سینما به روایت سیما

دورهمی سینمایی هفتی‌ها
«هفت» اصلی‌ترین و شاخص‌ترین برنامه سینمایی این سال‌های رسانه ملی است. برنامه‌ای که ابتدای کارش قرار بود یک نود سینمایی باشد و مسائل و مشکلات عالم سینما را شفاف‌سازی و دست‌اندرکارانش را به چالش بکشد. برنامه‌ای که فراز و فرودهای فراوانی را هم طی کرد و با توجه به چند مجری‌ای که عوض کرد، در دوران حضور هر مجری مختصاتی دگرگونه پیدا کرد. شروع هفت با فریدون جیرانی بود و مختصات برنامه در آن دوره قوام پیدا کرد؛ بعدها محمود گبرلو رویکرد و نگاه برنامه را قدری محافظه‌کارانه و محتاطانه کرد و درعوض وقتی بهروز افخمی به جای گبرلو نشست، سعی کرد نگاه و نظر خودش را در برنامه بگنجاند و در این راه هفت با انتقادهایی هم همراه شد و شاید کمی افت پیدا کرد. البته در این میان، حضور کوتاه‌مدت رضا رشیدپور در طول ده شب برگزاری جشنواره فیلم فجر سال گذشته هم جای ذکر دارد؛ اجرایی که با صراحت و کیفیتی بالاتر از دیگر دوره‌های برنامه همراه بود؛ اما این صراحت را خیلی از سینماگران برنتابیدندو رشیدپور هم تصمیم گرفت از خیر اجرای برنامه‌های سینمایی بگذرد.
حالا محمدحسین لطیفی، تازه‌ترین مجری این برنامه است و گرچه پیش از این در گفت‌وگو با جام‌جم گفته بود حضور منتقد ثابت در برنامه غلط است، در همراهی با منتقد ثابت و همیشگی هفت یعنی مسعود فراستی، از حضور مهمانان مختلف در هر شب از برنامه‌اش استفاده می‌کند. کارگردان مجموعه‌هایی چون سر دلبران، تنهایی لیلا و صاحبدلان روزگذشته در گفت‌وگویی با ایلنا با اشاره به رویکرد برنامه گفت: رویکرد ما خیلی ساده است. اگر کارگردان فیلم فرصت داشته باشد که در برنامه ما حضور پیدا کند، من می‌توانم با او درباره فیلم گپ بزنم؛ ولی وقتی نیست، من فقط از فیلم خوب می‌گویم. اگر کارگردان باشد، با هم درباره فیلم تنها گپ می‌زنیم و نقد نمی‌کنیم. جای نقد فیلم‌ها در میز نقد برنامه است.
وی با اشاره به حضور فراستی در برنامه افزود: آقای فراستی و دیگر دوستان منتقد پذیرفتند که تا قبل از این، برنامه نقد به صورت غلطی انجام می‌شد. از نظر من به طور کلی این‌که در نقد جلوی دوربین زنده تلویزیون، فیلمساز را در یکسو قرار دهید و منتقد را در سوی دیگر، به جنجال کشیده شدن برنامه مشخص است. به همین دلیل این کار از نظر ما غلط است؛ چرا که مردم هم در آن آموزشی نمی‌بینند و تنها ممکن است خدای نکرده در آن حرف نامربوطی بشنوند. لطیفی ادامه داد: به اعتقاد من میز نقد به این معناست که یک منتقد مخالف و یک منتقد موافق فیلم دور میزی بنشینند و به نقد فیلم بپردازند، ولی فیلمساز در جمع آنها حضور ندارد. فیلمساز می‌تواند با منی که با او هم‌حرفه هستم، بنشیند تا باهم صحبت کنیم. البته فیلمساز هر چیزی که دلش بخواهد نیز می‌تواند در برنامه بگوید. سری جدید هفت ویژه جشنواره فیلم فجر هر شب ساعت 23 و 30 دقیقه به صورت زنده از استودیوی برنامه واقع در پردیس سینمایی ملت روانه آنتن می‌شود.
سینما در «سینماگرام»
شبکه چهار سیما ماموریت تولید و پخش برنامه‌هایی با رویکردهای علمی و فرهنگی را به عهده دارد و وقتی به ایام دهه فجر می‌رسیم، بسیاری از مخاطبانی که نسبت به سینما نگاهی تخصصی‌تر دارند، دنبال کردن ویژه‌برنامه‌های سینمایی را از شبکه چهار ترجیح می‌دهند؛ چرا که رویکرد بحث و نقد هم در این شبکه تخصصی‌تر است.
