روند حذف نرمافزارهای ایرانی از اپاستور ادامه دارد
کتابسوزی آمریکایی
حذف اپهای ایرانی از اپاستور قصه تازهای نیست. هر چند همین دیروز صفحه توییتر فیدیبو پاسخ اپل درباره چرایی حذف این اپ از اپاستور را منتشر کرد و اعلام کرد که از پاسخ آنها در رابطه با حذف فیدیبو قانع نشده است. در این توییت درباره دلیل این عدم پذیرش یک جمله آمده است: «تحریمهای (ناعادلانه) این شرکت علیه نرمافزارهای ایرانی.» البته که موج این حذفها مربوط به حالا و امسال نیست و اولین بار دو سال پیش موجی از نرمافزارهای ایرانی از اپاستور حذف شدند. از جمله این نرمافزارها، میتوان به دیجیکالا، علیبابا، الوپیک، تخفیفان، دلیون، اسنپ و تپسی اشاره کرد.
آغاز ماجرا
اولین بار در زمستان 1395 بود که اپل تعدادی از نرمافزارهای ایرانی را از اپاستور حذف کرد. این شرکت در همان زمان دلیل روشنی برای این کار خود عنوان نکرد. در آن سال توسعهدهندگان ایرانی که میخواستند نرمافزاری را در اپ استور قرار دهند، با پیامی مواجه میشدند که در بخشی از آن آمده بود: «حضور اپهای تسهیلکننده امور مالی برای شرکتهای داخل ایران ممکن است مطابق با قوانین مربوط به تحریم ایران نباشد» و در ادامه اعلام شده بود که به همین دلیل نمیتوانند نرمافزار را قبول کنند. البته در همان زمان برخی کارشناسان عنوان کردند که دلیل این کار اپل ارتباطی با تحریمهای جهانی نیست و مشکل اپل با سیستم پرداخت شاپرک است. هر چند که سیستم پرداخت شاپرک بهطور کامل از سیستم جهانی جداست، اما وقتی این نرمافزارها برای جلب موافقت اپل سیستم پرداخت خود را برای حل این مشکل روی وب آوردند و مشکل حل شد بسیاری به استناد همان باور کارشناسان گمان کردند که مشکل حل شده است.
شوک دوباره
مدتی وضعیت به شکل پیشین ادامه پیدا کرد، به این مفهوم که همه چیز به جای سابق بازگشته بود و میشد دوباره لینک اپهای ایرانی را از اپاستور دانلود کرد، اما بعد از مدتی دوباره در روی همان پاشنه چرخید تا شوک دوبارهای به اپهای ایرانی وارد شود. این بار اپل پیش از حذف برای تعدادی از شرکتها و توسعهدهندگان پیامی ارسال کرده بود که در قسمتی از آن آمده است: «بر اساس قوانین تحریم آمریکا، اپ استور نمیتواند میزبانی، توزیع یا ارتباط مالی با نرمافزارها یا توسعهدهندگان مرتبط با کشورهای تحت تحریم آمریکا را بر عهده داشته باشد». این بار ماجرا فرق میکرد، چرا که در موج ابتدایی حذف اپها مشکل از نوع تبادلات مالی عنوان شده بود که هر چند سخت اما میشد برای آن راهی پیدا کرد، اما اینبار آوار تحریمها دلیل اصلی این حذفها عنوان شده است، هر چند همچنان میشد آیکون اپهای ایرانی را در اپاستور دید، اما بسیاری از آنها بهمحض ارائه نسخه بهروزرسانی از اپ استور حذف میشوند.
خودشیرینی اپل برای ترامپ
بااینکه دلیلی به نام تحریم میتواند پایان امیدواری برای اپهای ایرانی باشد اما میشود تناقضهای بسیاری را در رفتار اپل با نرمافزارهای ایرانی دید، به نوعی میتوان گفت اپل در این زمینه برای دولت آمریکا خودشیرینی کرده است، اگر بخواهیم سادهتر بگوییم رفتار اپل در این میان به نوعی اقدام پیشدستی بوده است. چرا که همان قانون تحریم مالی علیه ایران آنقدر ابهامات قانونی دارد که هر شرکتی میتواند تفسیر شخصی خود را از آن ارائه دهد. یکی از این ابهامات، در بندی از این قانون است که در مورد فعالیتهای مرتبط با اینترنت نوشته شده است.
