گریبان مکرون در دست «جلیقه‌زردها»

شنبه گذشته، فرانسه برای سومین هفته پیاپی صحنه اعتراض‌های گسترده مردمی به افزایش هزینه‌های سوخت بود. معترضان با پوشیدن جلیقه‌های زردرنگ اطراف خیابان شانزه‌لیزه در پاریس تجمع کردند و ضمن درگیری با پلیس، خواستار استعفای امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور این کشور شدند. به گزارش رویترز، پلیس در واکنش به تجمع معترضان، به سوی آنها گاز اشک‌آور و نارنجک‌های بیهوش‌کننده شلیک و برای متفرق کردن آنها از ماشین‌های آبپاش استفاده کرد. جلیقه‌زردها که از حمایت گسترده مردمی بهره‌مند بودند بر شدت درگیری‌ها افزودند. در مواردی جوانان نقاب زده با در دست داشتن میله‌های فلزی اقدام به آتش زدن خودروها و ساختمان‌ها کردند. سرقت تفنگ‌های پلیس، آتش زدن لاستیک خودروها و حتی درخت‌های کریسمس، نوشتن شعار بر دیوارها و درگیرشدن با اسکادران ضدشورش ازجمله دیگر اقدامات معترضان بود. آنها روی طاق نصرت با اسپری رنگی نوشتند: «جلیقه‌زردها به پیروزی می‌رسند. مکرون با ما مثل احمق‌ها رفتار نکن!» به گزارش رسانه‌ها، خیابان‌های اصلی پاریس در روز شنبه گذشته به صحنه‌هایی از یک جنگ داخلی شباهت پیدا کرده بود .
خبرگزاری فرانسه می‌گوید، شدت درگیری‌های روز گذشته به حدی بود که دولت فرانسه هم اکنون درحال بررسی اعلام وضعیت فوق‌العاده در کشور است. به گزارش این خبرگزاری ، بنژامین گریوو، سخنگوی دولت فرانسه گفته است: ما به اقداماتی که بتواند مانع از رخدادهای اینچنینی شود فکر می‌کنیم. وی درباره احتمال اعلام حالت فوق‌العاده نیز گفت که رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و وزیر کشور تمامی گزینه‌ها را در نشست امروزشان بررسی می‌کنند. در ناآرامی‌های روز شنبه، ۱۳۳ نفر از جمله ۲۳ افسر پلیس زخمی و ۴۱۲ نفر دستگیر شدند.
اعتراضات دامن‌گستر
اعتراضات در ابتدا به صورت شکایت از افزایش قیمت سوخت و هزینه‌های زندگی بود، اما رفته‌رفته به اعتراض علیه کل سیاست‌های دولت مکرون تبدیل شد. معترضان می‌گویند این تظاهرات، آغاز یک انقلاب است که می‌تواند یادآور اعتصاب های سراسری و اشغال دانشگاه‌ها و کارخانه‌ها در سال ۱۹۶۸ باشد؛ رخدادی که کشور را در آستانه یک جنگ داخلی قرار داد. امانوئل مکرون با خطاب قرار دادن معترضان گفت: «تظاهراتی که باعث زخمی شدن دست‌کم ۱۱۰ نفر از جمله ۲۰ افسر پلیس و دستگیری ۲۲۴ نفر دیگر شود، اصلا مشروع و صلح‌آمیز نیست. هیچ دلیلی حمله به پلیس یا غارت مغازه ها و سوزاندن ساختمان‌ها را توجیه نمی کند». کریستوف کاستانر، وزیر کشور فرانسه نیز گفت، پلیس قادر نیست جلوی معترضانی را که به تخریب طاق‌نصرت در پاریس یا دیوارنگاری می‌پردازند، بگیرد. وی مارین لوپن، رهبر راست افراطی را به‌خاطر ترغیب عناصر ناراحت‌کننده برای مشکل‌سازی مقصر دانست. این درحالی است که مارین لوپن که تا پیش از این از جلیقه‌زردها حمایت می کرد روز شنبه از آنها خواست به خانه‌ هایشان بروند. مقام‌های فرانسه می‌گویند، ۷۵ هزار نفر در تظاهرات روز شنبه شرکت کرده بودند. از زمان شروع اعتراضات جلیقه‌زردها تاکنون دو نفر کشته شده‌اند.
آینده مکرون در ابهام
سپتامبر گذشته بعضی نظرسنجی‌ها نشان داد که میزان محبوبیت امانوئل مکرون به 29 درصد کاهش پیدا کرده است. روزنامه واشنگتن‌پست در تحلیلی نوشت، اصولا وقتی رئیس‌جمهور فرانسه به این برهه از ریاست‌جمهوری‌اش می‌رسد، دیگر محبوبیت چندانی ندارد و این روندی است که سابقا هم وجود داشته است. همین منبع در ادامه تحلیل خود می‌‌نویسد: «اکنون مخالفان مکرون - چه در منتهی‌الیه چپ سیاسی و چه در منتهی‌الیه راست سیاسی - از جنبش جلیقه‌زردها حمایت می‌کنند و این کار را دشوارتر کرده است» . همین روزنامه تاکید می‌کند، جامعه‌شناسان و فعالان ضد فقر می‌گویند بخشی از سرخوردگی جلیقه‌زردها واقعی است و آن را باید برآمده از دهه‌ها شکاف بین بخش‌های روستایی فرانسه و شهرهای بزرگ و مرفه این کشور دانست .
دولت مکرون تاکنون سعی کرده با رهبران جلیقه زردها گفت‌وگو و مدارا کند، اما به نتیجه‌ای نرسیده است. روز جمعه گذشته ادوارد فیلیپ، نخست‌وزیر فرانسه خواست با نمایندگان جلیقه‌زردها دیدار کند، اما این برنامه ناکام ماند. همان روز تیری پاول والت، سخنگوی جنبش جلیقه‌زردها به نشریه آمریکایی تایم گفت: شرایط شبیه شرایط جنگ داخلی‌ است. مکرون مسؤولیتی بزرگ بر گردن دارد؛ او می‌تواند را آرام کند یا بر آتش موجود بیفزاید.
ناظران می‌گویند، آنچه کمتر در این میان مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته این‌که امانوئل مکرون می‌خواهد خود را رهبر اروپا معرفی کند؛ چرا که انگلستان در حال خروج از اتحادیه است و مرکل نیز مدت زمان زیادی در قدرت نخواهد بود. ماکرون تنها 40 سال دارد و می‌خواهد مرد اول اتحادیه اروپا باشد، اما اعتراضات جلیقه‌زردها گریبان او را گرفته و اگر نتواند خود را از این بحران نجات دهد، آینده سیاسی‌اش تباه خواهد شد .

