چشم‌ها را باید شست

این استاد دانشگاه راه چاره را هم در سختگیری بیشتر درباره این درس دیده و حتی پیشنهاد کرده تعداد واحدهای عمومی ادبیات بیشتر شود.
من دانشجوی رشته زبان و ادبیات فارسی هستم و علاوه بر این، ادبیات فارسی تدریس کرده‌ام. از روی تجربه می‌گویم نه‌تنها در دانشگاه‌ها که در مدرسه‌ها هم موفق نبوده‌ایم.
اصلا مگر می‌شود در مدارس موفق نبود و نتوانست فهم درستی از ادبیات به دانش‌آموزان ارائه کرد و از طرف دیگر این تصور را داشت که در دانشگاه درکی از این درس داشته باشند؟ مسلما نمی‌توان چنین توقعی داشت.
اما ماجرا را باید از زوایای مختلف و عمیق‌تر هم نگاه کرد؛ متاسفانه استادان ادبیات و نویسندگان کتاب‌های درسی میان کسانی که می‌خواهند به‌طور حرفه‌ای ادبیات بخوانند با دیگران تفاوتی قائل نمی‌شوند و همین امر تا حد زیادی لذت زیستن با ادبیات و فکر کردن به آن و با آن را از جمع کثیری در مدارس می‌گیرد؛ مثلا اگر دانش‌آموز کلاس نهم نتواند اضافه اقترانی را تشخیص بدهد چه اتفاقی می‌افتد؟
باور کنید هیچ اتفاقی نمی‌افتد، اما وقتی همان دانش‌آموز نمی‌تواند از روی متن یک درس درست بخواند و زیبایی آهنگین شعر حافظ را درک کند، اتفاق وحشتناکی رخ می‌دهد. او در حال از دست دادن پیوند خود با بخشی از فرهنگ و زبانش است.
وقتی هنوز نیاز کودک و نوجوان را آن‌طور که باید نمی‌شناسیم و نمی‌توانیم التذاذ زیستن با ادبیات را به افراد جامعه‌مان یاد بدهیم، نه‌تنها ناموفق خواهیم بود، بلکه باید واقع‌بینانه‌تر بگوییم ما در این شرایط محکوم به شکست هستیم.
اینجاست که نوشته‌های اینستاگرامی و تلگرامی جای خواندن‌های جدی‌تر را می‌گیرد. ترانه‌هایی امثال درو محکم نبند نرو و... در ذهن‌ها جایگزین می‌شوند.
اگر قرار است درباره تدریس ادبیات سختگیری انجام شود، اول باید سراغ استادان ادبیات رفت و از آنها خواست تفکیک میان مخاطبان و گروه‌های سنی قائل شوند و بپذیرند همه قرار نیست ادبیات آکادمیک یاد بگیرند، اما می‌شود به سمت و سویی رفت که همه از ادبیات لذت ببرند و بخشی از زندگی‌شان را به آن اختصاص دهند.
این کار هم نه با سختگیری که با تغییر نگاه سیاستگذاران و راس آنها استادان ادبیات میسر خواهد بود. این تغییر است که می‌تواند رابطه از دست‌رفته جامعه و ادبیات را بازگرداند نه سختگیری در مدرسه و دانشگاه.

زینب مرتضایی‌فرد

روزنامه‌نگار