاظ که از سوی دیوان پادشاهی عربستان تامین مالی می‌شود و سیاست‌های محمد بن سلمان ولیعهد سعودی را تبیین می‌کند، در مطلبی به قلم محمد الساعد، روزنامه‌نگار سعودی، کویت و عمان را به صورت ضمنی تهدید به محاصره‌ای شبیه محاصره قطر کرد. وی در این مطلب که با عنوان «اگر عربستان به خلیج پشت کند چه؟» به سیاست‌های قطر علیه عربستان پرداخت و نوشت: قطری‌های کوچک که سال ۱۹۷۱ از انگلیس خواهش می‌کردند خلیج فارس را ترک نکند، گمان می‌کنند وجود کشور بزرگی مانند سعودی در کنارشان از آنها امکان رقابت و ایستادگی در مقابل ریاض را می‌گیرد و آنها گمان می‌کنند فقط با جنگ لفظی، توطئه و کشیدن کشورهای استعمارگر به سواحل خود، توانایی رقابت و ایستادگی را دارند.
این نویسنده در ادامه به برخی کشورهای عربی منطقه که دشمنی خود را با عربستان پنهان کرده‌اند، پرداخته و می‌نویسد: قطر به این کشورها نیز پیام آشکاری می‌دهد که ایجاد پایگاه‌های نظامی و همکاری‌های نظامی با کشورهایی مانند انگلیس آنها را قادر خواهد کرد دشمنی خود را با عربستان بی‌پرده علنی کنند. الساعد می‌نویسد: راه حل عربستان پشت کردن به همسایه بد قطری و تحریم آن بود. حال آیا همین رویکرد گزینه‌ای مناسب برای کسانی خواهد بود که دستکش حریری بی‌طرفی بر دست دارند، اما در آن خنجر مسموشان را پنهان کرده‌اند‌؟
تحریم در برابر انتقاد
در واکنش به این مطلب شماری از رسانه‌های عرب‌زبان نوشتند مقصود نویسنده سعودی از «کشورهای بی‌طرف» کویت و عمان است که با محاصره قطر و جنگ یمن مخالفت کردند و به نوعی سیاست بی‌طرفی در بحران خلیج‌فارس را در پیش گرفتند. این گونه برخوردها تاکنون بارها خشم سعودی‌ها به‌ویژه محمد بن سلمان را به دنبال داشته است. عربستان سعودی خرداد ۹۶ در یک اقدام عجولانه به همراه امارات، بحرین و مصر و به‌بهانه حمایت قطر از تروریسم و نزدیک شدن به محور مقاومت، روابط خود را با دوحه قطع کرد. گرچه عربستان تصور می‌کرد با این تحریم قادر خواهد بود اراده قطر را شکسته و این کشور را تسلیم کند، اما تجربه سه سال گذشته عکس این مطلب را ثابت کرد. دولت قطر تصمیم گرفت روابط خود را با ایران و ترکیه گرم کرده و جای عربستان را پر کند. به این وسیله نه تنها قطر سر تسلیم در برابر «پدر سالاری» عربستان سعودی فرود نیاورد، بلکه همچنان به انتقاد از سیاست‌های این کشور در منطقه پرداخت و آنها را محکوم کرد.
مخالفت قطر و ایستادگی دوحه بر این موضعگیری موجب شد تا برخی دیگر از کشورهای عرب نیز تابوهای محافظه‌کاری در برابر عربستان را شکسته و به انتقاد از برخی سیاست‌های این دولت روی آورند. این مساله به‌خصوص در سلطان‌نشین عمان بروز بیشتری داشت. مقامات این کشور تاکنون بارها با لحنی نرم و برادرانه سیاست‌های عربستان را به باد انتقاد گرفته یا از همراهی با این کشور در برخی از تصمیم‌گیری‌های مهم صرف‌نظر کرده‌اند. این روزها دولت کویت نیز که به برادری تاریخی خود با عربستان افتخار می‌کرد نسبت به سیاست‌های عربستان رنجیده شده و حتی در یک کشمکش لفظی خواستار عذرخواهی رسانه‌های سعودی از مقامات کویتی شد.
داستان کویت