جلیقه‌زردها چه کسانی هستند؟

شکل‌گیری جلیقه‌زردها به اردیبهشت‌ گذشته و یک طومار اینترنتی برای کاهش قیمت سوخت‌های فسیلی برمی‌گردد. پس از آن‌که این طومار در اواخر اکتبر در نشریه «لوپاریزین» انعکاس یافت، مورد توجه قرار گرفت و کم‌کم در شبکه‌های اجتماعی به یک حرکت اعتراضی تبدیل شد که امروز خیابان‌های پاریس و برخی دیگر از شهرهای فرانسه را درمی‌نوردد. جلیقه‌زرد از جلیقه‌هایی گرفته شده است که رانندگان هنگام بروز مشکل یا خرابی خودروشان باید آن را بپوشند. حال معترضان فرانسوی این جلیقه‌های زردرنگ را می‌پوشند تا خشم و اعتراض خود را نسبت به سیاست‌ها و برنامه‌های کل سیستم حاکم برکشورشان بیان کنند.
به ‌نوشته یورونیوز، «جلیقه‌زردها بیشتر شهروندانی هستند که با وجود کار و درآمد در گذران زندگی و معاش به مشکل برمی‌خورند؛ کارمندان، کارگران و خانواده‌هایی که در حومه شهرهای بزرگ یا مناطق روستایی زندگی می‌کنند و برای رفت و آمد و زندگی روزمره به خودروی شخصی وابسته هستند.»
به نوشته این رسانه اروپایی، جلیقه‌زردها خود را وابسته به هیچ طیف سیاسی خاصی نمی‌دانند هر چند که طیف‌های مختلف سیاسی از راست تا چپ از آنها حمایت کرده‌اند. اعتراضات جلیقه‌زردها پس از آن جدی شد که دولت فرانسه تصمیم گرفت از ابتدای سال 2019، مالیات بر گازوئیل و بنزین را افزایش دهد.
بر این اساس، هر لیتر گازوئیل 5/6سنت و هر لیتر بنزین 9/2 سنت افزایش قیمت خواهد داشت. 60 درصد از کل قیمت سوخت در فرانسه به مالیات بر سوخت بازمی‌گردد و 40 درصد دیگر نیز براساس قیمت جهانی نفت تعیین می‌شود.

علی باقری
بین‌الملل