الجزایری‌ها در میدان

مردم الجزایر از 22 فوریه (دوم اسفند) گذشته بود که اعتراضات خود را شروع کردند. ابتدا این اعتراضات در مخالفت با قصد عبدالعزیز بوتفلیقه برای حضور در انتخابات ریاست جمهوری بود. او که حدود 20 سال است قدرت را در این کشور در اختیار دارد تصمیم داشت برای پنجمین بار وارد رقابت‌های ریاست‌جمهوری شود. اما این تصمیم با مخالفت‌های گسترده میان گروه‌های مختلف مردم الجزایر مواجه شد و آنها با برگزاری تظاهرات و راهپیمایی‌های متعدد خواستار کناره‌گیری وی شدند. او پس از تغییراتی که در کابینه خود به وجود آورد در نهایت قول داد برای یک سال دیگر بیشتر در قدرت باقی نخواهد ماند اما سرانجام بعد از فشارهای داخلی و خارجی روز سه شنبه گذشته مجبور به استعفا و کناره‌گیری شد.
شورای قانون اساسی
با استعفای رسمی عبدالعزیز بوتفلیقه، شورای قانون اساسی الجزایر تشکیل جلسه داد و تصمیم گرفت مساله خلأ قدرت را به مجلس گزارش کند. طبق قانون اساسی الجزایر، در صورت استعفای رئیس‌جمهور یا فوت وی، شورای قانون اساسی تشکیل جلسه می‌دهد و خلأ نهایی پست ریاست جمهوری را اثبات و فوراً گواهی خلأ نهایی را به پارلمان اعلام می‌کند تا برای تصمیم‌گیری تشکیل جلسه دهد.‌ درهمین حال مجلس «امت» (سنا) جلسات متوالی خود را برای تعیین زمان خلأ ریاست جمهوری و انتقال موقت قدرت به عبدالقادر بن صالح پیش از آغاز انتخابات ریاست جمهوری برگزار کرد. طبق ماده 102 قانون اساسی الجزایر؛ رئیس مجلس امت پس از اعلام خلأ ریاست جمهوری باید حداکثر به مدت 90 روز سمت ریاست جمهوری را به دست گیرد و در این مدت 90 روزه باید انتخابات ریاست جمهوری برگزار شود. ولی مشکل اینجاست که بن صالح، آماج انتقاد معترضان است و معترضان نمی‌خواهند وی قدرت را هر چند به صورت موقت به‌دست بگیرد. در این میان، معترضان خواستار اجرای ماده 7 قانون اساسی هستند ماده‌ای که موضوعش تشکیل یک شورای ریاست جمهوری شامل افرادی موجه و معتبر و مقبول برای اداره امور کشور در دوران انتقال قدرت (دوران منتهی به انتخابات) است.
جمعه بدون بوتفلیقه
روز گذشته معترضان در هفتمین جمعه یک بار دیگر از مردم خواستند برای برگزاری تظاهرات میلیونی به خیابان‌ها بریزند. آنها همچنین با دادن شعارهایی خواستار برکناری همه مسؤولان ارشد نظام ازجمله نورالدین بدوی نخست‌وزیر، عبدالقادر بن صالح رئیس مجلس امت و الطیب بلعیز رئیس شورای قانون اساسی شدند. حدود 20 جمعیت مدنی در بیانیه‌ای اعلام کردند استعفای بوتفلیقه کافی نیست و باید تمامی شخصیت‌های نظام برکنار شوند. آنها از مردم الجزایر خواستند برای تغییر ریشه‌ای نظام و برقراری دموکراسی به اعتراضات خود ادامه دهند. برخی منابع می‌گویند . روز گذشته رسانه‌های الجزایر اعلام کردند عثمان طرطاق، رئیس دستگاه اطلاعات این کشور برکنار شده است. شورای قضایی الجزایر نیز شکواییه علیه برادر عبدالعزیز بوتفلیقه را پذیرفت. برخی منابع از نقش پشت پرده وی صحبت می‌کنند و می‌گویند سعید بوتفلیقه برادر رئیس‌جمهور نقش مهمی در تصمیم گیری‌های او داشته است. طی روزهای گذشته علی حداد، یکی از بازرگانان نزدیک به سعید بوتفلیقه نیز بازداشت شد. این دستگیری نشان می‌داد ارتش الجزایر تصمیم به حذف مردان نزدیک به بوتفلیقه از قدرت گرفته است.
خشونت یا مسالمت
تا اینجا مردم الجزایر به بخشی از خواسته‌های خود که برکناری بوتفلیقه بود رسیده اند اما اگر آنها قصد تغییرات اساسی در نظام حاکم داشته باشند باید گفت هنوز در ابتدای راه هستند. هنوز روشن نیست چنین تغییراتی از راه‌های مسالمت آمیز تامین خواهد شد یا باید در انتظار روزهای پر آشوب آینده بود. دولت‌های خارجی از استعفای بوتفلیقه استقبال کرده و خواستار انتقال دموکراتیک و مسالمت‌آمیز در این کشور شده‌اند. روسیه در واکنش به استعفای بوتفلیقه ابراز امیدواری کرد «روند سیاسی در داخل الجزایر که امور داخلی این کشور محسوب می‌شود بدون دخالت کشورهای دیگر انجام شود». آمریکا نیز گفت: الجزایری‌ها خود باید تصمیم بگیرند دوره انتقالی چگونه اداره شود. در بیانیه وزارت خارجه فرانسه نیز آمده بود که: «استعفای عبدالعزیز بوتفلیقه لحظه مهمی در تاریخ الجزایر محسوب می‌شود. ما از روند انتقال دموکراسی در الجزایر مطمئن هستیم.» اما برخلاف این ابراز اطمینان فرانسوی‌ها بسیاری از تحلیلگران نسبت به آینده تحولات الجزایر ابراز نگرانی می‌کنند و می‌گویند اگر معترضان نتوانند با نظامیان حاکم به توافقی دست یابند ممکن است حوادث گذشته ازجمله جنگ‌های داخلی سه دهه پیش در این کشور تکرار شود.

پیام خداحافظی

رئیس‌جمهور مستعفی الجزایر در پیام خداحافظی خود دستاوردهایش طی 20 سال ریاست‌جمهوری‌اش را یادآور شد و از مردم این کشور خواست او را به‌خاطر اشتباهاتش ببخشند. به گزارش ایسنا، بوتفلیقه در پیام خداحافظی خود گفت: من پست خود را ترک می‌کنم، اما نباید بدون دادن پیام آخرم این مسیر را رها کنم. من از تمامی مردم کشورم می‌خواهم به خاطر کوتاهی‌ها و اشتباهاتی که کرده‌ام مرا ببخشند، هرچند که نهایت سعی خود را به کار بردم تا خدمتگزار تمامی الجزایری‌ها باشم. شما از برخی کارهای من راضی بودید از برخی هم ناراضی. من عرصه سیاسی را ترک می‌کنم درحالی که ناراحت یا نگران آینده کشورم نیستم.

رحیم محمدی
بین‌الملل