کــلاه گشاد شینگــن

با شروع تعطیلات تابستانی، شبکه‌های مجازی یا پیامک‌های ارسالی، پر است از آگهی سفرهایی که به روادید خاص نیاز دارند. اگر از کلاهبردارها که عنوانشان، هویتشان را لو می‌دهد، بگذریم، تلخی ماجرا وقتی است که برخی آژانس‌های مسافرتی که مجوز رسمی از سازمان گردشگری دارند، از طریق همین آگهی ها، به شیوه خاص خودشان مثل آب‌ خوردن درآمد کسب می‌کنند. این آژانس‌ها که مثلا با مسافران صداقت دارند، از همان روز اول اذعان می‌کنند صدور روادید دست سفارت است و شاید به هر دلیلی روادید صادر نشود. بر اساس توصیه آنها مسافر باید مدارک ابتدایی را تهیه کند و البته اگر بعضی از مدارک هم موجود نباشد، خودشان آن را به مدارک متقاضی اضافه می‌کنند! در نهایت هم قراردادی با مسافر می‌بندند مبنی بر این که نیمی از مبلغ باید ابتدا پرداخت شود و باقی آن در صورت دریافت روادید. البته در صورت عدم دریافت روادید، رقمی که معمولا از 200 دلار شروع و حتی تا 700 دلار (یا معادل ریالی آن) هم می‌رسد از پیش پرداخت کسر و باقی مبلغ به مسافر برگردانده می‌شود.
فوت کوزه‌گری شرکت‌های مسافرتی
تا اینجای کار به نظر همه چیز درست است، اما اصل ماجرا بر‌می‌گردد به فوت کوزه‌گری آژانس‌های مسافرتی برای سرکیسه کردن مسافران. مثلا برخی آژانس‌ها بدون آن که روی پرونده متقاضی اقدامی انجام دهند، به شیوه‌هایی که مو لای درز آن نمی‌رود کاری می‌کنند که پرونده رد یا به اصطلاح مسافر ریجکت شود، آن وقت بدون آن‌که هزینه‌ای برای سفر مسافر صرف شود فقط پول قید شده در قرارداد را می‌گیرند و تمام. به همین سادگی‌. تلخ تر این که برخی آژانس‌های مسافرتی حتی مدارک لازم را که برای دریافت روادید ضروری است ناقص ارائه می‌کنند تا عملا روادید صادر نشود. مثلا رزرو هتل، بیمه نامه و... را صوری انجام می‌دهند و همین موضوع با یک استعلام ساده توسط سفارت مشخص می‌شود. آن وقت است که برای مسافر، یک مردود شدن در پرونده باقی می‌ماند و برای آژانس دار محترم! مبلغ قید شده در قرارداد. البته مبلغی که به عنوان پول پیش از مسافر دریافت شده هم به دلایل مختلف با تاخیر برگردانده می‌شود و همین هم به نوعی سودی است که آژانس دار‌ها می‌برند.
چند ماه دویدن برای 100 میلیون تومان!
یکی از مسافرانی که حدود سه ماه پیش برای دریافت روادید شینگن اقدام کرده است به جام‌جم گفت: به منظور دریافت روادید ایتالیا برای خانواده سه نفره ام از طریق یکی از دفاتر معتبر مسافرتی در مرکز تهران اقدام کردم. طبق قرارداد منعقد شده، قرار شد همان ابتدا مبلغ صد میلیون تومان بپردازم،‌ البته بدون آن که در قرارداد قید شود به صورت شفاهی به من تضمین داده شد روادید ایتالیا را دریافت شده بدانم. اما بعد از گذشت حدود دو هفته از انگشت نگاری اعلام شد سفارت درخواست ما را رد کرده است. از ردی که در گذرنامه ما باقی ماند و پولی که این آژانس از ما گرفت بگذریم. الان دو ماه است به دنبال باقی پولی می‌دوَم که آژانس دار به بهانه‌های مختلف از پرداخت آن طفره می‌رود. اکنون هم ناچار هستم به سازمان گردشگری شکایت کنم و می‌دانم چند ماه طول می‌کشد تا رای لازم را کسب کنم و طی این مدت آژانس دار محترم از باقیمانده پول من هم سود می‌برد.
اول شینگن، بعد کانادا!
رضایی، یکی دیگر از متقاضیان دریافت روادید کاناداست که از طریق آژانس مسافرتی ترغیب شده ابتدا روادید شینگن دریافت کند. وی گفت: مسؤول آژانس معتقد بود برای بالا بردن شانس دریافت روادید کانادا ابتدا باید برای دریافت شینگن اقدام کنم. مسؤول آژانس با چرب زبانی مدعی شد، آژانس مسافرتی او، وی آی پی سفارت کشوری است که می‌خواهد به آن درخواست روادید بدهد و قول داد بدون هیچ نگرانی آن را می‌گیرد. او با انواع ترفندها و با این بهانه که قوانین سازمان گردشگری اجازه نمی‌دهد تضمینی بودن دریافت روادید در قرارداد قید شود از ذکر این نکته خودداری کرد. این مسافر افزود: بعد از گذشت دو هفته تلفنی به من اعلام شد به دلیل آن که مدارک کافی برای رزرو هتل، برنامه مناسب سفر، بیمه معتبر و... نداشته ام، درخواست روادید من رد شده است. بعد از آن هم، مبلغ تعیین شده در قرارداد از حسابم کسر شد و بی‌آن‌که کمکی برای اعتراض در سفارت کشور مذکور بکنند از من خداحافظی کردند.
پرده‌برداری از شیوه کسب سودهای بی‌دردسر
این ماجراها، به‌خصوص در یکی دو سال اخیر، مسافران زیادی را نقره داغ کرده است. آن قدر که حتی فعالان حوزه گردشگری هم به مردم هشدار می‌دهند مراقب این نوع کاسبی بعضی‌ها باشند. در این خصوص یک کارشناس حوزه گردشگری در گفت‌وگو با جام‌جم از شیوه‌های کسب درآمد برخی آژانس‌های مسافرتی پرده برداشت و ضمن تایید این تخلفات توضیح داد: متاسفانه برخی شرکت‌های مسافرتی وعده دریافت روادید را به مسافران می‌دهند، در حالی که حتی ابتدایی‌ترین کانال‌های ارتباطی برای دریافت روادید را ندارند. این شرکت‌ها بدون آن که هیچ کاری روی پرونده افراد انجام دهند فقط برای آنها وقت سفارت دریافت می‌کنند که آن هم رایگان است و متقاضی را به سفارت می‌فرستند. آنها خودشان می‌دانند با توجه به سخت شدن شرایط، قرار نیست این فرد روادید بگیرد. مهدی بایراملو ادامه داد: حتی برخی آژانس‌ها از مسافران می‌خواهند قبل از رفتن به سفارت تمام مبلغ را با شرکت مسافرتی تسویه کنند.
این کارشناس حوزه روادید شینگن و کانادا افزود: حال در خوشبینانه‌ترین حالت، فرض کنید این شرکت مسافرتی به مسافران خود بگوید در صورت عدم صدور روادید، سه میلیون تومان از پیش پرداخت کسر می‌کند، اگر در هر ماه حداقل ده مسافر هم از این طریق بگیرد آن وقت درآمدی 30 میلیون تومانی خواهد داشت آن هم بدون آن که حتی یک ریال برای پرونده متقاضیان هزینه کرده باشد. بگذریم از این که باقی پول مسافران هم بعد از چند ماه به آنها پس داده می‌شود. بایراملو اگرچه معتقد است در چنین شرایطی تنها راه چاره، شکایت بردن به سازمان گردشگری است، اما تاکید دارد این راهکار هم خیلی نتیجه بخش نیست. وی تصریح کرد: کارشناسانی که در جلسه رسیدگی به ماجرا نشسته‌اند خودشان آژانس‌دار هستند، بنابراین تا جایی که چاقویشان تیز باشد و ببُرد، هوای همکارشان را دارند ضمن آن که بازگرداندن باقی پول مسافران که رقم کمی هم نیست آن هم بعد از چند ماه، درآمد دیگری برای شرکت‌های مسافرتی دارد؛ بنابراین سودی که نصیب آژانس دار می‌شود خیلی راحت و بی‌دردسر است.

