افزایش هزینه دامپروری، قاچاق دام به کشورهای همسایه و مشکل همیشگی توزیع، سه دلیل اصلی گرانی گوشت قرمز عنوان میشود. پس از افزایش چند برابری نرخ دلار در سال جاری، قاچاق دام به کشورهای اطراف از جمله عراق، ترکیه، کویت، قطر، عمان و امارات افزایش یافته است. از سوی دیگر بالا رفتن نرخ دلار باعث شد خوراک دام که بخش زیادی از آن وارداتی است نیز گرانتر شود؛ بنابراین قیمت تمامشده تولیدکنندگان داخل هم بالا رفت. اما مسأله مشکوک نگرانکنندهای طی ماههای اخیر در بازار گوسفند نمایان شده که قاچاق دام مولد با قیمتهایی بالاتر از گوسفندهای نر است. برخلاف گوسفند نر که پس از پروار به چرخه کشتارگاه و مصرف وارد میشود، گوسفند مولد (ماده) بهدلیل کیفیت پایینتر گوشت، قیمت کمتری از گوسفند نر دارد، اما خبرهای دریافتی از سطح استانها نشان میدهد، دلالان با قیمتهای بعضا بالاتر از دام نر، دام مولد را خریداری میکنند و به خارج از کشور قاچاق میکنند. قطعا این اقدام موجب کاهش دام مولد در کشور شده و در ماههای آینده تولید دام را کاهش میدهد.
دستهای پنهان پشت پرده در قاچاق دام زنده
سیدراضی نوری، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در اینباره گفت: قاچاق دام یک زنگ خطر برای کشور است. این عمل، هدفدار است و به جای اینکه دام نر معامله شود دام ماده را معامله میکنند. وی افزود: دستهای پنهان پشت پرده در این موضوع آشکار است و متذکر میشوم که این یک حیله و نیرنگ برای خرید و فروش دام و خروج دام ماده از کشور است و این امر سبب ضربه به دامداری در آیندهای نزدیک میشود. وی ادامه داد: باید با وسواس خاصی این موضوع بررسی شود و دستگاههای نظارتی باید موضوع قاچاق را جدی گرفته و پیگیری کنند، زیرا در صورتی که دام ماده از کشور خارج شود به این معناست که در تولید دام به مشکل برخواهیم خورد و زاد و ولدی نخواهیم داشت. نوری با درخواست از وزارت جهاد کشاورزی، گمرکات، ستاد مبارزه با قاچاق، نیروی انتظامی و تمام ارگانهای مسؤول برای ورود به این موضوع افزود: نهادههایی که برای دام استفاده میکنند با ارز 4200 تومانی تهیه شده، ولی قاچاقی که توسط مافیا انجام میشود باعث گرانی در تغذیه دامی شده و تمام اینها برنامهای برای انجام قاچاق است.
وی خروج غیررسمی دام از کشور را یکی از دلایل گرانی گوشت عنوان کرد و افزود: دامدار قاچاقچی نیست، بلکه این دلال است که دام را از دامدار خریده و به نحوی از کشور خارج میکند.
نوری گفت: دولت بر اساس میزان عرضه و تقاضایی که در کشور وجود دارد جلوی صادرات را گرفته و این تصمیم دولت نیز در قاچاق دام تاثیرگذار است، ولی با این حال باید مجاری خروجی را بررسی و اجازه خروج دام را به دیگر کشورها ندهیم. موضوع قاچاق دام به قدری حاد شده که روز پنجشنبه در جلسه بررسی وضعیت بازار گوشت کشور به ریاست اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیسجمهور نیز بر جلوگیری از قاچاق دام تاکید شد. جهانگیری در این جلسه گفت: موضوع قاچاق دام و خروج آن از کشور باید به طور جدی در برنامههای وزارت کشور، نیروی انتظامی و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز قرار بگیرد و اقدامات جدی در این باره انجام شود. وی با بیان اینکه دستورالعمل جابهجایی دام و ممانعت از انتقال آن به شهرهای مرزی باید هر چه سریعتر ابلاغ و اجرا شود، گفت: در عین حال در دو ماه پایانی سال ۹۷ باید تدابیر لازم برای واردات گوشت و دام از سوی وزارت جهاد کشاورزی به منظور تأمین ذخایر گوشت مورد نیاز کشور در شب عید اتخاذ شود. معاون اول رئیسجمهور با ابراز نگرانی از ایجاد صفهای طولانی و بروز مشکل برای مردم در مراکز فروش خاطرنشان کرد: مصرفکنندگان عمده گوشت مانند نیروهای مسلح، دانشگاهها و بیمارستانها باید نیازهای خود را از طریق واردات و راهکارهای دیگر مرتفع کنند تا گوشت توزیعشده در مراکز فروش به آسانی در اختیار شهروندان قرار گیرد.
انحصار در واردات و توزیع دام
جلال محمودزاده، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با تسنیم با اشاره به افزایش قیمت گوشت در چند روز اخیر گفت: متاسفانه در واردات گوشت انحصار وجود دارد و واردات در اختیار چند شرکت قرار دارد که آنها هم اجازه نمیدهند شرکتهای دیگر به این پروسه وارد شوند.
وی افزود: همین شرکتهای انحصاری به ازای واردات گوشت به همین میزان دام زنده از کشور صادر و منابع دامی کشور را خالی کردهاند. در واقع این شرکتها، هم از واردات و هم از صادرات گوشت سود بردهاند. نایبرئیس کمیسیون کشاورزی مجلس با بیان اینکه در توزیع گوشت نیز انحصار وجود دارد، تصریح کرد: تعدادی شرکت وجود دارند که اینها دارای ارتباطاتی هستند؛ این شرکتها گوشت را از پشتیبانی دریافت میکنند، اما بخشی از آن را به دست مصرفکننده نمیرسانند و گوشت را در بازار آزاد عرضه میکنند. محمودزاده ادامه داد: به دلیل عدم نظارت دستگاههای مربوطه دلالان به این مسأله ورود میکنند به همین دلیل گوشتهای وارداتی با ارز دولتی به قیمت آزاد به فروش میرسد و به دست مصرفکننده اصلی نمیرسد.
نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس اظهار کرد: همه این موارد باعث شده در واردات و توزیع گوشت خللی ایجاد شود و شاهد افزایش قیمت گوشت به بیش از 100 هزار تومان باشیم.