با این حال این شبکه تلویزیونی امسال برنامه‌ای ویژه این ایام تدارک ندیده است و فقط برنامه «سینماگرام» آن که برنامه‌ای ویژه بررسی مسائل و موضوعات سینمای ایران است و پنجشنبه‌ها پخش می‌شود، ساختاری زنده و غیرتولیدی پیدا کرده است. در فصل جدید این برنامه شاهرخ دولکو، امیرحسن ندایی و فرزاد موتمن همچنان اجرای بخش‌های مختلف را بر عهده دارند و سیدامیر جاوید به عنوان مجری بخش مساله هفته سینما و همچنین خسرو نقیبی و سعید مستغاثی به عنوان منتقدان برنامه به سینماگرام اضافه شده‌اند.
میر محمدحسین رضوی، تهیه‌کننده سینماگرام به جام‌جم می‌گوید: سینماگرام در طول مدت برگزاری جشنواره روالش را تغییر نداده است و همچنان پخش هفتگی دارد. ما هر پنجشبه ساعت 23 روی آنتن می‌رویم و به موضوعات و بحث‌های خودمان می‌پردازیم؛ اما در این مدت با توجه به شروع جشنواره فیلم فجر، بخش کوتاهی را هم برای مرور فیلم‌های جشنواره و نقد و بررسی آن تشکیل داده‌ایم. در واقع ما در طول برگزاری جشنواره، فقط سه برنامه داریم و در هر برنامه هم یک فیلم را بررسی می‌کنیم.
رضوی می‌افزاید: برای مثال در هفته‌ای که گذشت به عنوان فیلم خبرساز هفته، «دیدن این فیلم جرم است» را انتخاب کردیم که برای اولین بار در این دوره از جشنواره روی پرده رفته و خبرسازی کرده و با حاشیه همراه بوده است. باید ببینیم این هفته چه فیلمی سر و صدا می‌کند و منتقدها بیشتر در موردش صحبت می‌کنند تا این هفته در برنامه به آن بپردازیم.
یک برنامه با 3 مجری
در همین شب‌هایی که اجرای «هفت» به محمدحسین لطیفی واگذار شده، بهروز افخمی مجری سابق این برنامه سینمایی به شبکه پنج سیما رفته و در این شبکه، برنامه‌ای تازه را روی آنتن دارد. «نقد سینما» نام این برنامه جدید است که پخش‌اش همزمان با شروع جشنواره فیلم فجر آغاز شده و از حضور سه مجری در برنامه استفاده می‌کند. در واقع علاوه بر افخمی، امید روحانی منتقد شناخته‌شده سینما و میلاد دخانچی، مجری جوان کشور هم او را همراهی می‌کنند. محمدرضا رضاپور، سردبیر نقد سینما به جام‌جم می‌گوید: روال و رویکرد ما در طول این چند شب پخش برنامه به‌خوبی مشخص شده است. ما به نقد فیلم‌ها می‌پردازیم و در عین احترام به نقد مرسوم کلاسیک که در طول این سال‌ها در سینمای ایران وجود داشته و نماینده‌اش هم در برنامه دکتر امید روحانی است، می‌کوشیم دریچه جدیدی هم رو به صنعت سینما باز کنیم.
او می‌افزاید: در همه‌جای دنیا مرسوم است که نقد سینما توسط چهره‌های آکادمیک هم صورت می‌گیرد؛ اما در ایران انگار هیچ‌کس جز سینمایی‌ها اجازه صحبت در موضوع سینما را ندارد. ما در این برنامه می‌کوشیم از حضور صاحب‌نظران حوزه علوم انسانی که دکتر میلاد دخانچی نمایندگی‌شان می‌کند هم استفاده کنیم و در واقع حضور این افراد، فضایی از جنس سواد رسانه‌ای رقم بزنند. رضاپور با اشاره به انتخاب افخمی به عنوان مجری اصلی برنامه توضیح می‌دهد: افخمی به طور مشخص یک برند است و نوع نگاه مخصوص به خود را دارد. او فرزند جریانی است که در سوره، تحت‌تاثیر شهید آوینی به وجود آمد و از جمله جوانان انقلابی است و اکثر آثار بعد از انقلابش هم شاخص بوده‌اند. طبیعی بود بین گزینه‌های مختلف، دوست داشته باشیم با ایشان همکاری کنیم. انتخاب ایشان وقتی اتفاق افتاد که پرونده هفت، هم در ذهن ایشان و هم مدیران سیما بسته شده بود و بعد ایشان به نقد سینما آمدند و باهم مذاکره کردیم.
نقد سینما هر شب ساعت 30 دقیقه بامداد از شبکه پنج سیما مهمان خانه‌هاست و به گفته سردبیر آن، بعد از پایان جشنواره، روال پخش هفتگی ادامه خواهد داشت.

زهرا غفاری
رسانه