کلاهتان را سفت بچسبید

متاسفانه بررسی صحت و سقم ماجراهایی که مردم با آن روبه‌رو هستند از داخل مجموعه سازمان گردشگری هم ما را به این نتیجه رساند که بی‌سر و سامانی درآمدزایی آژانس‌های مسافرتی خیلی هم بیراه نیست. در این خصوص کارشناس گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران به بررسی‌هایی اشاره کرد که از شکایت‌های مردم از شرکت‌های مسافرتی صورت گرفته است. مهدی عنبر گفت: براساس شکایت‌هایی که مردم به سازمان گردشگری کرده‌اند تنها 40 درصد آرا به نفع مردم صادر شده، البته این عدد در‌خصوص تمام شکایت‌ها از آژانس‌های مسافرتی در سفرهای داخلی و خارجی است. وی با تایید افزایش شکایت‌های مربوط به رد شدن مسافران عنوان کرد: متاسفانه مردم درخصوص ادعاهایی که آژانس‌ها درباره دریافت روادید یا جزئیات سفر دارند از آنها مدرک مکتوب نمی‌خواهند. به همین دلیل ممکن است در جلسه رسیدگی به شکایت، صحبت‌های شفاهی آنها شنیده شود و حتی ما بدانیم واقعیت را می‌گویند، اما رای نهایی بر مبنای مستندات موجود صادر می‌شود، بنابراین مسافران باید دقت کنند تمام صحبت‌هایی که در آژانس می‌شود به صورت مکتوب به آنها ارائه شود.
این اظهارات تنها مهر تاییدی است بر جولان تجارت شینگن در بین شرکت‌های مسافرتی بی‌آن‌که نظارتی تاثیرگذار بر عملکرد آنها باشد. فقط یک راه باقی می‌ماند: کلاهی که باید سفت بچسبیم تا باد
آن را نبرد.

لیلا پوردانش

جامعه