چقدر سرت تو گوشیته؟!

تلویزیون اول شبکه‌های اجتماعی دوم!
در این گزارش آمده که سرانه مطالعه غیردرسی افراد 15 ساله و بالاتر هفت ساعت و 41 دقیقه در ماه است که از این عدد باید سه ساعت و هفت دقیقه را کسر کنیم، زیرا خواندن قرآن و ادعیه نیز به عنوان مطالعه غیردرسی در این گزارش قید شده که باید به همین عدد هم با دیده تردید نگریست. همچنین سرانه تماشای برنامه‌های سیمای جمهوری اسلامی ایران توسط افراد ۱۵ ساله و بیشتر، چهار ساعت و ۵۲ دقیقه در روز بوده‌است.
درصدد مقایسه میزان مطالعه با تماشای تلویزیون و حضور در شبکه‌های اجتماعی نیستیم؛ اما باید یادآوری کرد حضور در شبکه‌های اجتماعی همراه با تهدیدهایی است.
بارها پژوهشگران از تهدیدهایی که استفاده بیش از حد شبکه اجتماعی در پی دارد سخن گفته‌اند و منزوی شدن و افسردگی را از نتایج و پیامدهای استفاده افراط‌گونه از شبکه اجتماعی برشمرده‌اند.
حداقل یک‌بار در روز
این در حالی است که طبق آمار منتشر شده در 2‌سال گذشته، 7/59 درصد افراد بالای 12‌سال کشور حداقل عضو یک شبکه اجتماعی هستند. مردان نسبت به زنان 5 درصد بیشتر عضو شبکه‌های اجتماعی هستند و از بین گروه‌های سنی، گروه سنی جوان(18 تا 29 سال) با 81 درصد بیشترین عضویت را در شبکه‌های اجتماعی دارند. این آمار را اگر در کنار آمار میزان استفاده کاربران از شبکه‌های اجتماعی قرار دهیم نتایج جالبی به دست می‌آید.
این‌که حدود 60 درصد افراد بالای 12 سال حداقل در یک شبکه اجتماعی عضو هستند نشان می‌دهد نوجوانان یکی از مخاطبان پر‌وپا قرص شبکه‌های اجتماعی و استفاده از آنها هستند.
همچنین در بین شبکه‌های اجتماعی، تلگرام با 55 درصد کماکان در صدر مصرف مردم کشور قرار دارد و پس از آن اینستاگرام با 23 درصد در رتبه دوم جای گرفته است. این نکته را نباید فراموش کرد که این عدد مربوط به دوره قبل از فیلترینگ تلگرام است (هرچند پس از فیلترینگ هم با فعالیت پوسته‌های فارسی در عمل از میزان کاربران این پیام‌رسان کاسته نشد)، با وجود این استفاده 23‌درصدی از اینستاگرام با تمام تهدیدهایی که این بستر متوجه کاربران می‌کند، با توجه به آمار کاربران 12 ساله نتایج جالبی را متوجه خواننده می‌کند. نکته دیگری که در مرور آمار و اطلاعات به چشم می‌آید این است که 79‌درصد کاربران ایرانی اینستاگرام هر روز یک مرتبه به این محیط مراجعه می‌کنند، این در حالی است که مصرف اینترنت این شبکه بالا بوده و شاید اگر چنین حجم مصرفی وجود نداشت حتما کاربران تعداد مراجعات روزانه خود را افزایش می‌دادند.
کتاب کمتر از شبکه‌های اجتماعی
اگر به آمار و اطلاعات دقت شود می‌بینیم برای تماشای تلویزیون و استفاده از شبکه‌های اجتماعی آمار به صورت روزانه است، ولی وقتی به مطالعه غیردرسی (اعم از قرآن و ادعیه و دیگر متون) می‌رسد این عدد در مقیاس ماهانه ارائه می‌شود که نشان‌دهنده عمق فاجعه است.
اغلب کاربران شبکه‌های اجتماعی باور دارند که محتوای سطحی در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود اما باز هم روشن نیست چرا این حجم از استفاده در میان کاربران ایرانی رایج است؟
در مجموع به نظر می‌رسد فرهنگ استفاده از شبکه‌های اجتماعی فرهنگی تکامل نیافته است که کاربران ایرانی را به استفاده افراطی از این ابزار سوق داده، البته نباید انکار کرد این نحوه استفاده ویژه ایرانیان نیست، اما نباید فراموش کرد که این شکل و شمایل استفاده از شبکه اجتماعی در واقع زمینه سطحی شدن نسل آینده را فراهم آورده است.

حسام آبنوس

رسانه