خاک ِ همیشه مغفول

بهانه ای که باعث می شود از مدیر کل دفتر آب و خاک سازمان محیط زیست بپرسیم : شما در دفتر آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست برای کاهش فرسایش خاک چه کاری انجام می‌دهید و او در جواب بگوید: سازمان محیط زیست یک سازمان نظارتی است نه اجرایی. دربحث حفظ خاک متولی اصلی سازمان جنگل‌هاست ومحیط زیست نقش نظارتی دارد.
ما با سازمان جنگل‌ها هماهنگ کرده ایم که پس از ابلاغ قانون حفاظت ازخاک بودجه ویژه‌ای را از صندوق توسعه ملی به حوزه آبخیزداری اختصاص دهیم که امیدواریم این اتفاق رخ دهد، چون متاسفانه موضوع خاک همیشه درکشور ما مغفول بوده است. البته یکی از فرصت‌هایی که سیل اخیر کنار همه خسارت‌هایش ایجاد کرد درس‌هایی بود که ازآن آموختیم و توجهاتی بود که در حوزه مدیریتی به بحث خاک جلب شد.
این که اکنون این موضوعات برای مدیران و تصمیم‌گیران غیرتخصصی روشن شده بحث‌هایی است که سال‌ها مورد تاکید بود ولی به آن بی‌توجهی می‌شد. حرف ما همیشه این بود که در حوزه خاک و آب و محیط زیست یک وظیفه حاکمیتی و بین نسلی وجود دارد و باید بودجه‌های خاص برایش درنظر گرفته شود و نمی‌توانیم بگوییم چون بودجه کشور کاهش یافته پس مسائل مربوط به آب وخاک و هوا را باید از اولویت خارج کنیم، چون هر زمان که باشد بالاخره چوب عقب انداختن این اقدامات را خواهیم خورد. البته همه برنامه‌ها زیر چتر عملیات آبخیزداری تعریف می‌شود. خیلی‌ها لفظ آبخیزداری را با سدهای کوچک از جنس سیمان و سنگ و گابیون اشتباه می‌گیرند در حالی که آبخیزداری عملیاتی عام است که از آموزش و فرهنگسازی و شناخت مردم از محیط زیست تا اقدامات سازه‌ای را شامل می‌شود.
کنترل چرای دام، حفظ پوشش گیاهی، قرق حفاظت از جنگل‌ها، کشاورزی صیانتی یا کشاورزی صحیح به این معنی که زمین را در جهت شیب شخم نزنیم و حتما تراس‌بندی کنیم نیز در زمره اقدامات آبخیزداری به شمار می‌آید. با این حال باید به این نکته توجه کنیم که معمولا ما اقدام سازه‌ای را درکشور انجام داده و در حوزه‌های فرهنگسازی چندان وارد نشده‌ایم و حتی در بحث‌هایی مثل کنترل چرای دام و کشاورزی صیانتی به دلیل تنش‌های اجتماعی که داشته چندان ورود نکرده‌ایم.
در واقع بیشتر بر کارهای سازه‌ای تمرکز کرده‌ایم، البته حتی در این حوزه هم به اندازه کافی کار نکرده‌ایم چون اگر در این حوزه خوب و کامل عمل می‌کردیم خسارت‌های امروز به بار نمی‌آمد.