سبک‌های سنگین!

کاغذ بالکی چیست و چطور تولید می‌شود؟
کاغذ بالکی را از چوب و ضایعات آن تحت فشار و به صورت مکانیکی تولید می‌کنند. در فرآیند تولید آن از مواد شیمیایی مانند سفید‌کننده استفاده نمی‌شود به همین دلیل کرم یا طوسی رنگ است و به چشم آسیب نمی‌زند و با طبیعت هم سازگار و همساز با محیط زیست است.
شاید کاغذ بالکی برای اوراق اداری، پاکت و حتی سربرگ هم مورد استفاده قرار بگیرد، اما مهم‌ترین مورد استفاده‌اش انتشار کتاب است چون برای انواع دیگر چاپ مثل محصولات پر تصویر با گرافیک‌های رنگی خیلی مناسب نیست. بافت این نوع کاغذ متخلخل است و به همین دلیل ضخامت آن تاثیر چندانی در وزن کتاب ندارد. یکی از مهم‌ترین تولیدکنندگان این نوع کاغذ کشور سوئد است که سالانه نزدیک به 7/1 میلیون تن انواع کاغذهای بالکی را برای صنعت نشر اروپا و جهان تولید می‌کند.
به‌جز سوئد، کشورهایی مانند روسیه، فنلاند و آلمان هم در تولید این نوع کاغذ فعالیت دارند.
چرا باید کاغذ بالکی را دوست داشت؟
رنگ این کاغذ کرم یا طوسی روشن است و موقع مطالعه چشم را خسته نمی‌کند.
وزن این کاغذ به قدری کم است که به‌راحتی می‌توان یک کتاب چند صفحه‌ای را در هر حالتی به دست گرفت و آن را مطالعه کرد.
بافت این کاغذ جان می‌دهد برای نوشتن؛ مخصوصا با مداد کتاب‌های چاپ شده روی کاغذ بالکی بسیار سر‌به‌راه هستند به طوری که اگر روی هر صفحه‌ای که قرار بگیرید می‌توانید به‌راحتی آن را باز نگه دارید بدون این‌که اصرار در بسته شدن داشته باشد. حتی می‌توانید آن را روی صفحه‌ای که در حال مطالعه بودید باز بگذارید، بروید و هر وقت برگشتید از همان صفحه ادامه بدهید.
سبکی این کتاب‌ها باعث می‌شود نه شما در جابه‌جایی آنها مشکلی داشته باشید، نه ناشر، توزیع‌کننده و ویزیتورهای کتاب. در ضمن می‌توانید از انواع طاق‌ها و قفسه‌های دیواری برای نگهداری این کتاب‌ها استفاده کنید و نگران وزن آنها نباشید.
این کتاب‌ها را نمی‌شود به‌راحتی کپی کرد و به همین دلیل احتمالا مورد علاقه ناشران حرفه‌ای خواهد بود و به نوعی شاید بتوان گفت جای خالی کپی‌رایت را در کشورمان پر‌می‌کند.
استقبال از کاغذ بالکی در بازار کتاب ایران چطور است؟
ناشران ایرانی تقریبا از چهار سال پیش به این نوع کاغذ روی آورده‌اند و حرفه‌ای‌ها معمولا از این نوع کاغذ استفاده می‌کنند. یکی از مهم‌ترین واردکنندگان این نوع کاغذ در ایران شرکت راهکار برگ بهشت است که هم در زمینه انتشار کتاب فعالیت می‌کند و هم به عنوان واردکننده چند نوع کاغذ خارجی از جمله کاغذ بالکی. نام و میزان ارز تخصیص یافته به این شرکت بر اساس فهرست دریافت‌کنندگان ارز بانکی برای واردات کاغذ، گویای میزان استقبال ناشران از انواع کاغذ خارجی از جمله کاغذ بالکی است.
این روزها ناشران برجسته کشور از این نوع کاغذ استفاده می‌کنند و ناشران کم‌سابقه‌تر هم به استفاده از این نوع کاغذ روی آورده‌اند و بر اساس نظرسنجی انتشارات ققنوس که سال 96 انجام شده، مخاطبان هم از کتاب‌های منتشر شده روی کاغذ بالکی استقبال کرده‌اند.
مدیر انتشارات بهشت که وابسته به شرکت راهکار برگ بهشت است، درباره تولید این نوع کاغذ در ایران گفته بود شرایط جغرافیایی کشورمان و محدود بودن مناطق جنگلی مانع از تولید این نوع کاغذ است اما به نظر می‌رسد با مدیریت جنگل‌ها و خرید دستگاه‌های مخصوص تولید این نوع کاغذ، بتوان بخشی از نیاز بازار کتاب را در کشور تامین کرد.

آذر مهاجر
گروه ادبیات و هنر