یک هفته پیش خالد جارا...، معاون وزیر خارجه کویت در واکنش به توهین مجری شبکه خبری العربیه سعودی گفت این شبکه باید بابت توهین خود عذرخواهی کند. وی اظهار کرد کویت برای کاهش شکاف‌ها در میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس اقدام کرده و می‌کند اما این حملات رسانه‌ای به روابط برادرانه در این شورا خدشه وارد می‌کند. از سوی دیگر وزارت اطلاع رسانی کویت با انتشار بیانیه‌ای، توهین مجری شبکه العربیه را محکوم و خواستار عذرخواهی این شبکه شد. پیش از آن ساره دندروای، مجری شبکه العربیه در یک برنامه این شبکه به کویت اهانت کرده و با اشاره به کاهش قیمت مشروبات الکلی در قطر به منظور جذب بیشتر تماشاچیان جام جهانی ۲۰۲۲ به حالت کنایه به تلاش‌های کویت برای آشتی دادن قطر با چهار کشور عربی گفته بود: «منتظر واکنش کویت به این بذل و بخشش قطر هستیم.» وی بعد باهمان لحن گفته بود « شاید کویتی‌ها هم قصداجرای همین برنامه‌ها را دارند.»
جالب این‌که پس از العربیه، روزنامه عربستانی الاقتصادیه نیز کاریکاتوری را در انتقاد به کشور و امیر کویت منتشر کرد هرچند کمی بعد، آن را از سایت خود حذف کرد. در این کاریکاتور «بی‌طرفی» کویت به تمسخر گرفته شده بود. الاقتصادیه در ادامه با انتشار توییتی از کویت عذرخواهی و تاکید کرد، کشور دوست کویت با رهبری، ملت، تاریخ و رویکردهای شناخته شده‌اش بزرگ باقی خواهد ماند و مزدوران و انسان‌های حقیر هرگز به آن آسیبی وارد نخواهند کرد. اما این اقدام با واکنش شدید کاربران کویتی و عرب مواجه شد و آنها این اقدام الاقتصادیه را به منزله انحطاط در سیاست‌های عربستان سعودی و رسانه‌های مرتبط با این کشور توصیف کردند.
بی‌طرفی ممنوع
برخورد مقامات و رسانه‌های سعودی با مواضع کشورهای عمان و کویت اتفاقا نشان می‌دهد که در نظر سعودی‌ها مساله بی‌طرفی معنایی ندارد و کشورهای عرب منطقه یا باید همراه و همسو با سیاست‌های تجاوزگرانه عربستان باشند یا در غیر این صورت در معرض تحریم و خشم این کشور قرار خواهند گرفت. تجزیه قطر، عمان و کویت به روشنی ثابت می‌کند که مساله برادری اعراب در نظر سعودی‌ها یک تعارف خشک و خالی بیش نیست. برای آنها اتحاد با کشورهای دوست و برادر معنایی ندارد. همچنان که برای آنها مساله فلسطین وحقوق تضعیف شده آنان بهایی نداشت و به سادگی پرچمدار طرح ضد فلسطینی معامله قرن شدند. همه اینها درحالی است که عربستان سعودی خود استقلالی از خویش ندارد و تمام سیاست‌هایش را در مسیر اهداف واشنگتن یا تل‌آویو تنظیم می‌کند‌. کما این‌که روز شنبه اعلام شد عربستان میزبانی 500 نیروی نظامی آمریکایی را تقبل کرده است و روز گذشته نیز در یک اعلامیه که با انشای سعودی‌ها نوشته شده بود، شورای همکاری خلیج فارس به جای محکوم کردن سیاست‌های آمریکا در منطقه با حمایت از سیاست‌های ضد ایرانی واشنگتن، تهران را به «جنگ‌طلبی» در منطقه متهم ساخت.

رحیم محمدی

بین‌الملل