در بخشی از این قسمت عنوان شده که فعالیتهای اینترنتی مانند نرمافزارهایی که رایگان باشند، مشمول این قانون نخواهند بود. در حالی که بسیاری از اپهای رایگان از اپاستور حذف شدهاند.
ضمن این که تمام این نرمافزارها توسط شهروندان عادی مورد استفاده قرار میگرفتند و ارتباطی با دولت نداشتند که بهانه تحریمها بتواند باعث حذف آنها شود. فارغ از این ابهامات میتوان گفت اپل با توجه به روند اقدامات دولت جدید ایالات متحده خواسته پیشدستی کند تا در آینده دچار مشکل نشود. چرا که اگر این اقدام اپل با توجه به قانون بوده، سؤال این است که چرا گوگل چنین محدودیتهایی را اجرا نمیکند؟
از توییت وزیر تا طومار امضا
حذف این نرمافزارها البته که واکنشهای بسیاری را هم به همراه داشت، از کاربران معمولی داخل ایران گرفته که هشتگی را در این رابطه به راه انداختند تا قول پیگیری وزیر ارتباطات که البته به نظر میرسد به جایی نرسید. همان زمان محمد جواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در صفحه شخصی خود در توییتر نوشت: «11 درصد سهم بازار گوشی ایران متعلق به اپل است. احترام به حقوق مصرفکننده امروزه یک اصل است که اپل رعایت نکرده. حذف اپها را پیگیری قانونی میکنیم.» واکنشها به نوشتن طومار و جمع کردن امضا برای تیم کوک، مدیرعامل اپل هم رسید. تعدادی از فعالان این حوزه با جمع کردن طوماری از او خواستند روند حذف نرمافزارهای ایرانی را از اپ استور متوقف کند. در این طومار که تا سال گذشته به 5000 امضا هم رسیده بود عنوان شده است: «در ایران حدود شش میلیون نفر مشتری اپل هستند و درحالیکه متوسط درآمد ماهانه حدود ۴۷۰ دلار است، بهطور متوسط حدود دو برابر آن یعنی ۸۵۰دلار برای خرید یک آیفون پول دادهاند.»
همانطور که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در توییت سال گذشته خود عنوان کرده بود حدود 11 درصد از سهم بازار گوشی ایران متعلق به آیفونها است. بنابراین از دسترس خارج شدن این بازار میتواند ضرر زیادی را به شرکتهای ایرانی برساند. البته که میزان این ضررها یکسان نیست. به عنوان مثال قطعا میزان زیان نرمافزار فیدیبو که بهتازگی از اپاستور حذف شده است با مشاغل نرمافزارمحور مثل تپسی و اسنپ برابر نخواهد بود، اما بدیهی است که آینده شغلی هزاران توسعهدهنده نرمافزارها با این اقدام در معرض خطر قرار میگیرد.
توضیح اپل برای حذف اپهای ایرانی
در توزیع و انتشار نرمافزارها در اپاستور، شرکت اپل میبایست همراستا و همگام با قوانین ایالات متحده باشد. براساس قوانین و مقررات تحریمی آمریکا، اپاستور نمیتواند با کشورهایی که هدف تحریمهای ایالات متحده قرار گرفتهاند، هرگونه مبادلهای انجام بدهد. در همین راستا، اخیرا مطلع شدهایم که شرکت اپل نمیتواند میزبان نرمافزار شما باشد زیرا بر طبق قوانین آمریکا از انجام این کار منع شده است. بنابراین متاسفانه ما نمیتوانیم در حال حاضر پذیرای نرمافزار شما در اپاستور باشیم.
ما کاملا میدانیم که این مساله بسیار ناامیدکننده است. حوزه قانون بسیار پیچیده و دائما در حال تغییر است. امیدواریم اگر در آینده تغییراتی در این زمینه در قوانین آمریکا ایجاد شود، پذیرای نرمافزار شما در اپ استور باشیم.
میثم اسماعیلی
فرهنگ و هنر
گفت و گو
